KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 37.
W izbie recepturowej technik farmaceutyczny przygotował utensylia do wykonania leku recepturowego. Są to: waga do proszków i waga do płynów z kompletem odważników, moździerz, pistel, zlewki, łyżeczki, butelka z szeroką szyjką o pojemności 100,0 z zakrętką. Jaką postać będzie miał przygotowany lek?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Puder płynny to zawiesina do stosowania zewnętrznego: nierozpuszczalne proszki muszą zostać roztarte w moździerzu i następnie rozproszone w płynie. Zestaw utensyliów (wagi do proszków i płynów, moździerz z pistelem oraz butelka z szeroką szyjką) jest typowy właśnie dla tej postaci, a nie dla roztworu czy kropli.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź to puder płynny, czyli postać leku będąca zawiesiną do stosowania zewnętrznego. Kluczową cechą tej postaci jest to, że substancje stałe (proszki) nie rozpuszczają się w płynie, tylko pozostają w nim rozproszone i mogą z czasem opadać. Dlatego w praktyce taki preparat zwykle wymaga wstrząsania przed użyciem, aby ponownie ujednorodnić zawiesinę.

W treści zadania podano utensylia charakterystyczne dla przygotowania takiej dyspersji:

  • waga do proszków oraz odważniki – potrzebne do dokładnego odważenia fazy stałej,
  • waga do płynów – potrzebna do odmierzenia fazy ciekłej (płynu rozpraszającego),
  • moździerz i pistel – służą do roztarcia i ujednorodnienia proszków, aby nie tworzyły grudek po dodaniu płynu,
  • butelka z szeroką szyjką – ułatwia napełnianie preparatem zawierającym fazę stałą oraz późniejsze stosowanie i wstrząsanie.

Odpowiedź "mieszanki" jest nieprecyzyjna jako postać leku w tym kontekście: mieszanki kojarzą się raczej z preparatami płynnymi, które nie wymagają typowego etapu intensywnego roztarcia proszków w moździerzu przed rozproszeniem. Odpowiedź "roztworu" jest niepoprawna, bo roztwór zakłada rozpuszczenie substancji w rozpuszczalniku; wówczas nie ma potrzeby stosowania moździerza do rozdrabniania nierozpuszczalnych proszków ani opakowania ułatwiającego pracę z zawiesiną. Odpowiedź "kropli" również nie pasuje: krople są dawkowaniem/postać, w której zwykle oczekuje się jednorodnej cieczy i opakowań przystosowanych do precyzyjnego dozowania, a nie szerokiej szyjki do zawiesiny z proszkami.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawiają się jednocześnie proszki, płyn oraz moździerz (roztarcie) i opakowanie "szeroka szyjka", rozważ zawiesiny do użytku zewnętrznego, w tym puder płynny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Puder płynny to postać leku do stosowania zewnętrznego będąca zawiesiną: drobne, nierozpuszczalne proszki są rozproszone w płynie. Ponieważ cząstki mogą opadać, preparat zwykle wymaga ujednorodnienia przed aplikacją (np. przez wstrząsanie).
W roztworze substancja jest rozpuszczona i ciecz pozostaje jednorodna. W pudrze płynnym substancje stałe są zawieszone, więc potrzebne są czynności typu roztarcie proszków w moździerzu i często informacja o konieczności ujednorodnienia przed użyciem.
Moździerz i pistel służą do rozdrobnienia i ujednorodnienia proszków przed dodaniem płynu. Dzięki temu zawiesina jest bardziej jednorodna i mniej grudkowata, co ułatwia nanoszenie na skórę i poprawia powtarzalność działania w miejscu aplikacji.
Szeroka szyjka ułatwia napełnianie preparatem zawierającym fazę stałą oraz późniejsze wstrząsanie i aplikację. Przy zawiesinach z proszkami wąska szyjka zwiększa ryzyko zabrudzeń, strat masy i trudności w przeniesieniu całej porcji leku.
Tak, ponieważ jest to zawiesina i cząstki fazy stałej mogą z czasem opadać. Wstrząśnięcie przywraca jednorodność dyspersji, co pomaga uzyskać podobną dawkę substancji na skórze przy każdej aplikacji i ogranicza nierównomierne działanie.
Typowo spotyka się nierozpuszczalne składniki proszkowe (np. substancje o działaniu osuszającym/ochronnym) oraz płyn rozpraszający, taki jak woda, gliceryna lub ich mieszanina. W praktyce dobór zależy od recepty i oczekiwanego efektu na skórę.
Najczęstszy błąd to automatyczne utożsamienie "płynu" z roztworem i pominięcie faktu, że występują proszki wymagające roztarcia. Drugim błędem jest wybór "kropli" tylko dlatego, że używa się butelki, bez analizy szerokiej szyjki i technologii zawiesiny.
Puder płynny stosuje się, gdy potrzebny jest preparat zewnętrzny łączący fazę stałą i ciekłą, np. o działaniu osuszającym lub łagodzącym na skórę. Jest to typowy przykład postaci, w której ważna jest jednorodność zawiesiny i właściwe opakowanie.
Najważniejsze są: waga do proszków (dokładne odważenie), waga do płynów (odmierzenie płynu), moździerz z pistelem (roztarcie i ujednorodnienie) oraz odpowiednie naczynia do przenoszenia i opakowanie ułatwiające pracę z dyspersją.
Ucz się "mapowania" narzędzi na postacie leku: moździerz sugeruje rozdrabnianie/ucieranie, wagi do proszków i płynów wskazują na dwie fazy, a szeroka szyjka butelki pasuje do zawiesin. Trenuj na przykładach: roztwór vs zawiesina vs krople.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Puder płynny to zawiesina do stosowania zewnętrznego: nierozpuszczalne proszki muszą zostać roztarte w moździerzu i następnie rozproszone w płynie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z receptury aptecznej dotyczące postaci leku do stosowania zewnętrznego
  • Skrypty/ćwiczenia z technologii postaci leku (zawiesiny, dyspersje, ujednorodnianie)
  • Instrukcje pracowni recepturowej dotyczące doboru utensyliów i opakowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego