KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 19.
W celu rozdrobnienia/rozbijania brył nadwymiarowych (tzw. nadgabarytów) należy zastosować roboty strzałowe
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roboty strzałowe rozszczepkowe stosuje się do wtórnego kruszenia i rozbijania pojedynczych brył nadwymiarowych (nadgabarytów) tak, aby urobek nadawał się do załadunku i przeróbki. Pozostałe rodzaje robót strzałowych są kojarzone z innymi celami (np. urabianiem w przodku lub przemieszczeniem mas).

Pełne wyjaśnienie:

Nadgabaryty to pojedyncze, zbyt duże bryły urobku, które po urabianiu zasadniczym nie mieszczą się w wymaganej frakcji i mogą blokować załadunek, transport albo kruszenie. W takiej sytuacji nie chodzi o urabianie całej calizny w przodku, lecz o wtórne rozdrobnienie konkretnych brył.

Do tego celu stosuje się roboty strzałowe rozszczepkowe. Ich istotą jest takie wywołanie spękań i rozdzielenie bryły, aby uzyskać mniejsze kawałki możliwe do podjęcia łyżką lub podania na kruszarkę. W praktyce liczy się kontrola efektu: rozbicie bryły przy możliwie małym oddziaływaniu na otoczenie i sprzęt.

Odpowiedź "długimi otworami" wskazuje na sposób prowadzenia robót charakterystyczny raczej dla urabiania większych objętości górotworu (technologia otworów o większej długości), a nie dla punktowego kruszenia pojedynczych brył urobku. Taki wybór jest typowym skutkiem utożsamienia "robót strzałowych" wyłącznie z wierceniem i strzelaniem w przodku.

Odpowiedzi "na wyrzut" oraz "na zrzut" sugerują cel polegający na przemieszczeniu mas skalnych (efekt odrzutu lub zsunięcia), a nie na kontrolowanym rozdrobnieniu nadgabarytu. Przy nadgabarytach priorytetem jest uzyskanie odpowiedniej granulacji, a nie transport materiału energią wybuchu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: gdy w treści pojawiają się "nadgabaryty" i "rozdrobnienie/rozbijanie brył", to najczęściej chodzi o wtórne kruszenie, a więc dobór metody ukierunkowanej na pękanie i rozdzielenie bryły, a nie na urabianie frontu lub przemieszczenie mas.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadgabaryty (bryły nadwymiarowe) to zbyt duże kawałki urobku, które po urabianiu nie spełniają wymagań co do rozmiaru. Mogą uniemożliwiać załadunek, blokować przesypy i przenośniki albo przeciążać kruszarki, więc często wymagają wtórnego rozdrobnienia.
Ich celem jest kontrolowane rozbicie pojedynczej bryły (np. nadgabarytu) poprzez wytworzenie spękań i rozdzielenie materiału na mniejsze części. Dzięki temu urobek staje się możliwy do bezpiecznego załadunku i dalszej przeróbki bez przestojów.
Strzelanie długootworowe kojarzy się z urabianiem większych objętości górotworu i inną organizacją robót (wiercenie dłuższych otworów, większy zasięg oddziaływania). Nadgabaryt to problem punktowy, więc zwykle dobiera się metodę wtórnego kruszenia, a nie technologię robót zasadniczych.
Wtórne kruszenie to działania podejmowane po urabianiu zasadniczym, gdy w urobku pojawią się zbyt duże bryły. Może obejmować metody mechaniczne lub strzałowe. Celem jest uzyskanie frakcji umożliwiającej transport i przeróbkę oraz ograniczenie ryzyka uszkodzeń maszyn.
Nadgabaryty pojawiają się wtedy, gdy rozkład spękań w górotworze i parametry urabiania (np. rozstaw otworów, energia urabiania, własności skały) powodują powstanie zbyt dużych bloków. Z punktu widzenia eksploatacji ważne jest szybkie ich usunięcie, aby nie zatrzymać ciągu technologicznego.
Sformułowania tego typu sugerują roboty nastawione na przemieszczenie mas skalnych energią wybuchu (odrzut/zsunięcie), a nie na uzyskanie wymaganej granulacji. Przy nadgabarytach kluczowe jest rozdrobnienie bryły do wymiaru roboczego, a nie zmiana jej położenia na większą odległość.
Najczęstsze problemy to przestoje (np. zablokowanie kruszarki lub przesypu), obniżenie wydajności załadunku oraz ryzyko uszkodzeń elementów roboczych maszyn (łyżek, lemieszy, przenośników). Dlatego proces technologiczny zwykle przewiduje procedury szybkiej likwidacji nadgabarytów.
Zwróć uwagę na słowa-klucze. Jeśli mowa o "przodku", "urabianiu calizny" lub parametrach siatki otworów, zwykle chodzi o roboty zasadnicze. Jeśli pojawiają się "nadgabaryty", "rozdrobnienie brył", "po urabianiu", to typowo jest to temat robót wtórnych (kruszenia).
Tak, prace z użyciem materiałów wybuchowych są co do zasady silnie regulowane i wymagają określonych uprawnień, procedur oraz nadzoru. Na egzaminie najczęściej sprawdza się jednak praktyczne rozumienie zastosowań i nazewnictwa, a szczegółowe podstawy prawne zwykle omawia się na zajęciach BHP i technologii.
Częste są pomyłki wynikające z kojarzenia słów ("otwory" → długie otwory) bez analizy celu robót. Inny błąd to utożsamianie każdej metody strzałowej z urabianiem przodka, mimo że część pojęć dotyczy robót wtórnych. Pomaga porównanie: cel = rozdrobnienie vs cel = przemieszczenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Roboty strzałowe rozszczepkowe stosuje się do wtórnego kruszenia i rozbijania pojedynczych brył nadwymiarowych (nadgabarytów) tak, aby urobek nadawał się do załadunku i przeróbki."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z techniki strzałowej dla górnictwa odkrywkowego (skrypty szkolne/branżowe)
  • Instrukcje zakładowe dotyczące robót strzałowych i likwidacji nadgabarytów (jeśli dostępne dla ucznia)
  • Podstawowe podręczniki do technologii robót strzałowych i urabiania w górnictwie odkrywkowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego