KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Symbol graficzny pokazany na rysunku oznacza
Ilustracja przedstawia symbol graficzny autotransformatora, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Autotransformator rozpoznaje się po symbolu wskazującym na jedno uzwojenie wspólne z odczepem (część uzwojenia jest jednocześnie "pierwotna" i "wtórna"). Transformator separacyjny ma dwa odrębne uzwojenia, a "wielouzwojeniowy" przedstawia kilka uzwojeń wtórnych; "rdzeniowy" nie jest rozróżniany samym symbolem ideowym.

Pełne wyjaśnienie:

Symbol autotransformatora na schemacie ideowym powinien sugerować, że urządzenie ma jedno uzwojenie z odczepem, czyli część uzwojenia jest wspólna dla strony zasilania i strony odbioru. Taka budowa odróżnia autotransformator od klasycznego transformatora o dwóch uzwojeniach.

Odpowiedź "autotransformator" jest właściwa, ponieważ autotransformator:

  • ma uzwojenie wspólne (brak pełnego rozdzielenia uzwojenia pierwotnego i wtórnego),
  • często jest przedstawiany jako uzwojenie z wyprowadzonym odczepem/odczepami,
  • co do zasady nie zapewnia separacji galwanicznej między wejściem a wyjściem (w przeciwieństwie do transformatora separacyjnego).

Odpowiedź "transformator separacyjny" jest niepoprawna, ponieważ transformator separacyjny ma dwa oddzielne uzwojenia (pierwotne i wtórne) i na schemacie zwykle widać je jako osobne cewki sprzężone magnetycznie, co odpowiada funkcji separacji galwanicznej.

Odpowiedź "transformator rdzeniowy" jest myląca w tym kontekście: określa typ konstrukcji (związany z budową rdzenia), a nie odrębny, jednoznaczny symbol funkcjonalny na schemacie ideowym. Na typowych schematach ideowych sam zapis symbolu zwykle nie rozróżnia "rdzeniowego" od innych konstrukcji, tylko przedstawia funkcję transformacji.

Odpowiedź "transformator wielouzwojeniowy" jest niepoprawna, bo taki transformator ma więcej niż jedno uzwojenie wtórne (lub kilka uzwojeń o różnych napięciach), co na symbolu zwykle objawia się wieloma cewkami/uzwojeniami po stronie wtórnej. Autotransformator natomiast bazuje na jednym uzwojeniu z odczepem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na rysunku "cewkę" z wyprowadzeniem pośrednim (odczepem) zamiast dwóch oddzielnych cewek, w pierwszej kolejności rozważ autotransformator.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Autotransformator to transformator z jednym uzwojeniem wspólnym i odczepem, dzięki czemu wejście i wyjście są częściowo połączone elektrycznie. Klasyczny transformator ma zwykle dwa oddzielne uzwojenia (pierwotne i wtórne), co umożliwia separację galwaniczną.
Bo w autotransformatorze część uzwojenia jest wspólna dla strony zasilania i odbioru. To oznacza, że między obwodami istnieje połączenie elektryczne (nie tylko magnetyczne). Separację galwaniczną zapewnia dopiero transformator z oddzielnymi uzwojeniami.
Najczęściej po symbolu wskazującym na jedno uzwojenie z odczepem (wyprowadzenie pośrednie). W transformatorze separacyjnym zwykle widzisz dwie oddzielne cewki sprzężone magnetycznie, bez wspólnego uzwojenia.
Odczep to wyprowadzenie z części uzwojenia, które pozwala pobrać napięcie z innej liczby zwojów. W praktyce służy do zmiany przełożenia i napięcia wyjściowego. W autotransformatorze odczepy są kluczowe, bo bazuje on na jednym uzwojeniu.
Autotransformatory spotyka się m.in. w układach regulacji napięcia, w rozruchu silników (zmniejszenie napięcia rozruchowego) oraz tam, gdzie potrzebna jest transformacja napięcia bez wymogu separacji galwanicznej. Ważne jest uwzględnienie aspektów ochrony i bezpieczeństwa.
W sensie funkcjonalnym transformator separacyjny musi zapewniać izolację, więc typowo ma oddzielne uzwojenie pierwotne i wtórne. Dzięki temu energia przenosi się przez pole magnetyczne, a nie przez połączenie elektryczne między obwodami.
Bo "rdzeniowy" opisuje głównie konstrukcję (typ budowy rdzenia), a pytanie o symbol na schemacie zwykle sprawdza funkcję i sposób połączeń uzwojeń. Na schematach ideowych sam symbol najczęściej nie rozstrzyga jednoznacznie typu konstrukcji rdzenia.
Transformator wielouzwojeniowy ma kilka odrębnych uzwojeń (np. kilka wtórnych), co na symbolu zwykle widać jako wiele cewek/uzwojeń. Autotransformator opiera się na jednym uzwojeniu z odczepami, a nie na wielu niezależnych uzwojeniach.
Najczęściej mylą autotransformator z transformatorem separacyjnym, bo oba "wyglądają jak transformator". Kluczowe jest sprawdzenie, czy symbol sugeruje jedno uzwojenie wspólne (autotransformator), czy dwa odrębne uzwojenia (separacyjny).
Skuteczne jest łączenie nauki symbolu z funkcją: narysuj symbol, dopisz "co robi" i "jak jest zbudowany". Rób krótkie powtórki (flashcards) i rozwiązuj zadania z czytania schematów. Zwracaj uwagę na detale jak odczep i liczba uzwojeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Autotransformator rozpoznaje się po symbolu wskazującym na jedno uzwojenie wspólne z odczepem (część uzwojenia jest jednocześnie "pierwotna" i "wtórna")."

Źródła:

  • IEC 60617, Graphical symbols for diagrams (dział: transformatory/autotransformatory) — źródło normatywne symboli
  • Electric Machinery Fundamentals (Chapman), rozdział o transformatorach i autotransformatorach (budowa i różnice funkcjonalne)

Materiały:

  • Katalog symboli graficznych stosowanych na schematach elektrycznych (normy/standardy symboli)
  • Podręcznik do elektrotechniki/maszyn elektrycznych: rozdział o transformatorach
  • Zestawy zadań z czytania schematów ideowych i blokowych w energetyce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego