KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 16.
W kroku drugim diagramu przedstawionego na rysunku
Ilustracja przedstawia diagram sekwencyjny związany z procesem mechatronicznym, prawdopodobnie dotyczącym sterowania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W kroku 2 na diagramie 1A1 zmienia położenie z 2 na 1, co oznacza wsuwanie siłownika (powrót). Linie 1V1 i 1V2 w tym samym kroku są poziome na poziomie b, więc zawory nie przełączają się. Skok zaworów następuje dopiero na granicy kolejnego kroku.

Pełne wyjaśnienie:

Diagram drogi-kroku pokazuje, jak w kolejnych krokach cyklu zmieniają się stany elementów wykonawczych i sterujących. Kluczem do rozwiązania jest poprawna interpretacja rodzaju linii:

  • Linia ukośna oznacza ruch (przejście między stanami w czasie trwania kroku).
  • Linia pozioma oznacza stan ustalony (brak zmiany położenia/pozycji).

Dla elementu 1A1 (oznaczenie typu A, czyli siłownik/element wykonawczy) w kroku 2 widoczna jest zmiana z poziomu 2 do 1. Taki przebieg oznacza ruch z położenia wysuniętego do wsuniętego, czyli wsuwanie tłoczyska (powrót do pozycji 1).

Dla elementów 1V1 i 1V2 (oznaczenie V, czyli zawory) w kroku 2 przebiegi pozostają na poziomie b i są poziome. To oznacza, że w tym kroku nie następuje przełączenie zaworów; pozostają one w pozycji b.

Odpowiedzi błędne ilustrują typowe pułapki interpretacyjne:

  • Stwierdzenia, że "zawór 1A1 jest przełączany…" są nielogiczne terminologicznie: 1A1 w standardowej notacji odnosi się do siłownika, a nie zaworu.
  • Wariant mówiący o "wysuwaniu" przeczy kierunkowi zmiany 2→1 (wysuwanie byłoby 1→2).
  • Wariant o przełączeniu 1V1/1V2 z b na a w kroku 2 jest sprzeczny z poziomym przebiegiem na b; przełączenie występuje dopiero przy granicy następnego kroku (wskazuje to skok przebiegu oraz zależność sygnałowa).

W praktyce taka umiejętność jest potrzebna przy uruchamianiu układów sekwencyjnych, bo pozwala wskazać, który element realnie wykonuje ruch w danym kroku i czy przełączenia zaworów są wyzwalane we właściwym momencie cyklu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram drogi-kroku to wykres pokazujący, jak w kolejnych krokach cyklu zmieniają się stany elementów (np. siłowników i zaworów). Ułatwia analizę sekwencji: kiedy element się porusza, a kiedy pozostaje w stanie ustalonym.
Ruch siłownika zwykle przedstawia odcinek ukośny między poziomami położeń (np. 1 i 2). Odcinek poziomy oznacza brak zmiany położenia. W praktyce odcinek ukośny mówi: "trwa przejście między pozycjami".
Poziomy 1 i 2 opisują dwa położenia krańcowe siłownika. Zmiana 1→2 oznacza przejście do drugiego położenia (często wysuw), a 2→1 powrót (często wsuw). Dokładny sens wynika z przyjętej konwencji w zadaniu.
Litery a i b oznaczają dwa stany/pozycje przełączenia zaworu. Jeśli wykres jest poziomy na "b", zawór pozostaje w pozycji b. Pionowy "skok" między b i a oznacza przełączenie w danym momencie cyklu.
W kroku 2 przebiegi 1V1 i 1V2 są liniami poziomymi na poziomie "b". To oznacza brak zmiany stanu. Przełączenie widać dopiero wtedy, gdy na wykresie pojawia się pionowa zmiana z b na a (zwykle na granicy kroków).
Sprawdź kierunek zmiany położenia. Jeśli przebieg przechodzi z poziomu 2 do 1, to jest powrót do "1" (często wsuwanie). Jeśli jest 1 do 2, to przejście do "2" (często wysuwanie). Najważniejsze jest porównanie poziomów.
Nie. W sekwencjach bardzo często przełączenie jest wyzwalane zdarzeniem końcowym (np. dojechaniem siłownika do krańcówki), więc następuje na granicy kroków. Na diagramie widać to jako skok dokładnie w punkcie podziału między kolejnymi krokami.
Typowe pomyłki to: zamiana ról elementów (siłownik vs zawór), błędne odczytanie kierunku 2→1 i 1→2, oraz przypisanie przełączenia zaworu do niewłaściwego kroku. Pomaga zasada: ukośna = ruch, pozioma = brak zmian.
W ELM.3 mechatronik analizuje pracę układów mechatronicznych podczas uruchamiania i serwisu. Czytanie diagramu drogi-kroku pozwala szybko wskazać, czy cykl wykonuje się poprawnie, czy zawory przełączają się we właściwym momencie i gdzie szukać przyczyny zatrzymania sekwencji.
Najpierw wskaż krok na osi czasu, potem osobno oceń każdy przebieg: czy jest ukośny (ruch) czy poziomy (stan). Na końcu opisz zmianę: "element X przechodzi z … do …", a dla zaworów podaj, czy pozostają w a/b czy się przełączają.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "W kroku 2 na diagramie 1A1 zmienia położenie z 2 na 1, co oznacza wsuwanie siłownika (powrót)."

Źródła:

  • PN-EN ISO 1219-2 – Układy napędowe fluidyczne. Symbole graficzne i schematy. Część 2 (norma wskazana w kontekście) – zakres: oznaczenia i zasady przedstawiania.

Materiały:

  • Norma PN-EN ISO 1219-2 (część dotycząca zasad przedstawiania i oznaczeń)
  • Podręczniki/skrpty z pneumatyki i elektropneumatyki (układy sekwencyjne, diagramy kroków)
  • Materiały dydaktyczne z automatyki przemysłowej dotyczące przebiegów czasowych i krokowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego