Olej rzepakowy zawiera znaczną ilość nienasyconych reszt kwasów tłuszczowych (czyli takich, w których łańcuch węglowy ma przynajmniej jedno wiązanie podwójne C=C). W chemii organicznej wiązanie C=C jest miejscem podwyższonej reaktywności i łatwo uczestniczy w reakcjach addycji, czyli "przyłączania" atomów lub grup do obu atomów węgla tworzących wiązanie podwójne.
W doświadczeniu wykazującym nienasycenie wykorzystuje się addycję bromu. Brom (zwykle w roztworze) przyłącza się do wiązania C=C, a praktycznym efektem obserwowanym w próbie jakościowej jest odbarwienie roztworu bromu. Jest to klasyczny sposób wskazania, że w próbce znajdują się wiązania nienasycone zdolne do addycji.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "sulfonowania" – sulfonowanie jest typowe dla niektórych związków aromatycznych i warunków silnie kwasowych; nie służy jako prosta próba na wiązania C=C w olejach.
- "nitrowania" – nitrowanie kojarzy się głównie z reakcjami podstawienia (np. w pierścieniu aromatycznym) i wymaga specyficznych mieszanin reakcyjnych; nie jest standardową reakcją wykrywającą nienasycenie tłuszczów.
- "substytucji chloru" – substytucja (podstawienie) to inny typ przemiany niż addycja i nie stanowi typowej, prostej próby jakościowej na wiązania C=C w olejach.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "wykazanie nienasycenia", szukaj reakcji, która bezpośrednio zachodzi na wiązaniu C=C (najczęściej addycja halogenu lub oznaczenia typu liczba jodowa). Jeśli w odpowiedziach są procesy charakterystyczne dla innych klas związków (aromaty, warunki silnie kwasowe), zwykle są to dystraktory.
