KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 19.
W miejscu oznaczonym znakiem zapytania, na zamieszczonej fiszce imitującej opis teczki aktowej, należy wpisać
Ilustracja przedstawia stronę tytułową dokumentu związanego z Ministerstwem Ziem Odzyskanych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Daty skrajne teczki wpisuje się jako zakres od najwcześniejszego do najpóźniejszego roku występującego w dokumentacji. Gdy zawartość obejmuje lata od 1944 do 1949, prawidłowy zapis ma postać ciągłego zakresu "1944-1949", a nie pojedynczego roku ani wybiórczej listy lat.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie teczki aktowej (jednostki archiwalnej) kluczową informacją są daty skrajne, czyli najwcześniejsza i najpóźniejsza data występująca w dokumentach znajdujących się w tej teczce. Zapis dat skrajnych ma umożliwiać szybkie rozpoznanie zakresu chronologicznego jednostki i usprawniać wyszukiwanie akt.

Jeżeli z fiszki (imitującej opis teczki) wynika, że dokumentacja obejmuje lata od 1944 do 1949, to poprawny zapis powinien przyjąć formę zakresu: "1944-1949". Taki zapis jednoznacznie komunikuje, że w teczce mogą występować dokumenty z całego przedziału między datą najwcześniejszą i najpóźniejszą.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "1945-1949" zawęża zakres i pomija najwcześniejszy rok, więc zaniża informację o chronologii jednostki.
  • "1944" podaje tylko jedną datę (w praktyce sugeruje pojedynczy rok), co nie oddaje zakresu teczki, jeśli występują dokumenty z lat późniejszych.
  • "1944-1945, 1947,1949" jest zapisem wybiórczym i nienormatywnym dla typowego pola dat skrajnych na opisie teczki; taki zapis może wprowadzać chaos i utrudniać ewidencję, bo zamiast jednej, zwięzłej informacji o zakresie tworzy listę fragmentów.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal najwcześniejszą i najpóźniejszą datę w zestawie informacji na fiszce/okładce, a dopiero potem sprawdź, czy odpowiedź jest zapisana jako spójny zakres. To minimalizuje ryzyko pominięcia któregoś z krańców zakresu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Daty skrajne to najwcześniejsza i najpóźniejsza data (np. rok) dokumentów w danej teczce. Podaje się je, aby w jednym polu opisu pokazać zakres chronologiczny jednostki archiwalnej, co ułatwia porządkowanie i wyszukiwanie akt.
Najczęściej zapisuje się zakres w formie "rok-rok", np. "1944-1949". Kluczowe jest, aby użyć daty najwcześniejszej i najpóźniejszej wynikającej z zawartości teczki, a zapis był spójny i czytelny dla ewidencji.
Wpisanie jednego roku jest poprawne tylko wtedy, gdy cała teczka dotyczy wyłącznie tego roku. Jeśli w jednostce są dokumenty z różnych lat, pojedynczy rok zniekształca informację i może prowadzić do błędów w wyszukiwaniu oraz brakowaniu/kwalifikacji.
Zasadniczo daty skrajne nadal wyznacza najwcześniejszy i najpóźniejszy rok. Przerwy w latach nie oznaczają automatycznie, że trzeba wypisywać listę lat. Najpierw sprawdź, czy w danym wzorze opisu przewidziano dodatkowe pole na uwagi o nieciągłości.
Najczęstsze są: pominięcie najwcześniejszego roku, przepisanie tylko jednego dokumentu zamiast całej teczki, zawężenie zakresu (np. start od drugiego roku), oraz stosowanie nietypowego zapisu listy lat w polu przeznaczonym na zakres.
Najpierw znajdź na fiszce wszystkie wzmianki o datach/rocznikach, potem wybierz minimum i maksimum. Na końcu porównaj z odpowiedziami i wybierz tę, która podaje pełny zakres. Uważaj na podobne warianty, które różnią się tylko jednym rokiem.
Zwykle nie jako zapis dat skrajnych w jednym polu, bo daty skrajne mają pokazywać granice zakresu, a nie listę fragmentów. Taki zapis może występować co najwyżej w uwagach o nieciągłości, jeśli przewiduje to dany formularz opisu.
Na opisie teczki często pojawiają się m.in. tytuł/hasło jednostki, znak sprawy lub symbol klasyfikacyjny, kategoria archiwalna, numer tomu, sygnatura archiwalna oraz liczba kart. Konkretne pola zależą od stosowanego wzoru w danej jednostce.
Myślnik stosuje się, gdy podajesz zakres (od–do), np. "1944-1949". To szybki i powszechnie rozumiany zapis zakresu chronologicznego. Nie zastępuje on jednak konieczności poprawnego ustalenia dat skrajnych z rzeczywistej zawartości teczki.
Ćwicz na przykładach fiszek/okładek: wyszukuj pola, ustalaj daty skrajne, tytuł i sygnaturę. Rób krótkie testy z podobnymi odpowiedziami, by wyłapać różnice o jeden rok. Pomaga też nauka pojęć: jednostka, teczka, sygnatura, kategoria.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Daty skrajne teczki wpisuje się jako zakres od najwcześniejszego do najpóźniejszego roku występującego w dokumentacji."

Źródła:

  • ISAD(G): General International Standard Archival Description, Second edition, ICA, 2000
  • ISAAR(CPF): International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons and Families, Second edition, ICA, 2004

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu opracowania materiałów archiwalnych (daty skrajne, opis jednostki)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych/techników dotyczące opisu teczek aktowych
  • Międzynarodowe standardy opisu archiwalnego (dla utrwalenia pojęć i terminologii)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego