KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 7.
Transformatory stosowane w elektrowniach w celu podwyższenia napięcia, wytworzonego w generatorze do poziomu napięcia sieci przesyłowej (220 kV, 400 kV) to transformatory
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transformator podwyższający napięcie wytworzone przez generator do poziomu sieci przesyłowej jest elementem układu blokowego elektrowni.
Stosuje się go między generatorem a rozdzielnią WN, aby ograniczyć prądy przy przesyle mocy. Dlatego poprawna jest odpowiedź "blokowe".

Pełne wyjaśnienie:

W elektrowni energia elektryczna jest wytwarzana w generatorze (zwykle na poziomie kilkunastu–kilkudziesięciu kV). Aby przekazać dużą moc na duże odległości, napięcie podnosi się do poziomu właściwego dla sieci przesyłowej. Realizuje to transformator blokowy, czyli transformator pracujący w układzie blokowym (generator – transformator – rozdzielnia WN).

Odpowiedź "blokowe" jest poprawna, bo wskazuje na transformatory przeznaczone do współpracy z generatorem i do podwyższania napięcia do poziomu sieci WN/NN (w praktyce sieci przesyłowych). Transformator taki jest kluczowym elementem stacji blokowej i umożliwia ekonomiczny przesył mocy dzięki zmniejszeniu prądu przy wyższym napięciu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu:

  • "sieciowe" – to określenie bywa używane potocznie lub w innych kontekstach, ale nie jest typową nazwą transformatora, który bezpośrednio podwyższa napięcie generatora w elektrowni; w praktyce egzaminacyjnej i branżowej dla tego miejsca pracy używa się nazwy "blokowy".
  • "rozdzielcze" – transformatory rozdzielcze kojarzą się z transformacją na potrzeby rozdziału energii w sieciach dystrybucyjnych (np. SN/nn) oraz zasilania odbiorców, a nie z podwyższaniem napięcia z generatora do przesyłu.
  • "separacyjne" – ich podstawową rolą jest separacja galwaniczna (bezpieczeństwo, ograniczenie zakłóceń), a nie ekonomiczne podwyższanie napięcia do przesyłu dużej mocy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się generator i "podwyższenie do sieci przesyłowej", szukaj nazwy związanej z blokiem energetycznym i pracą transformatora na wyprowadzeniu mocy z generatora. To najczęściej prowadzi do odpowiedzi "transformator blokowy".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transformator blokowy to transformator energetyczny współpracujący bezpośrednio z generatorem bloku. Jego główne zadanie to podwyższenie napięcia z poziomu generatora do poziomu sieci WN, aby możliwy był przesył dużej mocy na większe odległości przy mniejszych prądach.
Podwyższenie napięcia zmniejsza prąd przy tej samej mocy, a mniejszy prąd oznacza mniejsze straty cieplne w liniach oraz możliwość stosowania przewodów o rozsądnych przekrojach. To podstawa ekonomicznego przesyłu energii w systemie elektroenergetycznym.
Transformator blokowy jest zwykle narysowany między generatorem a rozdzielnią WN jako element wyprowadzenia mocy z bloku. Transformator rozdzielczy częściej występuje w sieci dystrybucyjnej, np. przy zasilaniu odbiorów SN/nn lub rozdziale energii w stacjach.
Nie. Transformator separacyjny służy głównie do separacji galwanicznej i poprawy bezpieczeństwa/odporności na zakłócenia, a nie do wyprowadzenia dużej mocy z generatora do sieci. Transformator blokowy ma inne moce, napięcia i wymagania eksploatacyjne.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "sieciowe", bo kojarzy się z siecią przesyłową. Warto sprawdzić kontekst: jeśli mowa o generatorze i podwyższeniu napięcia do przesyłu, standardową nazwą jest "transformator blokowy", a nie transformator rozdzielczy czy separacyjny.
Znajduje się na drodze energii od generatora do rozdzielni WN, czyli jest wpięty bezpośrednio za generatorem (często przez wyłącznik generatorowy i aparaturę pomiarową). Dzięki temu moc z bloku jest przekazywana do sieci na odpowiednim poziomie napięcia.
W praktyce obejmuje to m.in. kontrolę temperatur i poziomu oleju (dla konstrukcji olejowych), ocenę stanu izolacji, nadzór nad układami chłodzenia, analizę parametrów pracy oraz reagowanie na sygnały zabezpieczeń. To urządzenie krytyczne dla wyprowadzenia mocy z bloku.
W typowym bloku wytwórczym jego rola jest właśnie podwyższająca: od napięcia generatora do napięcia sieci. W innych układach spotyka się także transformatory o innych funkcjach, ale w pytaniach egzaminacyjnych powiązanie "generator → sieć przesyłowa" najczęściej oznacza transformator blokowy podwyższający.
Kluczowe są: moc znamionowa (dopasowana do mocy generatora), przekładnia i poziomy napięć, grupa połączeń, układ regulacji napięcia (np. zaczepy), poziom izolacji oraz warunki chłodzenia. Dobór musi uwzględniać także zwarcia i wymagania zabezpieczeń.
Najlepiej uczyć się "funkcja → nazwa → miejsce w schemacie". Zrób mapę: generator, transformator blokowy, rozdzielnia WN, linia przesyłowa, stacje dystrybucyjne. Ćwicz na schematach jednokreskowych i opisuj, co robi każdy element oraz dlaczego jest potrzebny.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego poprawna jest odpowiedź "blokowe"."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Transformator (elektrotechnika)" – sekcje o transformatorach energetycznych i zastosowaniach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (EN): "Generator step-up transformer" – opis funkcji transformatora podwyższającego przy generatorze, https://en.wikipedia.org/wiki/Generator_step-up_transformer (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Sieć elektroenergetyczna" – ogólny opis poziomów sieci przesyłowej i dystrybucyjnej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sie%C4%87_elektroenergetyczna (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z elektroenergetyki: transformatory i układy blokowe elektrowni
  • Materiały operatorów systemów przesyłowych/dystrybucyjnych o strukturze sieci i poziomach napięć
  • Dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) transformatorów energetycznych i schematy stacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego