KWALIFIKACJA MED13 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 18.
Terapeuta zajęciowy powinien zaplanować doskonalenie zdolności manipulacyjnej ręki dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Doskonalenie zdolności manipulacyjnej ręki jest szczególnie typowym celem terapii zajęciowej u osób po udarze mózgu, ponieważ często występują u nich niedowłady, zaburzenia koordynacji i precyzji ruchów kończyny górnej. W pozostałych grupach problemy dominujące mogą dotyczyć innych obszarów (psychicznych, czucia lub widzenia).

Pełne wyjaśnienie:

Zdolność manipulacyjna ręki (motoryka mała) obejmuje m.in. precyzyjne chwytanie, przekładanie i kontrolę ruchów palców potrzebną w czynnościach dnia codziennego. W terapii zajęciowej planuje się ją przede wszystkim wtedy, gdy ograniczenie tej funkcji realnie utrudnia samodzielność w zadaniach takich jak jedzenie, ubieranie, higiena, pisanie czy obsługa przedmiotów.

Odpowiedź "podopiecznych po udarach mózgowych" jest właściwa, ponieważ udar często powoduje jednostronne zaburzenia ruchu i kontroli kończyny górnej: niedowład, obniżenie selektywności ruchów, problemy z koordynacją, a nierzadko także trudności w planowaniu czynności. To bezpośrednio przekłada się na gorszą jakość chwytu i manipulacji, więc trening funkcji ręki bywa kluczowym elementem usprawniania i powrotu do aktywności.

Odpowiedź "chorych na schizofrenię" jest nieadekwatna jako główny wybór, ponieważ w tym zaburzeniu podstawowe cele terapii zajęciowej zwykle koncentrują się na funkcjonowaniu psychospołecznym, motywacji, rutynach dnia, komunikacji i podtrzymaniu aktywności, a nie na typowym usprawnianiu precyzji dłoni (chyba że współistnieją inne deficyty).

"Diabetyków" nie wybiera się jako jednej, ogólnej grupy do treningu manipulacji ręki, bo cukrzyca sama w sobie nie oznacza zawsze zaburzeń manualnych; częściej istotne są kwestie czucia, bólu neuropatycznego, gojenia ran czy profilaktyki powikłań. U części osób mogą występować trudności w dłoniach, ale nie jest to tak charakterystyczne i jednoznaczne jak po udarze.

"Podopiecznych z uszkodzeniem widzenia obwodowego" dotyczy przede wszystkim pola widzenia i orientacji wzrokowej. Terapia może wymagać kompensacji i treningu wzrokowo-przestrzennego, natomiast sama manipulacja ręką nie jest tu typowym, pierwszoplanowym celem.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o manipulację ręki szukaj jednostek, w których dominują deficyty neurologiczne kończyny górnej i ograniczenia w ADL.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zdolność manipulacyjna ręki to precyzyjne używanie dłoni i palców do chwytania, przekładania i kontrolowania przedmiotów. Obejmuje m.in. chwyt pęsetkowy, koordynację palców oraz płynność ruchu, które są potrzebne w ADL, np. zapinaniu guzików, pisaniu czy jedzeniu sztućcami.
Po udarze częste są zaburzenia sterowania ruchem kończyny górnej: niedowład, spastyczność, obniżona koordynacja i precyzja. To bezpośrednio utrudnia czynności wymagające chwytu i manipulacji, więc plan terapii zajęciowej zwykle zawiera trening funkcji ręki powiązany z zadaniami dnia codziennego.
Najbardziej "diagnostyczne" są zadania precyzyjne: zapinanie guzików i zamków, wiązanie sznurowadeł, krojenie i jedzenie sztućcami, obsługa telefonu, pisanie, chwytanie drobnych przedmiotów (monet, kluczy). Jeśli pacjent ma trudność w tych aktywnościach, warto ukierunkować terapię na manipulację.
Nie zawsze. Cukrzyca może wiązać się z neuropatią i zaburzeniami czucia, ale nie u każdej osoby powoduje istotne ograniczenia precyzji dłoni. W terapii ważne jest zbadanie funkcji ręki i dobranie celu do realnego problemu: czasem będzie to czucie i bezpieczeństwo, a czasem usprawnianie chwytu.
W schizofrenii główne trudności dotyczą zwykle sfery poznawczej, emocjonalnej i społecznej (np. motywacja, organizacja dnia, funkcjonowanie w rolach). Terapia zajęciowa może używać aktywności manualnych, ale celem bywa bardziej aktywizacja i strukturyzacja dnia niż "doskonalenie zdolności manipulacyjnej" jako dominujący cel funkcjonalny.
Ubytek widzenia obwodowego częściej wymaga strategii kompensacyjnych: skanowania wzrokowego, organizacji przestrzeni, poprawy bezpieczeństwa poruszania się oraz adaptacji środowiska. Manipulacja ręki może być ćwiczona pomocniczo, ale pierwszoplanowe są cele związane z orientacją i kontrolą wzrokową w codziennych aktywnościach.
Pomaga obserwacja wykonywania ADL (np. ubieranie, jedzenie), ocena jakości chwytu i przekładania przedmiotów, porównanie sprawności obu rąk oraz analiza, czy pacjent używa ręki w sposób funkcjonalny czy tylko pomocniczy. Ważne jest też sprawdzenie czucia i koordynacji, bo wpływają na skuteczność manipulacji.
Najczęściej przechodzi się od zadań prostych do złożonych: większe przedmioty i stabilne chwyty, potem mniejsze elementy i bardziej precyzyjne ruchy. Stopniowanie może dotyczyć także czasu, liczby powtórzeń, pozycji ciała, oporu oraz włączenia zadania funkcjonalnego (np. przygotowanie posiłku zamiast "samego" przekładania klocków).
Pomocne są m.in. pogrubiane uchwyty sztućców i długopisów, antypoślizgowe podkładki, stabilizatory, ortezy zalecone specjalistycznie oraz adaptacje w domu (np. łatwiejsze zapięcia). W terapii dobiera się je tak, by zwiększały samodzielność, a jednocześnie nie ograniczały dalszego usprawniania funkcji ręki.
Wybieraj grupę, dla której dany deficyt jest najbardziej typowy i bezpośrednio wynika z jednostki chorobowej. W przypadku "zdolności manipulacyjnej ręki" najsilniej kojarzy się to z uszkodzeniami neurologicznymi kończyny górnej, np. po udarze. Rozważ też, czy pozostałe opcje dotyczą raczej innych domen funkcjonowania.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W pozostałych grupach problemy dominujące mogą dotyczyć innych obszarów (psychicznych, czucia lub widzenia)."

Źródła:

  • World Health Organization, "International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF)", 2001, część dot. funkcji i struktur ciała oraz aktywności
  • American Occupational Therapy Association, "Occupational Therapy Practice Framework: Domain and Process (4th Edition)", 2020, sekcje dot. obszarów wykonania i interwencji (kończyna górna, umiejętności motoryczne)

Materiały:

  • Podręczniki z terapii zajęciowej opisujące usprawnianie kończyny górnej w schorzeniach neurologicznych
  • Materiały dydaktyczne z anatomii i fizjologii układu nerwowego oraz funkcji kończyny górnej
  • Wytyczne i opracowania dotyczące rehabilitacji po udarze (część poświęcona kończynie górnej i aktywnościom dnia codziennego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego