KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 22.
W procesie ustalania relacji człowiek - maszyna, w celu poprawy warunków pracy, powinni brać udział
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ergonomia ustala relację człowiek–maszyna zespołowo: potrzebne są dane o możliwościach i wymiarach człowieka (antropologia/antropometria), ocena wpływu pracy na zdrowie i dopuszczalne obciążenia (lekarz), przełożenie wymagań na rozwiązania techniczne (konstruktor) oraz ujęcie ich w organizacji procesu i stanowiska pracy (organizator produkcji).

Pełne wyjaśnienie:

Ustalanie relacji człowiek–maszyna w celu poprawy warunków pracy to klasyczne zadanie ergonomii, która z definicji jest interdyscyplinarna. Żeby zmienić stanowisko pracy lub maszynę tak, aby była dopasowana do człowieka, trzeba połączyć kilka typów wiedzy.

Odpowiedź "antropolog, lekarz, konstruktor i organizator produkcji" odpowiada logice projektowania ergonomicznego:

  • Antropolog (antropometria) wnosi dane o wymiarach ciała, zasięgach ruchów i zmienności populacyjnej. Bez tego łatwo zaprojektować uchwyty, pulpity lub przestrzeń roboczą "dla średniej osoby", co w praktyce oznacza niedopasowanie dla wielu pracowników.
  • Lekarz medycyny pracy ocenia wpływ czynników pracy na zdrowie oraz pomaga określić, jakie obciążenia (fizyczne i psychofizjologiczne) są dopuszczalne i jakie skutki może mieć praca w wymuszonej pozycji czy przy nadmiernym wysiłku.
  • Konstruktor przekłada wymagania ergonomiczne na konkretne rozwiązania techniczne: wymiary, siły potrzebne do sterowania, osłony, układ elementów sterowniczych, bezpieczeństwo użytkowania.
  • Organizator produkcji zapewnia, że projekt zadziała w realnym procesie: dobiera organizację stanowiska, sekwencję czynności, rytm pracy, przepływ materiałów i ergonomiczny układ przestrzenny.

Pozostałe propozycje odpowiedzi zawierają role częściej kojarzone z nadzorem i kontrolą (np. inspektor pracy, inspektor sanitarny, służba BHP, społeczny inspektor pracy). Mogą one wspierać proces opiniowaniem lub kontrolą zgodności, ale same nie zapewniają pełnego, projektowego ujęcia relacji człowiek–maszyna (brakuje w nich kluczowego połączenia danych o człowieku, oceny medycznej oraz przełożenia na konstrukcję i organizację procesu).

Na egzaminie warto pamiętać: jeśli pytanie dotyczy poprawy dopasowania stanowiska do człowieka, szukaj zestawu ról obejmującego człowieka (antropometria), zdrowie (medycyna pracy), technikę (konstrukcja) i organizację (proces pracy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób, w jaki operator współdziała z maszyną: steruje nią, odbiera sygnały, wykonuje czynności i reaguje na bodźce. Ergonomia ocenia, czy ta współpraca jest bezpieczna, efektywna i dopasowana do możliwości człowieka (np. zasięgi, siły, widoczność, obciążenie).
Bo projektowanie stanowiska wymaga danych o wymiarach ciała i zakresach ruchu ludzi. Antropometria pomaga dobrać wysokości, odległości, rozmiary uchwytów i przestrzeń roboczą tak, aby ograniczyć pozycje wymuszone i ryzyko przeciążeń.
Lekarz ocenia wpływ pracy na zdrowie i pomaga określić dopuszczalne obciążenia organizmu. Wskazuje, jakie czynniki (np. długotrwała pozycja, wysiłek, stres) mogą prowadzić do problemów zdrowotnych i jakie ograniczenia należy uwzględnić w rozwiązaniach.
Konstruktor zamienia wymagania ergonomiczne na rozwiązania techniczne: rozmieszczenie elementów sterowania, kształt osłon, siły potrzebne do obsługi, widoczność wskaźników, dobór mechanizmów. Dzięki temu dane o człowieku stają się konkretnymi parametrami maszyny.
Bo nawet najlepsza konstrukcja nie zadziała bez właściwej organizacji pracy. Organizator produkcji ustala kolejność operacji, rytm pracy, przerwy, układ stanowisk i przepływ materiałów, tak aby ograniczyć zbędne ruchy, dźwiganie i chaos organizacyjny.
Inspektor pracy pełni głównie funkcję kontrolną i nadzorczą. Może wskazać nieprawidłowości i wymagać ich usunięcia, ale typowo nie jest członkiem zespołu projektującego parametry maszyny i stanowiska. Projekt wymaga ról technicznych i ergonomicznych.
Często wybiera się role "kontrolne" (inspektor sanitarny, inspektor pracy, społeczny inspektor pracy) lub wyłącznie służbę BHP. To błąd wynikający z kojarzenia ergonomii tylko z nadzorem. W projektowaniu kluczowe są antropometria, medycyna pracy, konstrukcja i organizacja.
Szukaj zestawu, który obejmuje: wiedzę o człowieku (antropometria), zdrowie (medycyna pracy), technikę (konstruktor) oraz organizację procesu (organizator produkcji). Jeśli odpowiedzi składają się głównie z inspektorów i funkcji nadzoru, zwykle nie jest to zespół projektowy.
Najczęściej przy projektowaniu nowej linii/stanowiska, modernizacji maszyn, po wypadku lub serii zdarzeń potencjalnie wypadkowych, przy skargach na przeciążenia lub dolegliwości oraz przy ocenie ryzyka zawodowego wskazującej problemy ergonomiczne.
Typowe są: wybór odpowiedzi "urzędowej" (inspektorzy), pomijanie antropometrii, traktowanie służby BHP jako jedynego projektanta oraz brak rozróżnienia między rolą doradczą/kontrolną a rolą tworzącą rozwiązania techniczne i organizacyjne.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • ISO 6385:2016, Ergonomics principles in the design of work systems (standard)
  • ISO 26800:2011, Ergonomics — General approach, principles and concepts (standard)
  • ILO Encyclopaedia of Occupational Health and Safety, topic: Ergonomics (online): https://www.iloencyclopaedia.org/part-iv-66769/ergonomics-52353 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z ergonomii (antropometria, biomechanika, projektowanie stanowisk)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BPO.1 dotyczące ergonomii i oceny obciążenia pracą
  • Normy i standardy ergonomiczne omawiające zasady projektowania systemów pracy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego