KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 4.
W odbiorniku radiowym heterodyna pełni funkcję
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Heterodyna w odbiorniku superheterodynowym jest generatorem lokalnym – wytwarza sygnał o częstotliwości, która po zmieszaniu z sygnałem odbieranym daje częstotliwość pośrednią. Nie realizuje detekcji (demodulacji), nie jest też samym mieszaczem ani wzmacniaczem wstępnym toru w.cz.

Pełne wyjaśnienie:

W klasycznym odbiorniku superheterodynowym kluczową ideą jest uzyskanie stałej (lub prawie stałej) częstotliwości pośredniej, na której łatwiej zbudować selektywne filtry i stabilne wzmacniacze.

Heterodyna to w tym układzie generator lokalny: wytwarza własny sygnał (drgania) o częstotliwości zależnej od nastawy strojenia. Ten sygnał nie "niesie" jeszcze informacji z eteru – jest sygnałem pomocniczym, potrzebnym do przemiany częstotliwości.

Sygnał z anteny (po ewentualnym wstępnym wzmocnieniu i filtracji w torze w.cz.) trafia do stopnia, w którym następuje mieszanie sygnału odbieranego i sygnału z heterodyny. To mieszacz (nieliniowy element/układ) tworzy składowe o częstotliwościach będących sumą i różnicą częstotliwości, a następnie wybiera się składową odpowiadającą częstotliwości pośredniej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "demodulatora" – demodulator (detektor) odzyskuje informację (np. audio) z sygnału zmodulowanego, zwykle na etapie po wzmocnieniu pośredniej częstotliwości. Heterodyna nie wykonuje detekcji modulacji.
  • "mieszacza" – mieszacz to element, w którym zachodzi nieliniowe mnożenie/mieszanie sygnałów. Heterodyna jest źródłem sygnału dla mieszacza, ale nie jest samym mieszaczem.
  • "wzmacniacza wstępnego" – wzmacniacz wstępny (w.cz.) ma za zadanie podnieść poziom sygnału z anteny i poprawić czułość odbiornika. Heterodyna generuje sygnał lokalny i nie pełni roli wzmocnienia sygnału antenowego.

W praktyce serwisowej brak pracy heterodyny (generatora lokalnego) często skutkuje brakiem przemiany częstotliwości, a więc i brakiem odbioru mimo sprawnych dalszych bloków toru p.cz. i detektora.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Heterodyna to generator lokalny w odbiorniku (najczęściej superheterodynowym). Wytwarza sygnał o częstotliwości dobranej tak, aby po zmieszaniu z sygnałem z anteny powstała częstotliwość pośrednia, na której łatwo uzyskać dobrą selektywność i wzmocnienie.
Ponieważ generuje "lokalny" sygnał odniesienia wewnątrz odbiornika. Ten sygnał nie pochodzi z anteny i nie jest jeszcze zdemodulowaną informacją. Jest używany jako pomocnicza częstotliwość do procesu przemiany częstotliwości w mieszaczu.
Sygnał z anteny i sygnał z heterodyny trafiają do mieszacza. Nieliniowość powoduje powstanie składowych o częstotliwości sumy i różnicy. Filtr wybiera składową odpowiadającą częstotliwości pośredniej, którą dalej się wzmacnia i filtruje.
Heterodyna to źródło sygnału (generator), a mieszacz to układ wykonujący operację mieszania sygnałów. Generator lokalny dostarcza przebieg do mieszacza, ale sam nie realizuje nieliniowego mnożenia sygnałów, które tworzy częstotliwość pośrednią.
Nie. Demodulacja (detekcja) to etap odzyskania informacji z modulacji (np. AM/FM) i jest realizowana w detektorze/demodulatorze. Heterodyna służy do wytworzenia sygnału lokalnego potrzebnego do przemiany częstotliwości, a nie do odtwarzania treści sygnału.
Często pojawia się brak odbioru lub odbiór tylko bardzo silnych stacji, mimo że tor pośredniej częstotliwości i końcówka mocy mogą być sprawne. Bez pracy generatora lokalnego mieszacz nie wytworzy prawidłowej częstotliwości pośredniej, więc sygnał nie przejdzie poprawnie dalej.
Heterodyna jest zwykle umieszczona w pobliżu mieszacza (często w jednym układzie scalonym z mieszaczem i obwodami w.cz.). Jej sygnał jest doprowadzany do wejścia mieszacza, a częstotliwość heterodyny zmienia się wraz z nastawą strojenia odbiornika.
W praktyce serwisowej stosuje się m.in. pomiar częstotliwości/obecności sygnału generatora lokalnego (np. sondą w.cz. lub analizą w pobliżu obwodu heterodyny). Metoda zależy od konstrukcji odbiornika i dostępnych punktów pomiarowych, ale celem jest potwierdzenie, że generator lokalny wytwarza stabilne drgania.
Najczęstsze pomyłki to utożsamianie heterodyny z mieszaczem (bo oba występują w tym samym bloku przemiany częstotliwości) oraz wybieranie demodulatora z powodu skojarzenia "radio = demodulacja". Warto zapamiętać: heterodyna = generator lokalny.
Ucz się schematu blokowego: antena → w.cz. → mieszacz + heterodyna → p.cz. → detektor → m.cz. → głośnik. Zwracaj uwagę na role bloków: heterodyna generuje, mieszacz przemienia, detektor demoduluje, a wzmacniacze wzmacniają.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Heterodyna w odbiorniku superheterodynowym jest generatorem lokalnym – wytwarza sygnał o częstotliwości, która po zmieszaniu z sygnałem odbieranym daje częstotliwość pośrednią."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Odbiornik_superheterodynowy - dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Heterodyna - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z radiotechniki: odbiorniki superheterodynowe i przemiana częstotliwości
  • Notatki z podstaw elektroniki analogowej: generatory, mieszacze, wzmacniacze w.cz.
  • Schematy blokowe klasycznych odbiorników AM/FM (analiza torów: w.cz., p.cz., detekcja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego