KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 32.
Urządzenie jest sterowane za pomocą sterownika PLC. Który z programów wpisany do sterownika, zapewni działanie urządzenia zgodne z przedstawionym opisem sterowania?
Ilustracja przedstawia schematy programów sterujących dla sterownika PLC, które są używane w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest wariant "D", ponieważ realizuje koniunkcję (AND): wyjście Q jest załączone wyłącznie wtedy, gdy jednocześnie aktywne są oba wejścia I1 i I2. Jeśli którekolwiek wejście przestanie być aktywne, warunek AND przestaje być spełniony i Q natychmiast się wyłącza, bez podtrzymania.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowaniu PLC opis "wyjście Q jest aktywne tylko wtedy, gdy oba wejścia I1 i I2 są aktywne, a zwolnienie któregokolwiek z nich natychmiast dezaktywuje wyjście" odpowiada dokładnie funkcji logicznej AND bez pamiętania stanu (bez przerzutnika/podtrzymania).

W praktyce oznacza to, że program powinien obliczać stan Q jako iloczyn logiczny: Q = I1 ∧ I2. Gdy I1=1 i I2=1, wtedy Q=1. W każdej innej kombinacji (I1=0 lub I2=0) wyjście ma być wyłączone, a przejście z 1 na 0 na dowolnym wejściu ma od razu spowodować wyłączenie Q.

  • Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Schemat D … (AND)": ponieważ pokazuje program, w którym warunek na załączenie Q wymaga jednoczesnej obecności sygnału na I1 i I2. Taki układ nie "trzyma" wyjścia po puszczeniu przycisku, tylko stale zależy od aktualnych stanów wejść.
  • Dlaczego odpowiedzi niepoprawne są błędne: typowo pomylone warianty realizują alternatywę (OR), podtrzymanie (zatrzask/SET-RESET) albo inny sposób odwrócenia logiki (NOT) – i wtedy Q mogłoby pozostać aktywne mimo zaniku jednego sygnału, albo aktywować się już przy jednym wejściu, co przeczy opisowi.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zamień opis na prostą zależność boolowską (tu: AND), a dopiero potem dopasuj schemat. Jeśli w opisie jest "tylko gdy oba" oraz "po zwolnieniu natychmiast wyłącza", szukaj rozwiązania bez elementów pamięci i bez gałęzi równoległych OR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Funkcja AND (koniunkcja) daje "1" na wyjściu tylko wtedy, gdy wszystkie wskazane warunki/wejścia są w stanie "1". W LAD odpowiada to najczęściej stykowi I1 w szeregu ze stykiem I2. Gdy którykolwiek warunek zaniknie, wynik AND natychmiast spada do "0".
W LAD logika AND jest zwykle zrealizowana przez styki NO/NC połączone szeregowo przed cewką wyjścia. Szeregowe połączenie oznacza, że prąd logiczny "przechodzi" tylko, gdy wszystkie styki są w stanie przewodzenia. To odpowiada warunkowi "oba wejścia muszą być aktywne".
To wskazuje na brak pamięci stanu (brak podtrzymania). Wyjście Q ma zależeć wyłącznie od aktualnych stanów wejść. W takim sterowaniu PLC w każdym cyklu skanu sprawdzany jest warunek logiczny; gdy przestaje być spełniony (zanika I1 lub I2), cewka wyjścia nie jest wysterowana i Q przechodzi w "0".
Najczęściej: (1) czytanie opisu "oba" jako "którekolwiek", (2) sugerowanie się wyglądem schematu zamiast warunkiem, (3) pomijanie informacji o "natychmiastowym wyłączeniu" i wybór układu z podtrzymaniem. Pomaga zapisanie równania: Q = I1 ∧ I2 oraz szybka tablica prawdy.
Podtrzymanie (zatrzask) to logika, w której wyjście pozostaje aktywne po krótkim impulsie START, aż do spełnienia warunku STOP/RESET. Stosuje się je np. w klasycznym sterowaniu START/STOP silnika. Jeśli w opisie jest "po zwolnieniu natychmiast wyłącza", to podtrzymanie jest niepożądane.
Dla dwóch wejść są 4 kombinacje: 00, 01, 10, 11. Dla AND wynik Q jest "1" tylko dla 11, a w pozostałych przypadkach "0". Taką tablicę warto szybko rozpisać na brudno, bo pozwala od razu odróżnić AND od OR (dla OR "1" byłoby też dla 01 i 10).
W praktyce "natychmiast" oznacza: w najbliższym cyklu programu PLC po zmianie wejścia. PLC odczytuje wejścia, wykonuje program i aktualizuje wyjścia cyklicznie. Jeśli nie ma opóźnień, timerów ani filtrów, wyjście zmieni stan w czasie rzędu jednego cyklu skanu (zależnie od sterownika i programu).
Opóźnienie mogą wprowadzić timery (TON/TOF), filtry wejść, funkcje podtrzymania (SET/RESET) albo logika z pamięcią (przerzutniki). Jeśli opis wymaga natychmiastowego wyłączenia po zaniku warunku, w poprawnym wariancie programu nie powinno być takich elementów w torze sterowania Q.
Styk NO (normalnie otwarty) przewodzi logicznie, gdy zmienna wejściowa ma wartość "1". Styk NC (normalnie zamknięty) przewodzi, gdy zmienna ma "0" (negacja). Pomylenie NO/NC zmienia sens warunku (np. zamiast "I1 aktywne" otrzymujesz "I1 nieaktywne"), co często prowadzi do błędnego doboru programu.
Ćwicz tłumaczenie opisu na logikę: wypisz warunki w punktach, zamień na równania boolowskie, a potem dopasuj do LAD/FBD. Ucz się rozpoznawać: AND (szeregowo), OR (równolegle), NOT (styk NC), podtrzymanie (samopodtrzymanie lub SET/RESET) oraz timery. To są najczęstsze motywy egzaminacyjne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 32% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawny jest wariant "D", ponieważ realizuje koniunkcję (AND): wyjście Q jest załączone wyłącznie wtedy, gdy jednocześnie aktywne są oba wejścia I1 i I2.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis języków LD/FBD i podstawowych funkcji logicznych)
  • Siemens Industry Online Support: "TIA Portal – LAD/FBD logic operations (AND/OR/NOT)" https://support.industry.siemens.com/ (wyszukiwalna dokumentacja tematyczna) - accessed 2026-02-27
  • Rockwell Automation Literature: "Ladder Logic Basics / Boolean instructions (AND/OR)" (materiały szkoleniowe/oprogramowanie Logix) https://literature.rockwellautomation.com/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podstawy IEC 61131-3 (LD/FBD) – materiały szkoleniowe producentów PLC
  • Ćwiczenia z tablic prawdy i mapowania na styki NO/NC w LAD
  • Instrukcje programowania PLC (np. Siemens TIA Portal lub równoważne) – rozdziały o operacjach logicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego