KWALIFIKACJA DRM7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 26.
Urządzenie pokazane na ilustracji służy do pomiaru
Ilustracja przedstawia urządzenie laboratoryjne, które jest używane do pomiaru lepkości cieczy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urządzenia stosowane przy przygotowaniu mieszanek powlekających służą m.in. do kontroli lepkości, bo od niej zależy rozpływ, równomierność nakładania i stabilność procesu powlekania.
Pozostałe wielkości (stężenie, gęstość, pH) mierzy się zwykle innymi, charakterystycznymi przyrządami.

Pełne wyjaśnienie:

W przetwórstwie wytworów papierniczych kontrola parametrów cieczy procesowych jest kluczowa, ponieważ bezpośrednio wpływa na przebieg powlekania i końcową jakość wyrobu. Odpowiedź "lepkości mieszanki powlekającej" jest właściwa, ponieważ to właśnie lepkość determinuje, jak mieszanina będzie się rozpływać i jak łatwo utworzy równomierną warstwę na podłożu. Zbyt niska lepkość może powodować nadmierne rozpływanie i problemy z utrzymaniem wymaganej ilości powłoki, a zbyt wysoka – trudności w pompowaniu, smugi lub nierównomierne nakładanie.

Odpowiedź "stężenia masy papierniczej" jest niepoprawna, bo stężenie (konsystencja) masy włóknistej kontroluje się innymi metodami i przyrządami, zwykle przeznaczonymi do zawiesin włóknistych, a nie do typowych mieszanek powlekających o charakterze cieczy/pasty. Taki pomiar nie jest tożsamy z pomiarem lepkości powłoki.

Odpowiedź "gęstości kleju do tektury falistej" także nie pasuje: gęstość jest inną wielkością fizyczną niż lepkość. Dwie próbki mogą mieć podobną gęstość, a jednak znacząco różnić się lepkością (np. przez skład i strukturę). W praktyce procesowej klej kontroluje się wieloma parametrami, ale sam pomiar gęstości nie zastępuje oceny lepkości mieszaniny powlekającej.

Odpowiedź "pH substancji barwiącej" jest błędna, ponieważ pH mierzy się przyrządami elektrochemicznymi (z elektrodą), a nie urządzeniami typowo kojarzonymi z pomiarem lepkości. pH jest ważne dla stabilności układu, barwy czy kompatybilności składników, ale jest to inny rodzaj kontroli niż lepkość.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli zadanie opiera się na ilustracji, najpierw rozpoznaj klasę przyrządu (do lepkości, pH, gęstości, stężenia), a dopiero potem dopasuj parametr. Unikniesz wtedy typowej pułapki "gęste = lepkie" oraz automatycznego wybierania pH, bo pH-metr jest najczęściej spotykany w pracowniach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lepkość to miara oporu mieszaniny powlekającej przed płynięciem. W praktyce papierniczej wpływa na rozpływ, pompowanie oraz równomierność tworzenia warstwy powłoki na papierze lub tekturze. Zmiana lepkości często wynika ze składu (woda, spoiwo, pigment) i temperatury.
Bo decyduje o stabilności procesu i wyglądzie powłoki. Zbyt niska lepkość sprzyja nadmiernemu rozpływaniu i trudnościom z utrzymaniem gramatury powłoki, a zbyt wysoka może powodować smugi, nierównomierne nakładanie i problemy z transportem mieszaniny w instalacji.
Gęstość dotyczy masy w danej objętości i zwykle kojarzy się z areometrem lub wagą z naczyniem pomiarowym. Lepkość dotyczy "łatwości płynięcia" i typowo jest badana przyrządami, które mierzą czas wypływu lub opór ruchu elementu w cieczy. To dwie różne wielkości.
Najczęstsze błędy to kierowanie się potocznym skojarzeniem ("gęstsze = bardziej lepkie") oraz wybór pH, bo pH-metr bywa najczęściej widziany w laboratorium. Pomaga najpierw rozpoznać zasadę działania urządzenia (czas wypływu/opór/elektroda) zamiast zgadywać po zastosowaniu.
Tak, pH jest ważne dla stabilności chemicznej, kompatybilności dodatków oraz przebiegu procesów pomocniczych. Jednak pH mierzy się innym typem aparatury (z elektrodą), a nie urządzeniem przeznaczonym do pomiaru lepkości. Na egzaminie kluczowe jest rozróżnienie funkcji przyrządu.
Najczęściej podczas przygotowania partii mieszaniny, przed podaniem jej na urządzenie powlekające oraz w trakcie pracy linii (kontrola bieżąca). Pomiary wykonuje się także po korektach składu lub gdy zmienia się temperatura, bo te czynniki mogą szybko zmienić lepkość.
Zazwyczaj wzrost temperatury obniża lepkość, a spadek temperatury ją podwyższa (choć zależy to od składu). Dlatego przy porównywaniu wyników trzeba uwzględnić warunki pomiaru. Na egzaminie warto pamiętać, że różnice temperatur mogą tłumaczyć rozbieżności w zachowaniu powłoki.
Na lepkość wpływa przede wszystkim ilość wody (rozcieńczenie), rodzaj i udział spoiwa, zawartość pigmentów/napełniaczy oraz dodatki modyfikujące reologię. Nawet niewielka zmiana proporcji może zmienić rozpływ i jakość powłoki, dlatego lepkość jest parametrem często kontrolowanym.
Nie. Stężenie (konsystencja) masy papierniczej dotyczy udziału włókien w zawiesinie, a lepkość opisuje opór przepływu. Zawiesina o wyższym stężeniu często zachowuje się "gęściej", ale to nie oznacza, że pomiar stężenia zastępuje pomiar lepkości mieszaniny powlekającej.
Skup się na mapowaniu: parametr → typ przyrządu → typowe zastosowanie. Ucz się po zdjęciach i schematach z pracowni oraz instrukcji stanowiskowych. Ćwicz rozpoznawanie, czy urządzenie bada lepkość, pH, gęstość czy stężenie, bo to najczęstszy mechanizm zadań obrazkowych.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące przygotowania mieszanek powlekających i kontroli lepkości
  • Podręczniki i skrypty z technologii papiernictwa (działy: powlekanie, przygotowanie powłok, kontrola jakości)
  • Materiały producentów przyrządów do pomiaru lepkości (zasada działania, zakresy, typowe błędy pomiarowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego