KWALIFIKACJA ELM2 - PAŹDZIERNIK 2016 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Układ elektroniczny zasilany jest napięciem symetrycznym 18 V/3 A. Do jego zasilania należy zastosować zasilacz regulowany
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Napięcie symetryczne 18 V oznacza dwie szyny: +18 V i −18 V względem masy.
Aby uzyskać stabilne ±18 V, napięcie wejściowe musi być wyższe o zapas (dropout stabilizatora oraz tętnienia i tolerancje). Z podanych opcji tylko zasilacz 2×30 V/3 A zapewnia dwie gałęzie i wystarczający margines napięcia.

Pełne wyjaśnienie:

Zasilanie symetryczne 18 V w elektronice analogowej oznacza typowo układ dwóch napięć: +18 V oraz −18 V względem punktu odniesienia (masy). Taka para szyn jest powszechna m.in. w układach audio i torach analogowego przetwarzania sygnałów, gdzie wzmacniacze operacyjne wymagają dodatniej i ujemnej szyny zasilania.

Dobierając zasilacz regulowany do uzyskania stabilnego ±18 V, nie wystarczy, aby napięcie "na papierze" było równe 18 V. Stabilizatory (zwłaszcza liniowe) wymagają, by napięcie wejściowe było wyższe od wyjściowego o pewną wartość zwaną dropout. Dodatkowo w zasilaczu występują tętnienia po prostowaniu oraz zmiany napięcia sieci, dlatego praktycznie przyjmuje się dodatkowy margines kilku woltów na każdej gałęzi. W efekcie dla ±18 V rozsądne jest zasilanie wejściowe wyższe niż ±18 V.

Dlaczego 2×30 V/3 A jest poprawne? Zapewnia dwie niezależne gałęzie (dodatnią i ujemną), a napięcie 30 V na gałąź daje duży zapas względem 18 V, więc stabilizacja jest możliwa nawet przy tętnieniach i spadkach. Trzeba pamiętać o skutkach praktycznych: nadwyżka napięcia powoduje duże straty mocy na stabilizatorze (wymagane radiatory), ale nie zmienia to faktu, że zasilacz spełnia warunek uzyskania ±18 V.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 50 V/3 A – to zasilacz pojedynczy; nie daje wprost dwóch szyn + i −. Da się z niego budować zasilanie symetryczne, ale wymaga to dodatkowych rozwiązań (np. przetwornicy, dzielnika z "wirtualną masą" o odpowiedniej wydajności), więc nie jest to właściwy wybór wprost do ±18 V.
  • 2×15 V/5 A – mimo że ma dwie gałęzie, napięcie 15 V jest zbyt niskie, aby po uwzględnieniu dropout i marginesu uzyskać stabilne 18 V na wyjściu każdej szyny.
  • 20 V/5 A – ponownie jest to zasilacz pojedynczy (brak bezpośrednio dwóch szyn). Dodatkowo zapas napięcia może być niewystarczający w realnych warunkach, jeśli uwzględnić tętnienia i spadki w torze zasilania.

Na egzaminie warto zapamiętać: zapis "symetryczne ±V" oznacza dwie wartości napięcia, a dobór zasilacza do stabilizacji powinien uwzględniać zapas napięcia, nie tylko wymagane napięcie wyjściowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasilanie symetryczne 18 V oznacza zwykle ±18 V: jedną szynę dodatnią +18 V i drugą ujemną −18 V względem masy. To nie jest "jedno zasilanie 18 V", tylko para napięć potrzebna np. do pracy wzmacniaczy operacyjnych w torach analogowych.
Stabilizator nie jest idealny: wymaga, aby napięcie wejściowe było wyższe od wyjściowego o dropout. Dodatkowo po prostowaniu występują tętnienia i zmiany sieci, więc bez zapasu napięcia stabilizacja może "wypadać" i na wyjściu pojawi się spadek lub przydźwięk.
Zależy od zastosowanego stabilizatora i tętnień, ale praktycznie trzeba mieć na wejściu każdej gałęzi napięcie wyższe niż 18 V (o dropout oraz margines na wahania). Jeśli wejście ma 18 V "na styk", to po uwzględnieniu spadków zwykle nie da się utrzymać stabilnego ±18 V.
Bo tu kluczowe jest napięcie, a nie tylko prąd. 15 V na gałąź jest mniejsze niż wymagane 18 V, więc nawet idealny stabilizator nie podniesie napięcia. W praktyce dodatkowo dochodzi dropout, więc przy 15 V nie uzyska się stabilnego +18 V ani −18 V.
Sam z siebie nie daje dwóch szyn + i − względem masy, więc nie jest prostym odpowiednikiem zasilania symetrycznego. Teoretycznie można zbudować z niego układ tworzący "wirtualną masę" lub przetwornicę dla ujemnej szyny, ale to dodatkowa złożoność i ryzyko błędów.
Zapewnia dwie gałęzie (dla + i −) oraz duży zapas napięcia ponad 18 V, co ułatwia stabilizację mimo dropout i tętnień. To wybór "działający" elektrycznie. Trzeba tylko pamiętać o praktyce: większy zapas oznacza większe straty mocy i grzanie stabilizatorów.
Dla stabilizatora liniowego w przybliżeniu: P ≈ (Uwe − Uwy) × I. Jeśli na wejściu jest 30 V, na wyjściu 18 V, a prąd 3 A, to spadek wynosi 12 V, więc straty są rzędu 36 W na gałąź. To wymusza dobry radiator i wentylację.
Najczęściej są to układy analogowe: przedwzmacniacze audio, filtry aktywne, tory pomiarowe oraz aplikacje ze wzmacniaczami operacyjnymi. Zasilanie symetryczne ułatwia uzyskanie sygnałów dodatnich i ujemnych bez przesuwania poziomu odniesienia.
Tak, to klasyczne stabilizatory liniowe: 7818 dla +18 V i 7918 dla −18 V. Należy jednak zapewnić odpowiednie napięcie wejściowe (zapas ponad 18 V) oraz odprowadzenie ciepła, bo przy dużym prądzie straty mocy mogą być znaczne.
Typowe błędy to: mylenie 18 V z ±18 V, wybór napięcia wejściowego "na styk" bez zapasu na dropout i tętnienia, oraz ignorowanie grzania stabilizatorów. W efekcie układ może buczeć, resetować się lub działać niestabilnie pod obciążeniem.
info

Około 38% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Napięcie symetryczne 18 V oznacza dwie szyny: +18 V i −18 V względem masy.Aby uzyskać stabilne ±18 V, napięcie wejściowe musi być wyższe o zapas (dropout stabilizatora oraz tętnienia i tolerancje)."

Źródła:

  • STMicroelectronics, "L78xx" datasheet (positive voltage regulators) – parametry stabilizatorów serii 78xx, wymagania napięcia wejściowego (dropout): https://www.st.com/resource/en/datasheet/l7805.pdf - accessed 2026-02-24
  • STMicroelectronics, "L79xx" datasheet (negative voltage regulators) – parametry stabilizatorów serii 79xx, wymagania napięcia wejściowego (dropout): https://www.st.com/resource/en/datasheet/l7905.pdf - accessed 2026-02-24
  • Texas Instruments, "LM317" datasheet – regulowany stabilizator liniowy, wymagany zapas napięcia wejściowego (dropout): https://www.ti.com/lit/ds/symlink/lm317.pdf - accessed 2026-02-24

Materiały:

  • Noty katalogowe stabilizatorów 7818/7918 (wymagane napięcie wejściowe, ograniczenia prądowe, straty mocy)
  • Materiały dydaktyczne o zasilaczach symetrycznych i filtracji tętnień po prostowaniu
  • Poradniki projektowania zasilania: dropout, marginesy napięć, dobór transformatora i radiatorów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego