W kalkulacji kosztu jednostkowego przy produkcji masowej często występuje produkcja w toku, czyli wyroby niezakończone na koniec okresu. Aby prawidłowo rozliczyć koszty okresu na "efekty" produkcji, przelicza się produkcję w toku na jednostki umowne (równoważne). Oznacza to odpowiedź na pytanie: ile "w pełni gotowych" jednostek odpowiada pracy wykonanej nad wyrobami niezakończonymi.
W zadaniu podano:
- produkcję zakończoną (wyroby gotowe): 2 500 szt.,
- produkcję w toku: 2 000 szt. wytworzonych w 50%.
Interpretacja "wytworzone w 50%" jest kluczowa: oznacza, że każda sztuka w toku odpowiada połowie wyrobu gotowego w ujęciu kosztowym (na potrzeby przeliczenia). Dlatego równoważnik produkcji w toku wynosi:
2 000 × 50% = 1 000 jednostek umownych.
Następnie sumuje się efekty produkcji okresu:
- 2 500 jednostek w pełni zakończonych,
- 1 000 jednostek umownych wynikających z produkcji w toku.
Łącznie daje to 3 500 jednostek umownych, które przyjmuje się jako mianownik do ustalenia kosztu jednostkowego (koszt okresu / jednostki umowne).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość 2 500 pomija wpływ produkcji w toku, czyli zaniża liczbę jednostek do rozliczenia kosztów. Wartość 1 000 uwzględnia tylko równoważnik produkcji w toku, ignorując wyroby gotowe. Wartość 4 500 wynika z prostego dodania 2 500 + 2 000 bez przeliczenia stopnia zaawansowania, czyli traktuje wyroby w toku jak w 100% ukończone.
Na egzaminie pomocna jest reguła: jednostki umowne = wyroby gotowe + (produkcja w toku × % zaawansowania).
