KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 43.
Trójfazowy silnik elektryczny o podanych parametrach zasilany jest z sieci. Prąd pobierany przez silnik z sieci jest równy
Ilustracja przedstawia fragment egzaminacyjnego pytania dotyczącego trójfazowego silnika elektrycznego, który jest zasilany
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie trójfazowym symetrycznym moc czynna spełnia zależność: P = √3·U·I·cosφ. Po przekształceniu: I = P/(√3·U·cosφ). Dla P=4000 W, U=400 V i cosφ=0,75 otrzymuje się I≈4000/(1,732·400·0,75)=7,70 A. Pozostałe wyniki zwykle wynikają z pominięcia √3 lub cosφ.

Pełne wyjaśnienie:

W sieci trójfazowej (odbiornik symetryczny) prąd pobierany z sieci wyznacza się z zależności na moc czynną:

P = √3 · U · I · cosφ

gdzie: U to napięcie przewodowe (międzyfazowe, np. 400 V), I to prąd przewodowy, a cosφ opisuje przesunięcie fazowe między napięciem a prądem (wpływa na to, jaka część mocy jest mocą czynną).

Najpierw przekształcamy wzór do postaci na prąd:

I = P / (√3 · U · cosφ)

Następnie podstawiamy dane: P = 4 kW = 4000 W, U = 400 V, cosφ = 0,75:

I = 4000 / (1,732 · 400 · 0,75)

Mianownik wynosi 1,732 · 400 · 0,75 ≈ 519,6, więc:

I ≈ 4000 / 519,6 ≈ 7,70 A

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 13,33 A to typowy rezultat pominięcia √3 (zastosowanie zależności jak dla jednofazowego P = U·I·cosφ).
  • 5,77 A zwykle wynika z pominięcia cosφ, czyli policzenia prądu tak, jakby cosφ=1 (co w silniku jest z reguły nieprawdziwe).
  • 10,00 A odpowiada pominięciu zarówno √3, jak i cosφ (I = P/U), co jest zbyt dużym uproszczeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: przed podstawieniem zawsze sprawdź, czy w danych podano 400 V (międzyfazowe) i czy w zadaniu występuje cosφ. W silnikach i odbiornikach indukcyjnych cosφ istotnie wpływa na prąd i dobór zabezpieczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności dla mocy czynnej w układzie trójfazowym: P = √3·U·I·cosφ. Przekształć do I = P/(√3·U·cosφ), zamień kW na W i dopiero podstaw wartości. To standardowy sposób liczenia prądu z danych znamionowych.
W układzie trójfazowym napięcia i prądy są przesunięte w fazie o 120°. Związek między wielkościami fazowymi i przewodowymi daje czynnik √3, dlatego we wzorze na moc czynną dla układu symetrycznego występuje √3·U·I.
cosφ to współczynnik mocy informujący, jaka część mocy pozornej jest mocą czynną. Dla silników indukcyjnych cosφ jest zwykle < 1, więc aby uzyskać daną moc czynną, silnik pobiera większy prąd niż przy cosφ=1.
Jeśli podano zasilanie 400 V, to jest to napięcie przewodowe (międzyfazowe) i właśnie je podstawia się do wzoru P = √3·U·I·cosφ. Napięcie 230 V dotyczy wartości fazowej (faza–neutralny) i używa się go w innych konfiguracjach.
Najczęściej: (1) pominięcie √3 i użycie wzoru jak dla jednofazowego, (2) pominięcie cosφ, (3) pomylenie jednostek kW/W, (4) pomylenie napięcia 400 V z 230 V. Każdy z tych błędów daje charakterystycznie zaniżony lub zawyżony wynik.
Bo przy cosφ < 1 ta sama moc czynna wymaga większej mocy pozornej, a więc i większego prądu. Jeśli w obliczeniach przyjmiesz cosφ=1 (czyli go pominiesz), wyjdzie prąd zaniżony, co może prowadzić do błędnego doboru zabezpieczenia i aparatury.
Najczęściej przy doborze elementów toru mocy: zabezpieczenia nadprądowego, wyłącznika silnikowego, przekaźnika przeciążeniowego, stycznika oraz przekroju przewodów. Znajomość prądu znamionowego ułatwia też diagnostykę: porównujesz prąd mierzony z obliczonym/znanym z danych.
Wykonaj szybkie oszacowanie: dla kilku kW przy 400 V prądy rzędu kilku–kilkunastu amperów są typowe. Jeśli wychodzi np. >20–30 A bez uzasadnienia, często oznacza to pominięcie cosφ lub błąd jednostek. Dodatkowo porównaj z prądem znamionowym z dokumentacji silnika.
W takim typowym zadaniu nie wpływa bezpośrednio na samo przeliczenie z mocy na prąd, bo korzystasz z podanych P, U i cosφ. Częstotliwość 50 Hz jest ważna dla parametrów pracy silnika (np. prędkości synchronicznej), ale nie jest dodatkową liczbą do tego wzoru.
Traktuj to jak zwykłe równanie: aby wyliczyć I, podziel P przez wszystko, co stoi przy I. Otrzymasz I = P/(√3·U·cosφ). Warto zapamiętać schemat: w trójfazie zawsze sprawdź obecność √3 oraz cosφ, zanim zaczniesz liczyć.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W układzie trójfazowym symetrycznym moc czynna spełnia zależność: P = √3·U·I·cosφ."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_tr%C3%B3jfazowy - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_elektryczna - dostęp 2026-02-27
  • https://www.electrical4u.com/three-phase-power/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki: moc w układzie trójfazowym (rozdział o mocy czynnej i cosφ)
  • Zbiór zadań z obliczeń obwodów trójfazowych (silniki, odbiorniki symetryczne)
  • Notatki z doboru aparatury: zabezpieczenia, styczniki, przewody (prąd znamionowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego