Uzwojenie komutacyjne (na biegunach komutacyjnych) służy do poprawy procesu komutacji, czyli przełączania prądu w cewkach twornika przez komutator i szczotki. W trakcie komutacji pojawiają się niekorzystne zjawiska wynikające m.in. z indukcyjności uzwojeń oraz z reakcji twornika, co może prowadzić do iskrzenia na szczotkach i nagrzewania komutatora.
Żeby przeciwdziałać tym zjawiskom, uzwojenie komutacyjne powinno wytwarzać pole magnetyczne, którego wartość jest proporcjonalna do obciążenia maszyny, czyli do prądu twornika. Taki efekt uzyskuje się wtedy, gdy uzwojenie komutacyjne jest zasilane tym samym prądem, co twornik.
Stąd poprawne jest połączenie: szeregowo z uzwojeniem twornika. Gdy prąd twornika rośnie (większe obciążenie), rośnie też prąd uzwojenia komutacyjnego i jego działanie kompensacyjne automatycznie się zwiększa.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Równolegle z uzwojeniem twornika – dawałoby prąd zależny głównie od napięcia, a nie od obciążenia, więc kompensacja nie byłaby właściwie "dopasowana" do prądu twornika.
- Szeregowo z uzwojeniem wzbudzenia – uzwojenie wzbudzenia w maszynie bocznikowej pracuje w innym obwodzie funkcjonalnym; jego prąd nie odzwierciedla bezpośrednio zmian prądu twornika, więc nie zapewnia prawidłnej kompensacji komutacji w całym zakresie obciążenia.
- Równolegle z uzwojeniem wzbudzenia – tym bardziej odrywa działanie uzwojenia komutacyjnego od prądu twornika; prowadziłoby to do nieadekwatnego pola komutacyjnego.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "komutacja/uzwojenie komutacyjne", szukaj odpowiedzi wiążącej je z prądem twornika (czyli z połączeniem szeregowym z twornikiem), bo to właśnie obciążenie wymusza potrzebną korekcję.
