W geodezji niwelacja profilów służy do wyznaczania wysokości punktów ułożonych wzdłuż określonej linii (profil podłużny) lub w kilku liniach prostopadłych do niej (profile poprzeczne). Taki pomiar wykonuje się np. przy projektowaniu i inwentaryzacji dróg, wykopów, nasypów, rurociągów czy korytowania.
Charakterystyczne dla szkicu polowego z niwelacji profilów jest to, że dokumentuje on następstwo punktów na trasie (kolejne stanowiska/odcinki, punkty profilu, często z odniesieniem do odległości wzdłuż osi lub pikietażu). Kluczowa jest więc "logika liniowa" pomiaru: punkty są dobierane tak, aby opisać zmianę wysokości wzdłuż przebiegu.
- "Niwelacja siatkowa" dotyczy punktów rozłożonych na powierzchni (układ 2D) i jej szkic zwykle pokazuje rozkład punktów w siatce na obszarze, aby opisać ukształtowanie terenu. To inny schemat niż ciąg profilu.
- "Niwelacja reperów" odnosi się do zakładania, przenoszenia lub kontroli wysokości reperów (osnowy wysokościowej). Dokumentacja jest wtedy ukierunkowana na punkty osnowy i ich powiązania, a nie na ciąg punktów profilu wzdłuż trasy obiektu.
- "Niwelacja trygonometryczna" opiera się na pomiarach kątów pionowych i odległości (zwykle tachimetrem) do wyznaczania różnic wysokości. Jej zapisy terenowe mają inny charakter (elementy obserwacji kątowo-odległościowych), a nie typowy szkic z linią profilu niwelacyjnego.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli szkic pokazuje punkty wzdłuż jednej osi/trasy, najczęściej chodzi o profil; jeśli pokazuje regularny układ punktów na powierzchni, to siatka; jeśli akcentem są punkty osnowy (repery), to prace reperowe; a jeśli logika zapisu wynika z pomiarów kątów i odległości, to metoda trygonometryczna.
