W polarymetrii skręcalność właściwa (często podawana w tabelach) jest wielkością charakterystyczną dla substancji chiralnych, w tym wielu cukrów. Identyfikacja próbki polega na porównaniu wyniku (po uwzględnieniu błędów pomiaru) z danymi tabelarycznymi.
W zadaniu podano błąd systematyczny równy +10%. Taki błąd oznacza stałe "przesunięcie" wskazań w jednym kierunku: wynik jest zawyżony w stosunku do wartości rzeczywistej. Dlatego nie należy mechanicznie "dodać 10% do wyniku", tylko zinterpretować relację między wskazaniem a wartością rzeczywistą. Typowo dla błędu względnego dodatniego przyjmuje się model: wskazanie = 1,10 · wartość rzeczywista, więc wartość rzeczywista = wskazanie / 1,10. Następnie skorygowaną wartość porównuje się z tabelą.
Wynik ma znak dodatni, więc odpadają cukry, których skręcalność w warunkach tabeli jest ujemna. Odpowiedź "glukoza." jest poprawna, ponieważ po korekcie na błąd systematyczny otrzymuje się wartość zgodną z tablicową skręcalnością właściwą glukozy (zarówno co do znaku, jak i wielkości).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym zadaniu?
- "maltoza." – mimo że może mieć skręcalność dodatnią, jej wartość tabelaryczna nie pasuje do wyniku po korekcie o +10%.
- "fruktoza." – w typowych danych tabelarycznych ma skręcalność o przeciwnym znaku, więc nie pasuje do dodatniego wyniku.
- "sacharoza." – jej skręcalność jest dodatnia, ale liczbowo nie odpowiada skorygowanemu wynikowi z pomiaru.
Wskazówka egzaminacyjna: przy błędach procentowych najpierw ustal, czy błąd powoduje zawyżanie czy zaniżanie wskazań, a dopiero potem wykonaj przeliczenie. Unikniesz wtedy częstego błędu "+10% = dodaj 10% do wartości", który nie zawsze odpowiada treści zadania.
