KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 6.
W celu ograniczenia występowania erozji wodnej na terenach pagórkowatych, orkę należy wykonywać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ograniczyć erozję wodną na stokach, orkę wykonuje się w poprzek stoku, a skibę odkłada pod górę. Bruzdy i grzbiety działają wtedy jak małe bariery: spowalniają spływ powierzchniowy, zwiększają wsiąkanie i zmniejszają wymywanie cząstek gleby oraz składników pokarmowych.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja wodna na terenach pagórkowatych nasila się wtedy, gdy woda opadowa szybko spływa po powierzchni pola, zabierając ze sobą cząstki gleby (zwłaszcza frakcje drobne) oraz składniki pokarmowe. Jednym z podstawowych zabiegów agrotechnicznych ograniczających ten proces jest właściwy dobór kierunku orki.

Odpowiedź "w poprzek stoku, tak aby skiba odkładana była pod górę wzniesienia" jest poprawna, ponieważ układ bruzd i skib ustawiony w poprzek spadku działa jak system mikrozastawek. Taki układ:

  • wydłuża drogę spływu wody i zmniejsza jej prędkość,
  • sprzyja zatrzymywaniu wody w zagłębieniach oraz jej wsiąkaniu,
  • ogranicza powstawanie żłobin i wymywanie warstwy próchnicznej.

Odpowiedź "w poprzek stoku, tak aby skiba odkładana była w stronę podnóża wzniesienia" jest nieprawidłowa, bo odkładanie skiby "w dół" może ułatwiać kierunkowe przemieszczanie się gleby ku niższym partiom i pogarszać warunki przeciwerozyjne (tworzyć układ sprzyjający koncentracji spływu wody).

Odpowiedź "z góry w kierunku podnóża wzniesienia" jest błędna, ponieważ przejazdy wzdłuż stoku ustawiają bruzdy zgodnie z kierunkiem spływu. Woda ma wtedy "kanał", którym łatwo się rozpędza, co zwiększa zdolność niszczącą spływu i nasila zmyw gleby.

Odpowiedź "od dołu w górę wzniesienia" także nie jest właściwą zasadą przeciwerozyjną. Sama jazda pod górę nie rozwiązuje problemu, bo kluczowe jest ułożenie bruzd względem spadku. Jeśli struktura bruzd nadal sprzyja odpływowi, erozja może postępować mimo zmiany kierunku przejazdu.

W praktyce orka konturowa bywa łączona z innymi działaniami (np. doborem roślin okrywowych, pasami roślinności, ograniczaniem intensywnej uprawy na dużych spadkach), ale w tym pytaniu sprawdzana jest podstawowa zasada: przerywać spływ wody przez orkę w poprzek stoku z odkładaniem skiby pod górę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wykonywanie przejazdów równolegle do poziomic, czyli poprzecznie do kierunku spadku. Bruzdy nie prowadzą wtedy wody prosto w dół, tylko ją spowalniają, rozpraszają i sprzyjają wsiąkaniu. To jedna z podstawowych praktyk ograniczających erozję wodną na terenach pagórkowatych.
Bo bruzdy ułożone "z góry na dół" działają jak koryta odpływu. Woda opadowa szybciej się rozpędza, łatwiej tworzy żłobiny i zabiera cząstki gleby. Im większa prędkość i koncentracja spływu, tym większa zdolność wody do wymywania warstwy próchnicznej.
Odkładanie skiby pod górę tworzy drobne "progi" i nierówności, które przerywają spływ powierzchniowy. Woda dłużej zatrzymuje się na polu, ma więcej czasu na wsiąkanie, a transport cząstek gleby jest mniejszy. To zmniejsza zmyw oraz straty składników pokarmowych.
Najczęściej obserwuje się: ubytek warstwy próchnicznej, spadek żyzności, powstawanie zastoisk i żłobin, nierówną wschodowość roślin oraz zamulanie niżej położonych fragmentów pola. Długofalowo rosną koszty nawożenia i spada stabilność plonowania.
Największe ryzyko występuje przy intensywnych opadach, na glebach podatnych na zaskorupianie, przy małej okrywie roślinnej oraz na większych spadkach terenu. Niebezpieczne są też okresy po uprawie, gdy gleba jest spulchniona i nie ma roślin, które hamują krople deszczu.
Typowe błędy to wybór przejazdów "z góry na dół" dla wygody oraz pomijanie tego, w którą stronę odkładana jest skiba. Często też traktuje się "jazdę pod górę" jako rozwiązanie samo w sobie, choć kluczowe jest ułożenie bruzd względem spadku i spływu wody.
Nie zawsze. To ważna praktyka, ale przy dużych spadkach, długich stokach lub bardzo intensywnych opadach może być potrzebne łączenie metod: utrzymywanie okrywy roślinnej, pasy roślinności, uprawa pasowa, ograniczanie intensywnej uprawy oraz właściwe zmianowanie. Egzaminowo warto znać zasadę podstawową.
Najprościej obserwować bruzdy: jeśli prowadzą one "prosto w dół" zbocza, woda po deszczu będzie nimi spływać. Często widać też początki żłobin i wymycia w osi bruzd. Przy orce konturowej bruzdy układają się poprzecznie do spadku (wzdłuż poziomic).
Pomagają m.in.: utrzymywanie międzyplonów i okrywy roślinnej, wysiew roślin ochronnych, pozostawianie resztek pożniwnych, pasy buforowe roślinności oraz dobór technologii uprawy ograniczającej intensywne spulchnianie. W praktyce dobiera się je do gleby, nachylenia i struktury pól.
Szukaj odpowiedzi, która spowalnia spływ i "łamie" drogę wody: zwykle będzie to uprawa w poprzek stoku (konturowa) oraz rozwiązania zwiększające wsiąkanie i okrywę gleby. Unikaj opcji z przejazdami wzdłuż stoku, bo one najczęściej nasilają erozję.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Aby ograniczyć erozję wodną na stokach, orkę wykonuje się w poprzek stoku, a skibę odkłada pod górę."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z agrotechniki: uprawa roli, organizacja prac polowych
  • Materiały dydaktyczne z gleboznawstwa i ochrony gleb (działy o erozji wodnej)
  • Instrukcje doradztwa rolniczego dotyczące uprawy na stokach i praktyk przeciwerozyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego