KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 27.
W celu inwentaryzacji wszystkich jednostek archiwalnych, także tych znajdujących się w innych archiwach, należy opracować inwentarz
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Inwentarz idealny obejmuje wszystkie jednostki archiwalne danego zespołu/zbioru, także te rozproszone i przechowywane w innych archiwach. W przeciwieństwie do niego inwentarz realny opisuje wyłącznie jednostki faktycznie znajdujące się w danym archiwum, więc nie spełnia warunku z treści pytania.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce rozróżnia się różne rodzaje inwentarzy (pomocy ewidencyjno-informacyjnych). Kluczowe jest to, jaki zakres zasobu ma obejmować opis.

Odpowiedź "idealny" jest właściwa, ponieważ inwentarz idealny ma za zadanie przedstawić pełny, "wzorcowy" skład jednostek archiwalnych należących do danego zespołu lub zbioru, nawet jeśli część materiałów jest rozproszona i znajduje się w innych instytucjach. Dzięki temu inwentaryzacja może dotyczyć wszystkich jednostek przypisanych do zespołu, niezależnie od miejsca przechowywania.

Odpowiedź "realny" nie pasuje do treści pytania, bo inwentarz realny obejmuje to, co jest realnie w posiadaniu danego archiwum (stan faktyczny w konkretnej jednostce przechowującej). Gdy jednostki są w innych archiwach, inwentarz realny ich nie uwzględnia.

Odpowiedź "analityczny" bywa kojarzona ze szczegółowością opisu, ale nie rozstrzyga wprost kryterium "czy uwzględnia jednostki przechowywane w innych archiwach". Można mieć opis bardziej szczegółowy lub mniej szczegółowy, a nadal obejmować tylko zasób lokalny.

Odpowiedź "sumaryczny" również dotyczy raczej poziomu ogólności (opis zbiorczy), a nie tego, czy uwzględnia rozproszenie zasobu między różnymi archiwami. Może więc nie spełnić wymogu "wszystkich jednostek, także w innych archiwach".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o jednostkach znajdujących się poza danym archiwum, szukaj pojęcia, które opisuje całość zespołu niezależnie od miejsca przechowywania – to typowy trop do inwentarza idealnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Inwentarz idealny to pomoc archiwalna, która opisuje pełny skład jednostek należących do danego zespołu lub zbioru, nawet jeśli część materiałów jest rozproszona i znajduje się w innych archiwach. Służy pokazaniu "całości" zespołu niezależnie od miejsca przechowywania.
Inwentarz realny obejmuje jednostki archiwalne, które faktycznie znajdują się w danym archiwum. Sporządza się go, gdy celem jest ewidencja zasobu posiadanego lokalnie (stan faktyczny), np. do kontroli zasobu, udostępniania i pracy bieżącej w konkretnej instytucji.
Ponieważ inwentaryzacja ma objąć wszystkie jednostki zespołu, także te przechowywane poza macierzystym archiwum. Inwentarz idealny pozwala ująć pełny skład zespołu "w teorii", a nie tylko to, co leży na półkach w jednym miejscu.
Zwróć uwagę na słowa kluczowe w treści: jeśli pojawia się "także w innych archiwach", "rozproszone", "cały zespół" – pasuje ujęcie idealne. Jeśli treść dotyczy "zasobu w danym archiwum", "posiadanych jednostek" – zwykle chodzi o ujęcie realne.
Nie bezpośrednio. Określenie "sumaryczny" odnosi się głównie do poziomu ogólności opisu (bardziej zbiorczy, mniej szczegółowy), a nie do tego, czy uwzględnia jednostki znajdujące się w innych instytucjach. Dlatego nie zastępuje kryterium idealny/realny.
To zależy od celu. Opis analityczny jest zwykle bardziej szczegółowy, ale wymaga więcej pracy i nie zawsze jest potrzebny. Na egzaminie ważne jest, że "analityczny" i "sumaryczny" mówią o szczegółowości, a nie o tym, czy obejmujesz zasób rozproszony w innych archiwach.
Wskazówkami są np. wzmianki o przekazaniu części akt do innej instytucji, o podziale zespołu między różne archiwa, o przechowywaniu fragmentów w kilku miejscach lub o konieczności uwzględnienia jednostek "poza archiwum". Takie treści sugerują potrzebę ujęcia idealnego.
Najczęściej przy zespołach historycznie dzielonych, po reorganizacjach instytucji, zmianach granic, przekazaniach akt lub likwidacjach jednostek. Część dokumentacji może trafić do innego archiwum lub pozostać u innego dysponenta, co tworzy rozproszenie zasobu.
Typowy błąd to wybór "realny", bo brzmi potocznie poprawnie. Drugi błąd to mylenie kryterium zakresu zasobu (idealny vs realny) z kryterium szczegółowości (analityczny vs sumaryczny). Na egzaminie trzeba ustalić, o które kryterium pyta treść.
Ucz się definicji i różnic między podstawowymi pomocami: inwentarz, spis, katalog, indeks. Rób fiszki z parami pojęć (idealny/realny, analityczny/sumaryczny) i ćwicz na krótkich opisach sytuacji, rozpoznając, jaki rodzaj opracowania pasuje do podanego celu.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Inwentarz idealny obejmuje wszystkie jednostki archiwalne danego zespołu/zbioru, także te rozproszone i przechowywane w innych archiwach."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki (działy: ewidencja zasobu, pomoce archiwalne)
  • Słowniki terminologii archiwalnej (hasła: inwentarz, inwentarz idealny, inwentarz realny)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.3 dotyczące opracowania i ewidencji materiałów archiwalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego