KWALIFIKACJA SPO1 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 7.
U opisanej podopiecznej asystent powinien w pierwszej kolejności zadbać o realizację potrzeby
Ilustracja przedstawia opis podopiecznej, która jest osobą z chorobą nowotworową, objętą opieką paliatywną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pierwszej kolejności zaspokaja się potrzeby podstawowe, czyli fizjologiczne.
"Odżywianie" należy do tej grupy i warunkuje funkcjonowanie organizmu.
Aktywność, przynależność i samorealizacja są ważne, ale zwykle mają niższy priorytet niż zapewnienie jedzenia i nawodnienia.

Pełne wyjaśnienie:

W pracy asystenta osoby z niepełnosprawnością kluczowe jest właściwe ustalanie priorytetów. Jeżeli pytanie dotyczy tego, o co należy zadbać w pierwszej kolejności, punktem odniesienia jest zasada, że najpierw zabezpiecza się potrzeby najbardziej podstawowe.

Odpowiedź "odżywiania" jest poprawna, ponieważ jedzenie (podobnie jak nawodnienie, sen czy oddychanie) należy do potrzeb fizjologicznych. Bez ich realizacji organizm nie ma zasobów do podejmowania aktywności, budowania relacji czy rozwoju osobistego. W praktyce oznacza to np. dopilnowanie regularności posiłków, przygotowanie jedzenia odpowiedniego do zaleceń, asystę w karmieniu oraz obserwację, czy podopieczny faktycznie je i pije.

Odpowiedź "aktywności" jest nieprawidłowa jako pierwszy priorytet, bo aktywizacja (spacer, ćwiczenia, trening czynności dnia codziennego) jest zwykle działaniem planowym. Ma sens, gdy podstawowe potrzeby biologiczne i bezpieczeństwo są już zabezpieczone. Inaczej aktywność może prowadzić do osłabienia lub pogorszenia samopoczucia.

Odpowiedź "przynależności" odnosi się do potrzeb społecznych (kontakt, akceptacja, relacje). Są one bardzo ważne w długofalowym wsparciu, ale z reguły nie wyprzedzają potrzeb fizjologicznych, gdy trzeba ustalić kolejność działań "tu i teraz".

Odpowiedź "samorealizacji" dotyczy rozwoju i realizowania potencjału. To potrzeba z wyższych poziomów i najczęściej jest celem, do którego dochodzi się dopiero po zaspokojeniu podstaw: fizjologii, poczucia bezpieczeństwa oraz wsparcia społecznego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się zwrot "w pierwszej kolejności", szukaj odpowiedzi związanej z biologicznym przetrwaniem i funkcjonowaniem. Dopiero potem wybiera się cele aktywizacyjne, społeczne i rozwojowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To potrzeby związane z podstawowym funkcjonowaniem organizmu, np. jedzenie, picie, sen, wydalanie i komfort termiczny. W opiece często mają najwyższy priorytet, bo bez nich podopieczny może szybko ulec osłabieniu i nie będzie w stanie korzystać z dalszego wsparcia.
Aktywność wymaga energii i stabilnego stanu fizycznego. Jeśli podopieczny jest głodny lub odwodniony, ćwiczenia czy spacer mogą pogorszyć samopoczucie i bezpieczeństwo. Dlatego w praktyce najpierw zapewnia się posiłek i płyny, a dopiero potem planuje działania aktywizujące.
Najpierw ocenia, czy zaspokojone są potrzeby podstawowe: jedzenie, nawodnienie, higiena, odpoczynek i bezpieczeństwo. Potem bierze pod uwagę potrzeby społeczne (kontakt, przynależność) i rozwojowe (samodzielność, cele osobiste). Pomaga też obserwacja i rozmowa z podopiecznym oraz opiekunami.
To potrzeba bycia częścią relacji i grupy: kontakt z bliskimi, akceptacja, wsparcie emocjonalne i poczucie, że nie jest się samotnym. W opiece oznacza to m.in. podtrzymywanie więzi, pomoc w komunikacji i organizowanie spotkań, ale zwykle po zabezpieczeniu potrzeb fizjologicznych.
Mogą to być cele rozwojowe i osobiste: nauka nowych umiejętności, realizacja hobby, udział w kursach, powrót do aktywności zawodowej lub społecznej na miarę możliwości. Asystent wspiera te cele, ale najczęściej dopiero wtedy, gdy codzienne podstawy (np. regularne posiłki) są ustabilizowane.
Nie w sensie "mniej ważna", tylko zwykle ma niższy priorytet w kolejności działań. Aktywność jest bardzo istotna dla sprawności i dobrostanu, ale wymaga zabezpieczenia podstaw biologicznych. Wyjątkiem mogą być sytuacje, gdy ruch jest elementem pilnej profilaktyki, jednak nadal nie zastępuje jedzenia i nawodnienia.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "najbardziej ambitnej" (np. samorealizacja) zamiast "najbardziej podstawowej". Inny błąd to pominięcie zwrotu "w pierwszej kolejności". Warto najpierw ustalić, czy pytanie dotyczy priorytetu natychmiastowego, czy planu długoterminowego.
Może zaplanować pory posiłków, pomóc w zakupach i przygotowaniu jedzenia, dostosować konsystencję potraw do możliwości podopiecznego, asystować przy jedzeniu oraz obserwować, czy posiłki są zjadane. Ważne jest też zwracanie uwagi na nawodnienie i zgłaszanie niepokojących objawów opiekunowi/medykom.
Gdy podstawowe potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwo są stabilne, a podopieczny doświadcza izolacji lub obniżonego nastroju. Wtedy priorytetem może być organizacja kontaktu z bliskimi, aktywności w grupie czy wsparcie komunikacji. Nadal jednak nie powinno to odbywać się kosztem jedzenia, picia i odpoczynku.
Typowe sygnały to osłabienie, rozdrażnienie, spadek koncentracji, zawroty głowy lub niechęć do aktywności. Jeśli podopieczny odmawia ćwiczeń czy spotkań, warto sprawdzić proste przyczyny: głód, pragnienie lub zmęczenie. Zabezpieczenie posiłku często poprawia współpracę i komfort.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W pierwszej kolejności zaspokaja się potrzeby podstawowe, czyli fizjologiczne."

Źródła:

  • A. H. Maslow, "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943, Vol. 50(4), s. 370–396
  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", Harper & Row, 1954 (rozdziały dotyczące hierarchii potrzeb)
  • Encyclopaedia Britannica, "Abraham Maslow", https://www.britannica.com/biography/Abraham-Maslow - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw psychologii i pedagogiki opiekuńczej (hierarchia potrzeb, motywacja)
  • Podręczniki i skrypty do kwalifikacji SPO.1 dotyczące diagnozy potrzeb i planowania wsparcia
  • Szkolenia z żywienia i wsparcia w czynnościach dnia codziennego (ADL) w opiece długoterminowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego