KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 30.
Wskazanie przedstawionej na rysunku śruby mikrometrycznej wynosi
Ilustracja przedstawia śrubę mikrometryczną, która jest narzędziem pomiarowym używanym do precyzyjnego mierzenia małych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt mikrometru wykonuje się przez zsumowanie wskazania na tulei (pełne mm oraz ewentualne 0,5 mm) i wskazania na bębenku (setne mm).
Na rysunku z tulei otrzymuje się część całkowitą, a z bębenka doprecyzowanie do 0,01 mm, co daje łącznie 3,46 mm. Pozostałe wartości wynikają z pominięcia działek lub błędnego zliczenia bębenka.

Pełne wyjaśnienie:

Mikrometr śrubowy ma zwykle dwie skale, które trzeba dodać, aby uzyskać wynik w milimetrach:

  • Tuleja (skala główna) – pokazuje pełne milimetry, a często także linię połówkową 0,5 mm.
  • Bębenek (skala pomocnicza) – dzieli 1 obrót na działki, które odpowiadają zwykle 0,01 mm (setnym częściom milimetra).

Aby poprawnie odczytać wynik, należy:

  1. Najpierw odczytać wartość z tulei: ile pełnych milimetrów minęło na skali głównej (oraz czy widoczna jest dodatkowa kreska 0,5 mm).
  2. Następnie odczytać, na jakiej działce bębenka wypada linia odniesienia na tulei.
  3. Zsumować oba wskazania i zapisać wynik w mm.

W tym zadaniu suma odczytów z obu skal daje 3,46 mm. Odpowiedzi rozpraszające odpowiadają typowym pomyłkom:

  • Wartość 3,04 mm sugeruje odczytanie bębenka jak "4" zamiast "46" lub potraktowanie działek jako dziesiątych mm, a nie setnych.
  • Wartość 3,54 mm pasuje do sytuacji, gdy błędnie doliczono połówkę milimetra albo przesunięto odczyt bębenka o kilka działek.
  • Wartość 3,96 mm może wynikać z mylnego przyjęcia niemal pełnego obrotu bębenka (96 działek) albo nieprawidłowego punktu odniesienia.

W praktyce (np. przy obsłudze i naprawach maszyn do robót ziemnych i drogowych) poprawny odczyt mikrometru pozwala trafnie ocenić zużycie sworzni, tulei czy wałków oraz dobrać właściwe pasowanie części.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj z tulei pełne mm (i ewentualnie 0,5 mm), potem z bębenka wartość w setnych mm (najczęściej 0,01 mm na działkę). Na końcu dodaj oba wskazania i zapisz wynik w mm z przecinkiem.
Tuleja daje część "zgrubną" (mm i czasem 0,5 mm), a bębenek doprecyzowuje wynik do małej działki (zwykle 0,01 mm). Każda skala pokazuje inną część tego samego pomiaru, więc tylko suma daje pełny wynik.
Kreska 0,5 mm na tulei oznacza, że wrzeciono przesunęło się o dodatkowe pół milimetra. Uwzględniasz ją wtedy, gdy linia połówkowa jest widoczna przed krawędzią bębenka. Pominięcie tej kreski to jedna z najczęstszych pomyłek.
Najczęściej: pominięcie 0,5 mm na tulei, pomylenie setnych z dziesiątymi mm, błędne zliczanie działek bębenka oraz odczyt z niewłaściwej linii odniesienia. Pomaga nawyk: tuleja → bębenek → suma.
Nie zawsze. W wielu mikrometrach warsztatowych działka bębenka odpowiada 0,01 mm, ale spotyka się też inne wykonania (np. z noniuszem lub cyfrowe). Na egzaminie zwykle rozpoznasz to po podziałce i opisie/rysunku narzędzia.
Zamknij mikrometr delikatnie (najlepiej używając grzechotki/sprzęgła) bez mierzonego elementu. Linia "0" na bębenku powinna pokrywać się z linią odniesienia, a tuleja wskazywać 0 mm. Jeśli nie, wynik pomiaru będzie obarczony błędem.
Grzechotka (lub sprzęgło) ogranicza siłę docisku wrzeciona do mierzonego przedmiotu. Dzięki temu pomiar jest powtarzalny i nie dochodzi do "dociśnięcia" elementu, co mogłoby zaniżyć wskazanie lub uszkodzić delikatne powierzchnie.
Mikrometr przydaje się przy pracach obsługowo-naprawczych i kontrolnych, np. przy ocenie zużycia sworzni, tulei, wałków czy elementów osprzętu. Dokładny pomiar pomaga zdecydować o regeneracji, wymianie części lub doborze pasowania.
Mikrometr ma zwykle tuleję i bębenek (odczyt z dwóch skal), a suwmiarka ma szczęki i noniusz (skala główna + noniusz). Na rysunku mikrometru widać charakterystyczny bębenek z podziałką obwodową.
Najczęściej są to zadania na: odczyt wskazania z rysunku, dobór narzędzia do wymaganej dokładności, kontrolę tolerancji (czy wymiar mieści się w dopuszczalnym zakresie) oraz ocenę zużycia elementu na podstawie pomiaru.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mikrometr (przyrząd pomiarowy)" – opis budowy i sposobu odczytu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mikrometr_(przyrz%C4%85d_pomiarowy) (dostęp: 02.03.2026)
  • Wikipedia (EN): "Micrometer" – zasada odczytu skali tulei i bębenka, https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometer (dostęp: 02.03.2026)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i podstawy metrologii warsztatowej (mikrometr, suwmiarka, czujnik zegarowy)
  • Karty katalogowe i instrukcje użytkowania mikrometrów (np. producentów narzędzi pomiarowych)
  • Zadania treningowe z odczytu mikrometru na rysunkach i fotografiach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego