KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 20.
W dokumentacji technicznej stereofonicznego odbiornika radiowego podano, że separacja między kanałami jest większa niż -95 dB (20 Hz do 20 kHz). Schemat do pomiaru tego parametru przedstawiono na rysunku. Który stosunek amplitud w skali logarytmicznej określa ten parametr?
Ilustracja przedstawia schemat blokowy związany z pomiarem separacji kanałów w stereofonicznym odbiorniku radiowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Separacja kanałów opisuje, jak bardzo sygnał z kanału pobudzanego "przecieka" do drugiego kanału. Jest to więc logarytmicznie wyrażony stosunek amplitudy (napięcia) w kanale pobudzanym do amplitudy przesłuchu w kanale niepobudzanym, a nie klasyczne wzmocnienie typu VO/VIN.

Pełne wyjaśnienie:

Separacja między kanałami (często rozumiana równoważnie jako miara przesłuchu międzykanałowego) określa, na ile sygnał podany do jednego kanału toru stereofonicznego pojawia się niepożądanie w drugim kanale. W praktyce wykonuje się pomiar tak, że pobudza się jeden kanał sygnałem testowym, a następnie mierzy się:

  • napięcie (amplitudę) w kanale pobudzanym – to jest sygnał "właściwy",
  • napięcie w drugim kanale – to jest sygnał niepożądany, czyli przesłuch.

Parametr jest podawany w skali logarytmicznej (w dB), czyli jako logarytm stosunku amplitud/napięć. Dlatego poprawny jest stosunek, który porównuje wielkość "przesłuchu" do wielkości sygnału odniesienia z kanału pobudzanego (w zależności od przyjętej definicji: jako stosunek sygnału odniesienia do przesłuchu lub odwrotnie, z odpowiednim znakiem w dB). W treści zadania chodzi o wskazanie jakiego stosunku amplitud dotyczy to pojęcie, czyli relacji napięcia przesłuchu w kanale niepobudzanym do napięcia sygnału odniesienia.

Odpowiedź "VR/VS" odpowiada takiej interpretacji: VS jest sygnałem odniesienia (kanał pobudzany), a VR reprezentuje napięcie wynikające z przenikania do drugiego kanału (kanał niepobudzany). Pozostałe propozycje są typowymi "pułapkami":

  • "VO/VS" sugeruje porównanie wyjścia do źródła w tym samym torze, co bardziej przypomina wzmocnienie/straty toru, a nie przesłuch.
  • "VO/VIN" to klasyczny zapis wzmocnienia napięciowego układu, niezwiązany bezpośrednio z separacją kanałów.
  • "VIN/VR" odwraca sens pomiaru, bo w liczniku pojawia się wejście, a w mianowniku przesłuch; bez jasnej definicji odniesienia prowadzi to do błędnej interpretacji parametru.

Na egzaminie warto zapamiętać: separacja/przesłuch zawsze wymaga dwóch kanałów – jednego pobudzanego i drugiego, w którym mierzy się "przeciek". Jeśli w odpowiedzi widzisz relację między napięciem kanału pobudzanego a napięciem w kanale sąsiednim, to zwykle jest to właściwy trop.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Separacja kanałów to miara tego, jak dobrze lewy i prawy kanał są od siebie odizolowane. Im mniejszy przesłuch (sygnał "przeciekający" do drugiego kanału) w porównaniu z sygnałem właściwym, tym lepsza separacja. Zwykle podaje się ją w dB w zadanym paśmie.
Separacja opisuje stosunek dwóch amplitud/napięć, a taki stosunek wygodnie wyraża się logarytmicznie w dB. Skala dB pozwala czytelnie porównywać bardzo małe "przecieki" z dużym sygnałem odniesienia oraz łatwo zestawiać wyniki w szerokim zakresie wartości.
W pomiarze przesłuchu jeden kanał jest pobudzany sygnałem testowym (to daje napięcie odniesienia), a w drugim kanale mierzy się sygnał niepożądany pojawiający się mimo braku pobudzenia. Napięcie mierzone w "niepobudzanym" kanale jest przesłuchem.
Porównuje się napięcie (amplitudę) sygnału w kanale pobudzanym z napięciem, które pojawia się w drugim kanale na skutek przenikania. To jest relacja typu "sygnał odniesienia" kontra "przesłuch" (w zależności od definicji może wystąpić w liczniku lub mianowniku).
Nie. Wzmocnienie Vout/Vin opisuje przenoszenie sygnału w jednym torze od wejścia do wyjścia. Separacja kanałów dotyczy dwóch torów jednocześnie i mówi o tym, ile sygnału z kanału pobudzanego przenika do kanału sąsiedniego (przesłuch).
Mierzy się ją m.in. przy odbiorze lub naprawie urządzeń audio, gdy użytkownik zgłasza "zlewanie się" kanałów, brak wyraźnej panoramy stereo albo nierówną pracę torów. Wynik pomaga ocenić ekranowanie, masę, prowadzenie ścieżek i kondycję elementów sprzęgających.
To typowe pasmo akustyczne, w którym ocenia się parametry toru audio. Separacja może zależeć od częstotliwości (np. pogarszać się na skrajach pasma), więc specyfikacja często podaje wartość gwarantowaną w określonym zakresie częstotliwości.
Najczęściej: wspólne impedancje masy, błędy ekranowania, zbyt bliskie prowadzenie ścieżek, sprzężenia pojemnościowe/indukcyjne, uszkodzenia kondensatorów separujących i przełączników, a także niedoskonałości układów scalonych w torze (np. mikserów).
Nie zawsze. Znak w dB zależy od tego, jak zdefiniowano stosunek (co jest w liczniku i mianowniku). Kluczowe jest, by przesłuch był dużo mniejszy od sygnału odniesienia. W praktyce im większa "izolacja" kanałów (czyli mniejszy przesłuch), tym lepiej.
Częsty błąd to wybór stosunku napięć opisującego wzmocnienie (np. wyjście/wejście), bo wygląda znajomo. Drugi błąd to pomylenie, które napięcie pochodzi z kanału pobudzanego, a które jest przesłuchem. Pomaga zasada: separacja = porównanie dwóch kanałów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Separacja kanałów opisuje, jak bardzo sygnał z kanału pobudzanego "przecieka" do drugiego kanału."

Źródła:

  • Wikipedia: "Crosstalk" (przesłuch) – definicja i interpretacja w elektronice/audio, https://en.wikipedia.org/wiki/Crosstalk - accessed 2026-03-02
  • Wikipedia: "Channel separation" – opis parametru w kontekście audio, https://en.wikipedia.org/wiki/Channel_separation - accessed 2026-03-02
  • Douglas Self, "Small Signal Audio Design", rozdziały dot. przesłuchu i separacji kanałów (crosstalk/channel separation), wydanie Focal Press (źródło książkowe, weryfikowalne bibliograficznie)

Materiały:

  • Podręczniki elektroakustyki i podstaw techniki audio (rozdziały o przesłuchu i separacji kanałów)
  • Materiały dydaktyczne o skali decybelowej (dla napięć i mocy) oraz interpretacji stosunków logarytmicznych
  • Instrukcje obsługi i noty aplikacyjne analizatorów audio (sekcje: crosstalk/channel separation)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego