Odleżyny powstają głównie wskutek długotrwałego ucisku (oraz tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek. Dlatego w praktyce opieki nad osobą leżącą najważniejszym elementem profilaktyki jest systematyczne odciążanie miejsc narażonych (np. okolice kości krzyżowej, pięty, biodra) poprzez zmianę ułożenia.
Odpowiedź "zmieniać co dwie godziny pozycje ułożeniowe" wskazuje na ideę regularnego pozycjonowania. W nauczaniu podstaw opieki często przyjmuje się taki schemat jako prostą regułę postępowania, bo ułatwia zapamiętanie konieczności częstego odciążania. W praktyce częstotliwość bywa dostosowywana do stanu chorego, tolerancji, ryzyka i zaleceń zespołu medycznego, ale sens działania pozostaje ten sam: nie dopuszczać do długiego, nieprzerwanego ucisku.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "używać bielizny z włókien syntetycznych" – materiały słabiej oddychające mogą sprzyjać przegrzewaniu i gromadzeniu wilgoci, a wilgoć zwiększa podatność skóry na uszkodzenia. W profilaktyce dąży się do ograniczania potu i maceracji skóry oraz do redukcji tarcia.
- "nacierać całe ciało spirytusem" – spirytus działa odtłuszczająco i wysuszająco, może podrażniać skórę i pogarszać jej barierę ochronną. Pielęgnacja skóry w profilaktyce polega raczej na delikatnym myciu, osuszaniu i odpowiednim nawilżaniu zgodnie z procedurami.
- "stosować twardy materac" – twarde podłoże zwykle zwiększa punktowy ucisk w okolicach wyniosłości kostnych. W profilaktyce stosuje się rozwiązania rozkładające nacisk (np. materace przeciwodleżynowe, podkładki i poduszki pozycjonujące) oraz dba o prawidłowe ułożenie.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się działanie zmniejszające ucisk i tarcie (pozycjonowanie, odciążanie, obserwacja skóry), zazwyczaj jest to kierunek właściwy. Praktyki "wysuszające" lub zwiększające ucisk są podejrzane i wymagają krytycznej oceny.
