KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 24.
W pokazanej lornetce zastosowano układ odwracający
Ilustracja przedstawia schematyczny przekrój lornetki, w której zastosowano układ odwracający typu Porro I-go rodzaju.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ Porro I rodzaju to typowy pryzmatyczny układ odwracający w wielu lornetkach, realizowany przez parę pryzmatów Porro, który odwraca obraz i "łamie" tor optyczny. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego typu odwracania lub innej odmiany układu pryzmatycznego.

Pełne wyjaśnienie:

W lornetce potrzebny jest układ odwracający, ponieważ sam układ obiektyw–okular daje obraz odwrócony. W praktyce w lornetkach bardzo często realizuje się to za pomocą pryzmatów, które jednocześnie skracają (składają) tor optyczny i pozwalają uzyskać wygodną konstrukcję mechaniczną.

Odpowiedź "Porro I-go rodzaju." odnosi się do klasycznego rozwiązania pryzmatycznego stosowanego w lornetkach pryzmatycznych. Układ Porro (w odpowiedniej odmianie) zapewnia odwrócenie obrazu oraz charakterystyczne "załamanie" toru, co zwykle wiąże się z typową geometrią lornetek Porro (większe rozstawienie obiektywów niż okularów).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "pryzmat Lemana." – to inna nazwa/klasa rozwiązań pryzmatycznych niż standardowo rozumiany układ Porro I rodzaju; wybór tej odpowiedzi zwykle wynika z mylenia nazw układów pryzmatycznych.
  • "soczewkowy." – w lornetkach odwracanie obrazu nie jest typowo realizowane dodatkowym układem soczewek (to zwiększałoby długość i złożoność oraz pogarszało parametry), tylko przez pryzmaty. Odpowiedź miesza funkcję odwracania z samym faktem, że lornetka ma soczewki w obiektywach i okularach.
  • "Porro II-go rodzaju." – to inna odmiana układu Porro; w zadaniu rozpoznanie dotyczy konkretnego typu wskazanego przez ilustrację, więc wybór "II-go rodzaju" jest niezgodny z cechami przedstawionej konstrukcji.

Wskazówka egzaminacyjna: ucząc się układów odwracających, warto umieć rozpoznać po rysunku/wyglądzie przyrządu, czy tor optyczny jest składany pryzmatami oraz czy geometria odpowiada klasycznym lornetkom Porro, czy innym rozwiązaniom.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ odwracający to część toru optycznego, która sprawia, że obraz widziany w okularze jest prosty (nieodwrócony). W lornetkach najczęściej realizuje się to pryzmatami, które jednocześnie "składają" tor optyczny i skracają konstrukcję.
Pryzmaty pozwalają odwrócić obraz i jednocześnie zmienić kierunek biegu promieni, dzięki czemu lornetka może być krótsza i bardziej zwarta. Dodatkowy układ soczewek do odwracania zwykle zwiększa długość, masę i liczbę powierzchni optycznych, co może pogarszać transmisję.
Typowa lornetka Porro ma "schodkową" bryłę: obiektywy są szerzej rozstawione niż okulary, bo pryzmaty składają tor optyczny pod kątem. To częsta wskazówka w zadaniach z identyfikacji układu odwracającego na rysunku.
To dwie odmiany układu pryzmatów Porro, które różnią się geometrią toru optycznego i sposobem rozmieszczenia pryzmatów. Na egzaminie kluczowe jest skojarzenie konkretnej odmiany z cechami widocznymi na rysunku (przebieg toru, przesunięcia osi).
Zwykle nie w typowych lornetkach pryzmatycznych. Soczewki są podstawowymi elementami obiektywów i okularów, ale funkcję odwrócenia obrazu najczęściej pełnią pryzmaty. Odpowiedź "soczewkowy" bywa pułapką językową.
Poza odwróceniem obrazu pryzmaty składają tor optyczny, dzięki czemu przyrząd jest krótszy. Dodatkowo pozwalają zachować wygodną ergonomię (rozstaw okularów) przy większym rozstawie obiektywów, co wpływa na konstrukcję mechaniczną.
Sprawdza się go po demontażu/montażu pryzmatów, po czyszczeniu lub naprawie mechaniki, a także przy objawach typu podwójny obraz, spadek ostrości i problemy z kolimacją. Błędne ułożenie pryzmatów może rozjechać osie optyczne.
Najczęstsze błędy to: mylenie nazw układów pryzmatycznych, wybór odpowiedzi "na skojarzenie", oraz nieuwzględnienie informacji z ilustracji (geometria lornetki, przebieg toru). Pomaga ćwiczenie rozpoznawania na rysunkach i przekrojach.
Pryzmaty znajdują się w środkowej części lornetki, między obiektywami a okularami, wewnątrz korpusu (w tzw. mostku/obudowie pryzmatów). Dostęp do nich w serwisie wymaga zwykle zdjęcia osłon i zachowania czystości optycznej.
Warto nauczyć się: nazw układów, roli pryzmatów, oraz rozpoznawania po bryle i schemacie toru optycznego. Dobre są ćwiczenia z rysunkami przekrojów lornetek i krótkie opisy: co odwraca obraz, co składa tor i jak wpływa to na geometrię.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że układ Porro I rodzaju to typowy pryzmatyczny układ odwracający w wielu lornetkach, realizowany przez parę pryzmatów Porro, który odwraca obraz i "łamie" tor optyczny.

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki z przyrządów optycznych lub dokumentacje producentów lornetek opisujące układy pryzmatów).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw przyrządów optycznych (lornetki, lunety, tor optyczny)
  • Instrukcje serwisowe i dokumentacje konstrukcyjne lornetek pryzmatycznych
  • Modele poglądowe/rysunki układów Porro oraz ćwiczenia z identyfikacji toru optycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego