KWALIFIKACJA SPO3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 29.
W ramach profilaktyki przeciwodleżynowej w ciągu dnia opiekun powinien zmieniać pozycję ułożeniową podopiecznemu długotrwale unieruchomionemu w łóżku co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zmiana pozycji ułożeniowej ma na celu przerwanie długotrwałego ucisku i poprawę ukrwienia tkanek, co ogranicza ryzyko odleżyn u osoby unieruchomionej.
W klasycznych zaleceniach opiekuńczo-pielęgnacyjnych przyjmuje się zmianę ułożenia w dzień co ok. 2 godziny.

Pełne wyjaśnienie:

Profilaktyka przeciwodleżynowa u osoby długotrwale unieruchomionej opiera się na ograniczaniu czasu działania ucisku na te same okolice ciała. Długotrwały nacisk zmniejsza przepływ krwi w tkankach, co sprzyja ich niedotlenieniu i uszkodzeniom skóry oraz tkanek głębszych. Regularna zmiana ułożenia jest więc jednym z podstawowych działań opiekuna.

Odpowiedź "2 godziny" odpowiada tradycyjnie nauczanej regule częstego pozycjonowania w ciągu dnia: przerwy dwugodzinne mają zapewnić cykliczne odciążanie miejsc narażonych na ucisk (np. kość krzyżowa, pięty, biodra, łopatki). W praktyce opiekun łączy zmianę pozycji z kontrolą skóry (czy pojawia się zaczerwienienie, ból, ocieplenie), dbaniem o suchość i czystość, właściwą bieliznę pościelową oraz redukcję tarcia i sił ścinających podczas przesuwania.

Pozostałe odpowiedzi ("3 godziny", "4 godziny", "5 godzin") oznaczają rzadszą zmianę ułożenia, co w prostym, szkolnym ujęciu zwiększa ryzyko, że ucisk będzie działał zbyt długo na te same tkanki. To typowe "zbyt rzadko", które może nie zapewniać wystarczającego odciążenia u osoby leżącej.

Warto pamiętać, że w nowocześniejszych podejściach częstotliwość repozycjonowania bywa dobierana indywidualnie (m.in. do oceny ryzyka, tolerancji tkanek, stanu odżywienia, współistniejących chorób i zastosowanego podłoża przeciwodleżynowego). Na egzaminie jednak pytanie sprawdza znajomość podstawowej, najczęściej podawanej wartości w edukacji opiekuńczej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

To zestaw działań zmniejszających ryzyko powstania odleżyn, czyli uszkodzeń skóry i tkanek od długotrwałego ucisku.

Obejmuje m.in. zmianę ułożenia, odciążanie miejsc narażonych, kontrolę skóry, higienę, właściwe podłoże oraz ograniczanie tarcia i sił ścinających.

Bo przerywa długotrwały ucisk na te same okolice ciała, co poprawia ukrwienie tkanek.

Gdy ucisk trwa zbyt długo, tkanki są gorzej dotlenione i bardziej podatne na uszkodzenia. Regularne odciążanie zmniejsza to ryzyko i pozwala szybciej zauważyć niepokojące zmiany skóry.

W tradycyjnym ujęciu dydaktycznym często przyjmuje się zmianę pozycji w ciągu dnia co około 2 godziny.

W praktyce częstotliwość może zależeć od ryzyka odleżyn, stanu skóry, bólu, tolerancji ułożenia oraz rodzaju materaca przeciwodleżynowego.

Najczęściej są to okolice wyniosłości kostnych, gdzie ucisk koncentruje się na małej powierzchni.

U osoby leżącej typowo zagrożone są: kość krzyżowa, pięty, biodra/krętarze, łopatki i potylica. U osoby siedzącej często okolice pośladków i kości kulszowych.

Wczesnym sygnałem bywa zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, ocieplenie miejsca, ból lub dyskomfort.

U osób z zaburzeniami czucia objawy bólowe mogą nie wystąpić, dlatego ważna jest regularna obserwacja skóry podczas zmiany pozycji i pielęgnacji.

Nie powinien być traktowany jako pełny "zamiennik". Materac zmniejsza ucisk i pomaga w profilaktyce, ale nadal ważne są obserwacja skóry i odciążanie miejsc narażonych.

U części osób materac pozwala wydłużyć odstępy między repozycjami, ale decyzja zależy od ryzyka i stanu pacjenta.

Kluczowe jest ograniczanie tarcia i "ciągnięcia" po prześcieradle, bo to nasila mikrourazy i siły ścinające.

Pomagają podkłady ślizgowe, właściwa technika przesuwania, wygładzenie pościeli i unikanie fałd. Po zmianie pozycji warto sprawdzić, czy skóra nie jest zaczerwieniona.

Skóra sucha i podrażniona łatwiej ulega uszkodzeniu, a nadmierna wilgoć (np. od potu lub nietrzymania moczu) zwiększa macerację i ryzyko ran.

Dlatego ważna jest delikatna higiena, osuszanie, ochrona przed wilgocią oraz stosowanie preparatów pielęgnacyjnych dobranych do potrzeb skóry.

Tak, bo stan odżywienia wpływa na kondycję skóry i zdolność tkanek do regeneracji.

Niedożywienie i odwodnienie zwiększają podatność na uszkodzenia, dlatego w opiece ważne jest monitorowanie jedzenia i picia oraz zgłaszanie problemów personelowi medycznemu.

Utrwal: mechanizm powstawania odleżyn, czynniki ryzyka, podstawowe działania profilaktyczne (pozycjonowanie, kontrola skóry, higiena, podłoże), oraz typowe miejsca narażone na ucisk.

Ćwicz też rozróżnianie: co zmniejsza ucisk, a co zmniejsza tarcie i siły ścinające.

info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • NICE (National Institute for Health and Care Excellence), "Pressure ulcers: prevention and management (CG179)", 2014, sekcje dotyczące repositioning i profilaktyki odleżyn
  • EPUAP/NPIAP/PPPIA, "Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline", 2019, rozdziały o repositioning i support surfaces

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (organizacje zajmujące się ranami przewlekłymi)
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej omawiające odleżyny i pozycjonowanie
  • Materiały szkoleniowe placówek opiekuńczych: procedury pozycjonowania i obserwacji skóry

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego