KWALIFIKACJA ELM3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 18.
W przedstawionym na rysunku siłowniku element mocujący oznaczony cyfrą 1 to
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny siłownika, który jest elementem wykorzystywanym w mechatronice, co jest związane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ucho wahliwe to typowy element mocujący siłownik w układzie przegubowym, pozwalający na niewielkie wychylenia i kompensację niewspółosiowości podczas pracy.
Kołnierz i łapa są mocowaniami zasadniczo sztywnymi, a sworzeń przegubowy jest elementem łączącym w przegubie, nie samym "uchwytem" siłownika.

Pełne wyjaśnienie:

W siłownikach (szczególnie pneumatycznych i hydraulicznych) spotyka się różne sposoby mocowania, dobierane do kinematyki mechanizmu. "Ucho wahliwe" jest elementem mocującym przeznaczonym do połączeń przegubowych: ma kształt ucha/oka, które współpracuje ze sworzniem i umożliwia niewielkie wychylenia w trakcie ruchu. Dzięki temu siłownik może "ustawić się" do pracy mechanizmu, co ogranicza obciążenia poprzeczne tłoczyska i ryzyko zacięć.

Odpowiedź "kołnierz" odnosi się do mocowania kołnierzowego (flanszowego), które jest z reguły mocowaniem bardziej sztywnym i realizuje przykręcenie korpusu siłownika do powierzchni czołowej. Taki sposób nie jest typowym "uchem" i nie zapewnia wahliwego ruchu na przegubie.

Odpowiedź "łapa" (mocowanie na łapach/stopach) również oznacza przymocowanie siłownika do podłoża przez element przypominający podstawę. To także rozwiązanie zasadniczo sztywne, stosowane gdy siłownik ma być ustawiony stabilnie i osiowo względem prowadzenia.

Odpowiedź "sworzeń przegubowy" jest natomiast elementem złącznym przegubu (pin), który przechodzi przez otwór ucha i jarzma/uchwytu po drugiej stronie. Sworzeń "pracuje" razem z uchem, ale nie jest sam w sobie elementem mocującym siłownik – bez ucha nie ma gdzie go osadzić.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz element w formie "oka"/"ucha" na końcu mocowania, myśl o połączeniu przegubowym. Jeśli widzisz płytę czołową z otworami śrubowymi – częściej będzie to kołnierz; jeśli podstawę pod korpusem – łapa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ucho wahliwe to element mocujący siłownik do mechanizmu w sposób przegubowy. Ma postać "oka", przez które przechodzi sworzeń, dzięki czemu połączenie może się nieznacznie wychylać. Stosuje się je, by kompensować niewspółosiowość i zmniejszyć obciążenia boczne tłoczyska.
Mocowanie przegubowe stosuje się, gdy w trakcie ruchu mogą pojawić się małe odchyłki osi lub zmiana geometrii mechanizmu. Przegub pozwala siłownikowi "dopasować się" do pracy układu, ograniczając tarcie, zużycie uszczelnień i ryzyko zacinania się tłoczyska.
Ucho wahliwe wygląda jak pojedyncze "oko"/pierścień z otworem pod sworzeń i sugeruje połączenie obrotowe. Kołnierz to zwykle płaska tarcza czołowa z kilkoma otworami pod śruby, służąca do sztywnego przykręcenia siłownika do powierzchni montażowej.
Sworzeń przegubowy to trzpień (pin) łączący elementy przegubu, np. ucho siłownika z jarzmem uchwytu. Umożliwia obrót w połączeniu, ale sam nie jest "mocowaniem" siłownika – jest częścią zestawu przegubowego, który współpracuje z uchem.
Tak, mocowanie na łapach (stopach) jest z reguły mocowaniem sztywnym: korpus siłownika opiera się na podstawie i jest przykręcony do płyty lub ramy. Taki montaż wymaga zachowania osiowości prowadzenia, bo nie zapewnia kompensacji przez przegub.
Najczęstsze skutki to zwiększone opory ruchu, przyspieszone zużycie prowadzeń i uszczelnień, wycieki, zacięcia oraz ugięcia tłoczyska. Jeśli mechanizm wymaga przegubu, a zastosuje się mocowanie sztywne, pojawiają się obciążenia boczne i szybciej rośnie awaryjność.
Kołnierz wybiera się, gdy siłownik ma być stabilnie i sztywno zamocowany do powierzchni czołowej, a układ mechaniczny zapewnia dobrą osiowość ruchu. To częste w aplikacjach, gdzie siłownik pracuje w prowadnicach i nie potrzebuje wychyleń przegubowych.
Typowe błędy to mylenie elementu mocującego z elementem złącznym (np. ucha ze sworzniem), wybór odpowiedzi na podstawie znajomego słowa zamiast cech na rysunku oraz ignorowanie funkcji przegubu. Pomaga szukanie na rysunku "oka" pod sworzeń i kierunku możliwego ruchu.
Warto przerobić kilka rysunków i zdjęć osprzętu montażowego: ucha, widełek, kołnierzy i łap. Skuteczne jest łączenie nazwy z funkcją: przegub = kompensacja wychyleń, kołnierz/łapa = montaż sztywny. Pomaga też analiza typowych zastosowań w maszynach.
W praktyce tak: ucho wahliwe jest przewidziane do połączenia przegubowego, a sworzeń stanowi element, który przechodzi przez otwór ucha i tworzy oś obrotu. Różne wykonania mogą mieć tuleje lub łożyskowanie, ale idea połączenia przez sworzeń pozostaje taka sama.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Ucho wahliwe to typowy element mocujący siłownik w układzie przegubowym, pozwalający na niewielkie wychylenia i kompensację niewspółosiowości podczas pracy."

Materiały:

  • Podręczniki do pneumatyki/napędów i sterowania pneumatycznego (rozdziały o siłownikach i ich mocowaniach)
  • Katalogi producentów siłowników i osprzętu montażowego (sekcje: akcesoria, mocowania, przeguby)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (oznaczanie elementów i czytanie złożeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego