W górnictwie podziemnym sposób prowadzenia eksploatacji wpływa na rozkład naprężeń w górotworze. Gdy linia frontu jest niewyrównana, część przodków postępuje szybciej, a część wolniej. Powoduje to powstawanie stref o różnym stopniu odprężenia i obciążenia, a w konsekwencji lokalną koncentrację naprężeń w rejonie ociosów, filarów i skrzydeł pola eksploatacyjnego.
Podobny efekt może wystąpić przy wybieraniu dwuskrzydłowym (prowadzenie robót w dwóch skrzydłach). W zależności od postępu robót i geometrii wyrobisk mogą tworzyć się niekorzystne układy obciążenia, sprzyjające nagłym, dynamicznym przemieszczeniom skał. Takie zjawiska określa się jako tąpania i to one są najbardziej typowym zagrożeniem zwiększanym przez niekorzystną geometrię i nierównomierne prowadzenie frontu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Samozapalenie jest związane przede wszystkim z właściwościami węgla, czasem zalegania urobku, dopływem powietrza i temperaturą, a nie bezpośrednio z geometrią frontu w sensie koncentracji naprężeń.
- Wyrzuty gazów i skał dotyczą zwykle specyficznych warunków geologicznych i gazonośności (np. nagłe uwolnienie gazu wraz ze skałą). Sama informacja o niewyrównanej linii frontu i wybieraniu dwuskrzydłowym nie wskazuje wprost na wzrost ryzyka wyrzutów.
- Wybuch pyłu węglowego zależy głównie od zapylenia, źródła zapłonu, wentylacji i skuteczności zwilżania/odpylenia. To inny mechanizm zagrożenia niż zjawiska dynamiczne górotworu.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się elementy organizacji eksploatacji wpływające na nierównomierne obciążenie (front, skrzydła, filary), najpierw rozważ zagrożenia geomechaniczne (tąpania) zanim wybierzesz odpowiedzi z grupy pożarowo-gazowej lub pyłowej.
