KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 3.
Trzy rezystory o wartości rezystancji R = 3 Ω każdy połączono jak na schemacie. Ile wynosi wartość natężenia prądu I w obwodzie głównym, jeżeli układ zasilono napięciem U = 20 V?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny z trzema rezystorami o wartości 3 Ω każdy, połączonymi w układzie mieszanym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw upraszczamy układ.
Dwa rezystory w jednej gałęzi są połączone szeregowo, więc dają 6 Ω. Ta gałąź jest równolegle z pojedynczym rezystorem 3 Ω, więc Rz = 2 Ω. Z prawa Ohma prąd w obwodzie głównym wynosi I = U/Rz = 20 V / 2 Ω = 10 A.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest poprawne rozpoznanie topologii ze schematu: obwód rozdziela się na dwie gałęzie równoległe. Jedna gałąź zawiera dwa rezystory połączone szeregowo, a druga gałąź zawiera jeden rezystor.

Krok 1: redukcja połączenia szeregowego w gałęzi.
Jeżeli każdy rezystor ma R = 3 Ω, to w gałęzi z dwoma rezystorami szeregowymi rezystancja wynosi:
Rgałąź1 = 3 Ω + 3 Ω = 6 Ω.

Krok 2: redukcja połączenia równoległego gałęzi.
Druga gałąź ma pojedynczy rezystor:
Rgałąź2 = 3 Ω.
Dla połączenia równoległego spełnione jest:
1/Rz = 1/6 Ω + 1/3 Ω.
Liczymy:
1/6 + 1/3 = 1/6 + 2/6 = 3/6 = 1/2, więc Rz = 2 Ω.

Krok 3: prąd w obwodzie głównym.
Prąd I zaznaczony na przewodzie przed rozgałęzieniem to prąd całkowity pobierany ze źródła. Z prawa Ohma:
I = U / Rz = 20 V / 2 Ω = 10 A.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • Wartości większe (np. 15 A, 20 A, 25 A) sugerują zbyt małą rezystancję zastępczą (np. traktowanie wszystkich trzech rezystorów jako silniej "równoległych" niż w rzeczywistości).
  • Częsty błąd to mylenie połączeń: uznanie, że najpierw występuje równoległe połączenie dwóch rezystorów, a dopiero potem szereg z trzecim, co zmienia Rz i daje inny prąd.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze upraszczaj obwód etapami: (1) policz szeregi w każdej gałęzi, (2) policz równoległe między gałęziami, (3) dopiero na końcu zastosuj prawo Ohma dla całego obwodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprawdź węzły, a nie położenie na rysunku. Szeregowo jest wtedy, gdy prąd musi przepłynąć kolejno przez oba rezystory (brak rozgałęzienia między nimi). Równolegle jest wtedy, gdy elementy są podłączone do tych samych dwóch węzłów i mają to samo napięcie.
Rezystancja zastępcza to jedna wartość oporu, która "zastępuje" cały układ rezystorów widziany od zacisków zasilania. Liczy się ją po to, aby łatwo obliczyć prąd całkowity z prawa Ohma I = U/Rz oraz porównać obliczenia z pomiarem w realnym układzie.
Postępuj etapami: (1) uprość połączenia szeregowe w każdej gałęzi, (2) oblicz rezystancję zastępczą gałęzi równoległych, (3) podstaw do prawa Ohma: I = U/Rz. Prąd w obwodzie głównym jest sumą prądów gałęzi.
W równoległym dodajesz przewodność (odwrotność rezystancji): 1/Rz = 1/R1 + 1/R2 + .... Dodatkowa gałąź tworzy kolejny "tor" przepływu prądu, więc całkowity opór dla źródła maleje. To intuicyjnie jak poszerzenie drogi dla prądu.
Najczęściej: (1) mylenie szeregu z równoległym przez patrzenie na ułożenie symboli, (2) liczenie równoległego tam, gdzie węzły nie są wspólne, (3) stosowanie prawa Ohma przed wyznaczeniem Rz, (4) pominięcie, że prąd główny to suma prądów w gałęziach.
Nie. Taki sam prąd płynie tylko w połączeniu szeregowym. W układzie z gałęziami równoległymi prąd dzieli się na gałęzie, a prąd w gałęzi głównej jest sumą prądów gałęzi. Wspólne dla gałęzi równoległych jest napięcie, nie prąd.
Możesz zmierzyć prąd pobierany przez układ, włączając amperomierz szeregowo z zasilaniem (w gałęzi głównej). Następnie porównaj z wynikiem z I = U/Rz. Jeśli wynik mocno się różni, sprawdź połączenia (węzły), wartości elementów i czy zasilanie ma właściwe napięcie.
Wtedy, gdy musisz dobrać elementy do obciążenia gałęzi (np. dopuszczalny prąd rezystora, ścieżek na PCB, złącza) lub znaleźć usterkę. Po wyznaczeniu Rz i prądu całkowitego możesz policzyć prądy gałęzi, bo w równoległym napięcie jest takie samo, a prądy zależą od rezystancji gałęzi.
Wystarczą podstawy: szeregowo R = R1 + R2 + ... oraz równolegle 1/R = 1/R1 + 1/R2 + ... Dodatkowo prawo Ohma I = U/R. W układach mieszanych ważna jest kolejność: najpierw upraszczasz fragmenty, dopiero potem liczysz całość.
Bo błędna topologia daje "ładne" liczby. Jeśli pomylisz szereg z równoległym, możesz otrzymać prąd większy lub mniejszy, który nadal mieści się w typowych zakresach. Dlatego przed rachunkami zrób szybki test: czy Rz ma sens (np. dla równoległego powinna być mniejsza od najmniejszej gałęzi).
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Najpierw upraszczamy układ.Dwa rezystory w jednej gałęzi są połączone szeregowo, więc dają 6 Ω."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Prawo Ohma — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Połączenie szeregowe — https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_szeregowe (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Połączenie równoległe — https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_r%C3%B3wnoleg%C5%82e (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Notatki/rozdział z elektrotechniki: prawo Ohma oraz łączenie rezystorów
  • Zestawy zadań: rezystancja zastępcza układów szeregowych, równoległych i mieszanych
  • Tablice i schematy: metoda upraszczania obwodów krok po kroku (gałąź po gałęzi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego