KWALIFIKACJA BUD15 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 21.
W którym przekroju wybudowanego nasypu przed rozpoczęciem robót nawierzchniowych należy wykonać korektę rzędnej korony nasypu, jeżeli wiadomo, że dopuszczalne odchylenie pomierzonej rzędnej w stosunku do rzędnej projektowanej wynosi ± 2,5 cm?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi pomiarów rzędnej korony nasypu w kontekście budowy dróg.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korektę rzędnej korony nasypu wykonuje się w tym przekroju, w którym różnica między rzędną pomierzoną a projektowaną przekracza dopuszczalne ±2,5 cm.
Najpierw porównuje się odchyłki w przekrojach z wartością 2,5 cm (w wartości bezwzględnej), a następnie wskazuje przekrój wymagający wyrównania przed robotami nawierzchniowymi.

Pełne wyjaśnienie:

W robotach ziemnych dla dróg kluczowe jest, aby korona nasypu (górna powierzchnia nasypu, stanowiąca podstawę pod kolejne warstwy) miała rzędną zgodną z dokumentacją. Dlatego przed rozpoczęciem robót nawierzchniowych wykonuje się kontrolę wysokościową i ewentualne profilowanie.

W pytaniu podano kryterium jakości: dopuszczalne odchylenie rzędnej wynosi ±2,5 cm. Oznacza to, że w każdym analizowanym przekroju należy obliczyć/odczytać odchyłkę: rzędna pomierzona minus rzędna projektowana, a następnie ocenić jej wartość bezwzględną.

  • Jeżeli |odchyłka| ≤ 2,5 cm, przekrój spełnia wymaganie i nie wymaga korekty rzędnej.
  • Jeżeli |odchyłka| > 2,5 cm, przekrój nie spełnia tolerancji i wymaga korekty (np. przez zebranie lub dowiezienie materiału i ponowne wyprofilowanie).

W praktyce oznacza to, że poprawna odpowiedź wskazuje ten przekrój, w którym tolerancja została przekroczona. To nie jest wybór "najwyższego" lub "najniższego" przekroju sam w sobie, tylko wybór miejsca, gdzie błąd wysokościowy jest większy niż dopuszczalny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą być błędne? Zwykle odpowiadają przekrojom, w których odchyłka mieści się w tolerancji (nie ma potrzeby korekty) albo wynikają z typowych pomyłek: nieuwzględnienia znaku (plus/minus), porównania z 2,5 cm bez wartości bezwzględnej lub uznania wartości granicznej za przekroczenie. Na egzaminie warto zawsze wykonać prosty test: sprawdzić, czy odchyłka jest większa od 2,5 cm "co do modułu", a dopiero potem wskazać przekrój do korekty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rzędna korony nasypu to wysokość (poziom) górnej powierzchni nasypu odniesiona do układu wysokościowego. Jest to poziom, na którym mają być układane kolejne warstwy konstrukcji drogi, dlatego jej kontrola wpływa na grubości warstw i równość nawierzchni.
To zakres tolerancji: zmierzona rzędna może być wyższa lub niższa od projektowanej maksymalnie o 2,5 cm. W praktyce porównuje się wartość bezwzględną różnicy: jeśli |odchyłka| jest większa niż 2,5 cm, trzeba wykonać korektę.
Należy odczytać (z pomiaru lub zestawienia) rzędną projektowaną i pomierzoną w danym przekroju, obliczyć różnicę i porównać ją z tolerancją. Warunek jest prosty: gdy |pomiar − projekt| > 2,5 cm, przekrój kwalifikuje się do korekty.
Bo odchyłki wysokościowe na etapie robót ziemnych przenoszą się na kolejne warstwy: mogą powodować zbyt dużą lub zbyt małą grubość podbudowy, problemy ze spadkami i odwodnieniem oraz zwiększone zużycie materiałów. Korekta wcześniej jest zwykle szybsza i tańsza.
Najczęściej wykonuje się pomiary wysokościowe (niwelacja lub pomiary tachimetryczne/GNSS w zależności od organizacji budowy) w punktach przekroju poprzecznego. Wyniki porównuje się z rzędnymi projektowymi. Ważne jest zachowanie spójnego układu odniesienia.
W ujęciu tolerancji granica jest zwykle dopuszczalna: odchyłka równa 2,5 cm mieści się w ±2,5 cm. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest czytanie sformułowania: "dopuszczalne odchylenie wynosi ±2,5 cm" oznacza limit, a korekta jest potrzebna dopiero po jego przekroczeniu.
Typowe pomyłki to: nieuwzględnienie wartości bezwzględnej (mylenie "−3 cm" z "mniejszym błędem"), błędne przepisanie jednostek, oraz mylenie rzędnej z różnicą rzędnych. Pomaga zapis: |odchyłka| i dopiero potem porównanie z 2,5 cm.
Korekta polega na profilowaniu: w zależności od sytuacji usuwa się nadmiar materiału (np. spycharką/równiarką) albo uzupełnia braki przez dowóz i rozścielenie warstwy, a następnie ponownie wyrównuje i zagęszcza. Po korekcie wykonuje się kontrolny pomiar rzędnych.
Kontrolę wykonuje się w wyznaczonych przekrojach (np. w kilometrażu robót) oraz w miejscach newralgicznych: przy obiektach inżynierskich, na łukach, w strefach zjazdów i skrzyżowań. Częstotliwość i punkty kontroli wynikają z organizacji budowy i wymagań jakościowych.
Ćwicz trzy kroki: (1) rozpoznanie danych: rzędna projektowana i pomierzona, (2) policzenie odchyłki i jej wartości bezwzględnej, (3) porównanie z tolerancją oraz decyzja: "korekta" lub "bez korekty". Warto też przećwiczyć czytanie tabel/rysunków z przekrojami.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót (STWiOR) dla robót ziemnych i przygotowania podłoża
  • Podręczniki/opracowania z geodezji inżynieryjnej (niwelacja, rzędne, odchyłki)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące robót ziemnych i kontroli jakości nasypów drogowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego