KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 12.
U podopiecznego po amputacji kończyn dolnych, który martwi się, że nie będzie mógł realizować swojej pasji związanej z podróżowaniem i fotografowaniem, występuje deprywacja potrzeby
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy obawy, że po amputacji pacjent nie zrealizuje swojej pasji (podróże i fotografia), czyli nie będzie mógł rozwijać zainteresowań i osiągać osobistych celów. W klasycznej hierarchii potrzeb taka blokada odnosi się do deprywacji potrzeby samorealizacji, a nie do potrzeb relacyjnych (miłości, przynależności) czy uznania.

Pełne wyjaśnienie:

W treści pytania kluczowe jest to, czego dokładnie dotyczy zmartwienie pacjenta po amputacji kończyn dolnych: nie chodzi o brak bliskich osób ani o odrzucenie społeczne, lecz o lęk, że nie będzie mógł realizować swojej pasji związanej z podróżowaniem i fotografowaniem. Taki opis wskazuje na ograniczenie możliwości rozwoju, realizacji zainteresowań, planów i poczucia sensu działania.

W klasycznym ujęciu hierarchii potrzeb (często omawianym w edukacji zdrowotnej i psychospołecznej) potrzeba samorealizacji obejmuje dążenie do rozwoju, wykorzystywania własnych możliwości, spełniania ambicji oraz realizowania ważnych celów osobistych. Jeżeli stan zdrowia lub niepełnosprawność blokuje te aktywności, można mówić o deprywacji tej potrzeby, czyli braku możliwości jej zaspokajania.

  • Odpowiedź "szacunku" nie jest najlepszym wyborem, ponieważ potrzeba szacunku dotyczy przede wszystkim uznania, statusu, poczucia wartości i kompetencji w oczach własnych i innych. W pytaniu nie ma informacji o poniżeniu, braku uznania czy utracie pozycji społecznej.
  • Odpowiedź "miłości" jest nieadekwatna, bo potrzeby miłości koncentrują się na więziach emocjonalnych i bliskich relacjach. Treść nie wskazuje na problem z byciem kochanym ani z tworzeniem relacji.
  • Odpowiedź "przynależności" również nie pasuje, gdyż dotyczy bycia częścią grupy i wspólnoty (rodzina, przyjaciele, środowisko). Pacjent martwi się o możliwość kontynuowania pasji, a nie o wykluczenie z grupy.

Z perspektywy terapii zajęciowej rozpoznanie, że zagrożona jest potrzeba samorealizacji, pomaga zaplanować interwencje ukierunkowane na podtrzymanie ról i znaczących aktywności: adaptację sposobu fotografowania, planowanie dostępnych podróży, dobór sprzętu i trening czynności, aby pacjent mógł dalej realizować cele, które są dla niego ważne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Potrzeba samorealizacji dotyczy rozwoju i spełniania własnego potencjału: realizowania pasji, celów, talentów i ważnych wartości. Pojawia się szczególnie wtedy, gdy ktoś chce "robić to, co ma sens" i czuje, że bez tego jego życie jest niepełne.
Jeśli podróże są dla pacjenta sposobem realizowania pasji i celów życiowych, ich utrata ogranicza rozwój i poczucie spełnienia. To uderza w potrzeby związane z realizacją siebie, a nie w potrzeby relacyjne. Kluczowe jest tu znaczenie pasji, nie sama aktywność.
Deprywacja potrzeby to sytuacja, gdy człowiek nie ma możliwości zaspokojenia danej potrzeby lub ma je poważnie ograniczone. W praktyce terapeutycznej oznacza to ryzyko spadku motywacji, pogorszenia nastroju i trudności w adaptacji, jeśli nie znajdzie się alternatyw.
Szacunek dotyczy uznania, statusu, poczucia wartości i kompetencji ("czy inni mnie cenią?", "czy jestem ważny?"). Samorealizacja dotyczy realizacji pasji i celów ("czy mogę robić to, co mnie rozwija i spełnia?"). W pytaniu o pasję zwykle chodzi o samorealizację.
Tak, ale dotyczy ona bycia częścią grupy i relacji (rodzina, przyjaciele, społeczność). W pytaniach egzaminacyjnych wybiera się ją, gdy opis mówi o osamotnieniu, wykluczeniu lub braku wsparcia społecznego. Gdy opis mówi o pasji i celach, trafniejsza bywa samorealizacja.
Terapeuta może pomóc w adaptacji aktywności i ról: dobrać sprzęt, nauczyć nowych strategii wykonywania czynności, zaplanować bezpieczne formy realizowania pasji (np. fotografia w terenie dostępna komunikacyjnie). Ważne są cele etapowe prowadzące do celu osobistego.
Pomagają pytania o znaczenie aktywności: "Co daje Ci fotografia?", "Co jest dla Ciebie najważniejsze w podróżach?", "Jakie elementy pasji są niezbędne, a co można zmienić?". Takie pytania ujawniają cele samorealizacyjne i ułatwiają planowanie terapii.
Potrzeba miłości odnosi się do więzi emocjonalnych i bliskich relacji. W opisie problemem nie jest brak wsparcia lub brak relacji, tylko obawa przed utratą możliwości realizowania ważnej pasji. To wskazuje na obszar rozwoju i spełnienia, czyli samorealizację.
Częstą pułapką jest wybór odpowiedzi kojarzącej się z chorobą (np. relacje lub szacunek), bez sprawdzenia, co dokładnie utracono. Druga pułapka to mylenie "poczucia wartości" z "poczuciem spełnienia". Warto zawsze wskazać w tekście: relacje, uznanie czy cele.
Gdy pacjent mówi o wstydzie, upokorzeniu, utracie autorytetu, braku uznania lub o tym, że "nie czuje się już kompetentny". Wtedy rdzeniem problemu jest ocena własna i społeczna. Gdy rdzeniem jest pasja, sens i cele, zwykle chodzi o samorealizację.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że opis dotyczy obawy, że po amputacji pacjent nie zrealizuje swojej pasji (podróże i fotografia), czyli nie będzie mógł rozwijać zainteresowań i osiągać osobistych celów.

Źródła:

  • Maslow, A. H., "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943, Vol. 50(4), s. 370–396. https://doi.org/10.1037/h0054346
  • Encyklopedia PWN, hasło: "Maslow Abraham" (opis koncepcji potrzeb) https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Maslow-Abraham;3939450.html (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN, hasło: "potrzeba (psychologia)" (definicja potrzeb i motywacji) https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/potrzeba;3961477.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki psychologii motywacji (rozdziały o potrzebach i motywacji)
  • Materiały dydaktyczne z terapii zajęciowej dotyczące ról życiowych i zainteresowań pacjenta
  • Publikacje/standardy kliniczne dotyczące rehabilitacji po amputacji (aspekty psychospołeczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego