KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 13.
Umowa, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać odpłatnie drugiej stronie grunt do używania i czerpania pożytków, to umowa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dzierżawa to umowa odpłatna, w której rzecz (np. grunt) jest oddawana do używania oraz do pobierania pożytków (np. plonów). Najem co do zasady dotyczy używania rzeczy za czynsz, ale bez typowego elementu czerpania pożytków. Użyczenie jest nieodpłatne, a darowizna polega na nieodpłatnym przysporzeniu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe są dwa elementy: odpłatność oraz prawo do używania i czerpania pożytków z gruntu. Taki zestaw cech odpowiada umowie dzierżawy, ponieważ dzierżawca nie tylko korzysta z rzeczy (np. uprawia grunt), ale może też legalnie pobierać z niej pożytki (np. plony, inne naturalne lub cywilne korzyści), a w zamian spełnia świadczenie odpłatne.

Odpowiedź "użyczenia" jest nieprawidłowa, bo mechanizm mylący polega na skojarzeniu "oddania do używania" z użyczeniem. Jednak użyczenie jest co do zasady nieodpłatne, a w treści pytania wprost wskazano odpłatność, więc ta umowa nie pasuje do opisu.

Odpowiedź "darowizny" jest błędna, ponieważ darowizna opiera się na nieodpłatnym przysporzeniu na rzecz obdarowanego. W darowiźnie nie chodzi o czasowe oddanie rzeczy do używania i pobierania pożytków za odpłatnością, tylko o nieodpłatne przekazanie korzyści majątkowej.

Odpowiedź "najmu" bywa najczęściej mylona z dzierżawą. Najem również jest odpłatny i polega na oddaniu rzeczy do używania, ale typowym wyróżnikiem dzierżawy jest dodatkowo uprawnienie do pobierania pożytków. W zadaniu to sformułowanie jest decydującą wskazówką rozróżniającą te dwie umowy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "pożytki", najpierw rozważ dzierżawę; gdy jest tylko "używanie" za czynsz — najem; gdy "używanie" bez zapłaty — użyczenie; gdy "nieodpłatne przysporzenie" — darowizna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Umowa dzierżawy polega na odpłatnym oddaniu gruntu (lub innej rzeczy) do używania oraz do pobierania pożytków. Oznacza to, że dzierżawca może np. uprawiać ziemię i zbierać plony, a w zamian płaci umówione świadczenie (np. czynsz).
Najczęściej rozstrzyga słowo "pożytki". Jeśli w treści jest "używanie i czerpanie pożytków", właściwa jest dzierżawa. Gdy mowa wyłącznie o "używaniu" rzeczy za czynsz (bez pożytków), częściej chodzi o najem. To typowa pułapka testowa.
Pożytki odróżniają dzierżawę od umów, w których korzysta się tylko z samej rzeczy. Przy gruncie pożytkami mogą być np. plony. W zadaniach egzaminacyjnych sformułowanie o pożytkach jest zwykle elementem rozpoznawczym dzierżawy.
W typowej konstrukcji dzierżawa ma charakter odpłatny, bo w zamian za używanie i pobieranie pożytków dzierżawca spełnia świadczenie na rzecz wydzierżawiającego (np. czynsz). Jeśli brak odpłatności, w testach częściej rozważa się użyczenie, a nie dzierżawę.
Użyczenie to oddanie rzeczy do używania nieodpłatnie. W testach pojawia się, gdy w opisie nie ma żadnej zapłaty ani czynszu, a jedynie zgoda na korzystanie. Jeśli w treści wprost jest "odpłatnie", użyczenie zwykle odpada.
Darowizna polega na nieodpłatnym przysporzeniu na rzecz obdarowanego. Nie jest to umowa "na używanie" w zamian za świadczenie. W pytaniu o odpłatne oddanie gruntu do używania i pobierania pożytków darowizna jest błędnym tropem, bo nie ma odpłatności.
Najczęściej myli się dzierżawę z najmem, bo obie umowy są odpłatne i dotyczą korzystania z rzeczy. Drugi częsty błąd to ignorowanie słowa "pożytki" i wybór najmu "z przyzwyczajenia". Warto zawsze podkreślać w treści element rozstrzygający.
Dzierżawa gruntu pojawia się np. przy oddawaniu nieruchomości do użytkowania na cele rolne, gospodarcze lub rekreacyjne, gdy korzystający ma też czerpać korzyści z gruntu (pożytki). W obsłudze klienta ważne bywa wstępne nazwanie rodzaju umowy i jej skutków.
Najprościej: to możliwość "zbierania tego, co rzecz daje". Przy gruncie będą to typowo plony lub inne korzyści z jego użytkowania. W testach nie trzeba zwykle podawać definicji pożytków, ale trzeba rozpoznać, że taki element wskazuje na dzierżawę.
Najmocniejsze słowa kluczowe to: "odpłatnie", "grunt", "do używania" oraz "do czerpania/pobierania pożytków". Gdy te elementy występują łącznie, odpowiedź "dzierżawa" jest najbardziej typowa. Brak odpłatności przesuwa wybór w stronę użyczenia.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dzierżawa to umowa odpłatna, w której rzecz (np. grunt) jest oddawana do używania oraz do pobierania pożytków (np. plonów)."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, przepisy dotyczące umowy dzierżawy (definicja: oddanie do używania i pobierania pożytków za odpłatnością)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, przepisy dotyczące umowy najmu (oddanie do używania za czynsz)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, przepisy dotyczące użyczenia i darowizny (charakter nieodpłatny obu umów)

Materiały:

  • Teksty i komentarze dydaktyczne do podstawowych umów prawa cywilnego (najem, dzierżawa, użyczenie, darowizna)
  • Zbiory pytań egzaminacyjnych z zakresu umów nazwanych (prawo cywilne w administracji)
  • Słownik/kompendium pojęć prawa cywilnego (w tym pojęcie "pożytków")

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego