KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 27.
W spożywczym sklepie samoobsługowym limit ubytków naturalnych ustalono na poziomie 0,5% wartości obrotu. W roku 2011, czyli w okresie między inwentaryzacjami, sklep osiągnął obrót w wysokości 498 000 zł. Kwota niedoboru mieszczącego się w granicach norm i ubytków naturalnych wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Limit ubytków naturalnych to 0,5% wartości obrotu. Liczymy 0,5% z 498 000 zł, czyli 498 000 × 0,005 = 2 490 zł. Ponieważ w odpowiedziach użyto przybliżenia ("około"), wynik zaokrąglamy do najbliższej wartości: ok. 2 500 zł. Pozostałe kwoty wynikają z błędnej skali procentu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano normę ubytków naturalnych w sklepie samoobsługowym: 0,5% wartości obrotu. Ubytki naturalne to straty wynikające z naturalnych procesów (np. wysychanie, rozsypywanie), które w handlu spożywczym mogą pojawiać się między inwentaryzacjami i do pewnej wysokości są traktowane jako dopuszczalne.

Aby obliczyć kwotę niedoboru mieszczącego się w normie, trzeba policzyć 0,5% z obrotu 498 000 zł:

  • 0,5% = 0,5 / 100 = 0,005
  • 498 000 zł × 0,005 = 2 490 zł

Wynik 2 490 zł jest bardzo bliski 2 500 zł, a w odpowiedziach zastosowano sformułowanie "około", więc prawidłowe jest około 2 500 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • około 250 zł – to zaniżenie o 10 razy, typowe przy pomyłce w miejscu przecinka (np. użycie 0,05% zamiast 0,5%).
  • około 25 zł – zaniżenie o 100 razy; zwykle wynika z błędnego podzielenia jeszcze raz przez 10 lub 100.
  • około 25 000 zł – zawyżenie o 10 razy; często powstaje, gdy ktoś potraktuje 0,5% jak 5% albo błędnie przyjmie 0,05 jako 0,5%.

Wskazówka egzaminacyjna: przy procentach poniżej 1% warto szybko sprawdzić "sens" wyniku. 1% z 498 000 zł to 4 980 zł, więc 0,5% musi wyjść w okolicach połowy tej kwoty, czyli ~2 490 zł.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ubytki naturalne to straty towarów powstające bez winy personelu, np. przez wysychanie, parowanie, rozsypywanie czy drobne uszkodzenia. W sklepach spożywczych są częściowo nieuniknione, dlatego firmy ustalają wewnętrzne normy dopuszczalnych ubytków.
Najpierw zamień procent na ułamek: 0,5% = 0,5/100 = 0,005. Potem pomnóż obrót przez 0,005. Przykład: 498 000 × 0,005 = 2 490. Jeśli w odpowiedziach jest "około", zwykle zaokrąglasz do najbliższej podanej kwoty.
W testach często podaje się odpowiedzi przybliżone, bo wynik może nie być "okrągły". Skoro obliczenie daje 2 490 zł, to najbliższa odpowiedź w przybliżeniu to 2 500 zł. Ważne, by umieć policzyć procent i ocenić, która kwota jest najbliższa.
Nie. Ubytki naturalne to straty mieszczące się w ustalonej normie i wynikające z właściwości towaru lub procesu obrotu. Niedobór zawiniony (ponad normę) wymaga wyjaśnienia, bo może oznaczać błąd, nadużycie lub niewłaściwe postępowanie z towarem.
Robi się to podczas inwentaryzacji. Wtedy liczy się faktyczną ilość towaru i porównuje z ewidencją. Różnice analizuje się: część może być ubytkiem naturalnym (do normy), a część może wymagać ustalenia przyczyny i sposobu rozliczenia.
Najczęstszy błąd to traktowanie 0,5% jak 0,5 (czyli 50%) albo jak 0,05 (5%). Drugi typ błędu to "zgubienie zera" w liczbie 498 000. Pomaga szybka kontrola: 1% to 4 980, więc 0,5% musi być około 2 490.
Bo wysokość ubytków zależy od asortymentu i warunków sprzedaży (np. produkty sypkie vs pakowane, temperatura, sposób ekspozycji). Dlatego przedsiębiorstwa ustalają normy na podstawie doświadczeń i specyfiki sklepu, aby rozliczać realne, nieuniknione straty.
Zastosuj szybkie oszacowanie. Jeśli liczysz 0,5%, policz najpierw 1% (dzielisz przez 100) i weź połowę. Dla 498 000: 1% ≈ 4 980, więc 0,5% ≈ 2 490. Wyniki typu 25 zł albo 25 000 zł od razu wyglądają podejrzanie.
W zadaniach szkolnych "obrót" najczęściej oznacza wartość sprzedaży w danym okresie (sumę transakcji). W praktyce pojęcia mogą być używane różnie w zależności od kontekstu, ale w tym typie zadań obrót jest podstawą do liczenia norm procentowych (np. ubytków).
Ćwicz dwa elementy: (1) rozumienie pojęć: ubytki naturalne, niedobór, inwentaryzacja; (2) rachunki procentowe, szczególnie wartości poniżej 1% (0,2%, 0,5%, 0,8%). Trenuj też oszacowanie wyniku, żeby szybko wyłapać błąd skali.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Limit ubytków naturalnych to 0,5% wartości obrotu."

Materiały:

  • Podręczniki do kwalifikacji HAN.1: gospodarka magazynowa, rozliczanie zapasów
  • Materiały o inwentaryzacji i różnicach inwentaryzacyjnych w rachunkowości
  • Ćwiczenia rachunkowe z procentów (0,5%, 1%, 2%) na przykładach handlowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego