W rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym koszty prezentuje się nie "rodzajami" (amortyzacja, zużycie materiałów, usługi obce), lecz według funkcji i miejsc powstawania, czyli m.in. jako koszt wytworzenia sprzedanych produktów, koszty sprzedaży oraz koszty ogólnego zarządu. To oznacza, że sama ewidencja kosztów rodzajowych nie wystarcza do sporządzenia RZiS w tym wariancie.
Dlatego w praktyce koszty zarejestrowane w układzie rodzajowym (często kojarzonym z kontami zespołu 4) są przeksięgowywane na konto rozliczeniowe, które pełni funkcję "pomostu" do dalszego rozdzielenia kosztów na odpowiednie pozycje kalkulacyjne. Właśnie tę rolę opisuje odpowiedź "Rozliczenie kosztów" – jest to typowe konto służące do rozliczenia i przeniesienia kosztów na właściwe miejsca ujęcia w układzie kalkulacyjnym.
Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:
- "Wynik finansowy" – konto wyniku służy do ustalenia rezultatu działalności po zsumowaniu przychodów i kosztów. Nie jest kontem technicznym do przeksięgowania kosztów rodzajowych na układ kalkulacyjny.
- "Koszt sprzedanych wyrobów" – to pozycja/obszar kosztów w wariancie kalkulacyjnym, ale nie zastępuje konta rozliczeniowego; koszty rodzajowe nie powinny być "hurtowo" przenoszone wprost do tej pozycji bez rozliczenia na inne funkcje (np. sprzedaż, zarząd).
- "Koszt działalności podstawowej" – nazwa jest zbyt ogólna i nie oddaje funkcji konta rozliczeniowego; w praktyce potrzebne jest konto, które umożliwia techniczne rozliczenie i dalszą alokację kosztów.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się zestawienie "wariant kalkulacyjny" + "koszty rodzajowe", zwykle chodzi o mechanizm rozliczenia kosztów (konto rozliczeniowe), a nie o konto wyniku czy pojedynczą pozycję kosztową.
