KWALIFIKACJA INF1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 39.
Układ testujący zawiera równoległy obwód LC ustalający częstotliwość testującą. Ile wynosi przybliżona częstotliwość rezonansowa obwodu pomiarowego, jeśli L = 10 mH, a C = 100 pF?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Częstotliwość rezonansowa idealnego obwodu LC wynosi f0 = 1/(2π√(LC)).
L = 10 mH = 0,01 H, C = 100 pF = 1·10-10 F, więc LC = 1·10-12, √(LC)=1·10-6.
f0 ≈ 1/(2π·10-6) ≈ 159 kHz, czyli w przybliżeniu 160 kHz.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodzie LC (szeregowym lub równoległym) występuje rezonans, gdy reaktancje indukcyjna i pojemnościowa mają równe wartości bezwzględne, co prowadzi do charakterystycznej częstotliwości własnej układu. Dla idealnych elementów L i C częstotliwość rezonansowa jest opisana wzorem:

f0 = 1/(2π√(LC))

Krok 1: zamiana jednostek
Indukcyjność: 10 mH = 10·10-3 H = 0,01 H.
Pojemność: 100 pF = 100·10-12 F = 1·10-10 F.

Krok 2: obliczenie iloczynu i pierwiastka
LC = 0,01 · 1·10-10 = 1·10-12.
√(LC) = √(1·10-12) = 1·10-6.

Krok 3: podstawienie do wzoru
f0 = 1/(2π·10-6) ≈ 1/(6,28·10-6) ≈ 1,59·105 Hz ≈ 159 kHz, co zaokrągla się do 160 kHz.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1,6 MHz – to wynik większy o czynnik 10; zwykle pojawia się po pomyłce w przedrostku (np. przyjęciu 100 pF jako 10 pF lub błędzie w potęgach dziesięciu).
  • 160 MHz – to błąd o trzy rzędy wielkości; typowy skutek potraktowania pF jak nF lub pominięcia pierwiastka w √(LC).
  • 1,6 GHz – błąd o cztery rzędy wielkości; często wynika z kaskadowych pomyłek jednostek i potęg (np. C zapisane jako 10-12 zamiast 10-10, a następnie dodatkowe przestawienie przecinka).

Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz dokładnie, oszacuj rząd wielkości: jeśli √(LC) wychodzi około 10-6, to 1/(2π√(LC)) będzie około 105 Hz, czyli setki kHz, a nie MHz czy GHz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To częstotliwość, przy której energia "wymienia się" między cewką i kondensatorem, a zachowanie obwodu staje się szczególne (np. maksimum impedancji w rezonansie równoległym). Dla idealnego LC liczy się ją ze wzoru f0 = 1/(2π√(LC)).
Najpierw zamień jednostki na SI: mH → H (m = 10-3), pF → F (p = 10-12). Potem policz LC, wyciągnij pierwiastek √(LC) i podstaw do f0 = 1/(2π√(LC)). Na końcu przelicz Hz na kHz/MHz.
Wynika to z przejścia między częstością kołową ω (rad/s) a częstotliwością f (Hz). Dla LC łatwo wyznacza się ω0, a zależność między nimi to ω = 2πf, więc f0 = ω0/(2π). Pominięcie 2π daje błąd ok. 6,28 razy.
Dla idealnych elementów (bez strat) częstotliwość własna zależy tylko od L i C, więc jest taka sama. Różni się natomiast zachowanie w rezonansie: w szeregowym impedancja jest minimalna, a w równoległym (idealnie) maksymalna. W praktyce straty przesuwają i "spłaszczają" rezonans.
Policz potęgi: jeśli L≈10-2 H i C≈10-10 F, to LC≈10-12, √(LC)≈10-6. Wtedy 1/(2π·10-6) to około 105 Hz, czyli setki kHz. To od razu odrzuca odpowiedzi w MHz/GHz.
Najczęstsze to: pomylenie pF z nF (błąd 1000×), błędne przepisanie mH na H (błąd 1000×), oraz złe obchodzenie się z potęgami przy pierwiastku (np. √10-12 zapisane jako 10-12). Takie pomyłki zwykle prowadzą do MHz lub GHz zamiast kHz.
Obwody LC wykorzystuje się m.in. w filtrach pasmowych, układach selektywnych, dopasowaniu impedancji i strojeniach torów RF. W serwisie i pomiarach znajomość f0 pomaga ocenić, czy elementy mają właściwe wartości oraz czy nie pojawiły się niepożądane pojemności/indukcyjności pasożytnicze.
Tak. Dodatkowa pojemność (np. przewodów, wejścia miernika, montażu) zwiększa efektywne C, a to obniża f0, bo f0 jest odwrotnie proporcjonalne do √C. Dlatego w układach o małych pojemnościach (pF) nawet niewielkie pojemności pasożytnicze mogą istotnie zmienić wynik.
Sprawdź √(LC). Gdy L jest w mH, a C w pF, iloczyn często wychodzi około 10-12, a pierwiastek około 10-6. Wtedy f0 jest rzędu 105 Hz, czyli kHz. Wyniki w MHz zwykle oznaczają błąd w przedrostkach lub potęgach.
Przećwicz: (1) zamianę m, µ, n, p na potęgi dziesięciu, (2) liczenie pierwiastków z potęg, (3) szybkie oszacowania rzędu wielkości, (4) pamięciowe przybliżenie 2π≈6,28. Rozwiązuj krótkie zadania na różnych L i C, aż przestaniesz mylić kHz/MHz.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "LC circuit" (sekcja o resonant frequency), https://en.wikipedia.org/wiki/LC_circuit - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia: "Resonance" (sekcja o rezonansie w obwodach elektrycznych), https://en.wikipedia.org/wiki/Resonance - dostęp 2026-02-27
  • All About Circuits: "Resonant Circuits" (wzory na f0 dla obwodów LC), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-6/resonant-circuits/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektroniki (dział: obwody RLC i rezonans)
  • Kalkulatory online rezonansu LC do samokontroli obliczeń
  • Notatki z przedrostków SI i ćwiczenia na potęgach dziesięciu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego