KWALIFIKACJA EKA2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 37.
W sytuacji likwidacji instytucji, w celu zabezpieczenia przed zniszczeniem dokumentacji kategorii B10, której okres przechowywania jeszcze nie minął, należy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokumentacja kategorii B10 jest dokumentacją niearchiwalną, którą trzeba przechowywać do upływu okresu retencji. Przy likwidacji jednostki nie wolno jej brakować ani "oddawać w całości" do archiwum państwowego; należy zapewnić dalsze, bezpieczne przechowywanie (np. przez umowę z podmiotem zewnętrznym) do końca wymaganego czasu.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie B10 informuje, że jest to dokumentacja niearchiwalna, która podlega przechowywaniu przez określony czas (tu: 10 lat), liczony zgodnie z zasadami obowiązującymi dla danej grupy akt. Kluczowy warunek w pytaniu brzmi: "okres przechowywania jeszcze nie minął". To oznacza, że dokumentacji nie można legalnie zniszczyć, a priorytetem jest jej zabezpieczenie przed utratą.

Odpowiedź "zawrzeć umowę z podmiotem zewnętrznym na dalsze odpłatne przechowywanie dokumentacji" jest zgodna z logiką postępowania w likwidacji: jeśli jednostka przestaje istnieć, musi zostać zapewniona ciągłość przechowywania w warunkach chroniących akta (m.in. przed zniszczeniem, kradzieżą, zalaniem, chaosem organizacyjnym). Umowa z wyspecjalizowanym podmiotem jest jednym z praktycznych sposobów takiego zabezpieczenia.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w tym kontekście?

  • "przekazać akta do archiwum państwowego" – archiwa państwowe co do zasady przejmują materiały archiwalne (kategoria A). Dokumentacja kategorii B nie jest automatycznie przekazywana do archiwum państwowego tylko dlatego, że jednostka jest likwidowana.
  • "przeprowadzić dokładny proces brakowania" – brakowanie dotyczy dokumentacji, której okres przechowywania już upłynął i która została przeznaczona do zniszczenia zgodnie z procedurą. Tu okres nie minął, więc brakowanie byłoby przedwczesne.
  • "wykonać ekspertyzę archiwalną" – ekspertyza może być potrzebna przy wątpliwościach kwalifikacyjnych lub wartościowaniu, ale pytanie dotyczy zabezpieczenia przed zniszczeniem dokumentacji z nadal biegnącą retencją, a nie zmiany kategorii czy rozstrzygania sporu o kwalifikację.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać regułę: kategoria B + nieupłynięty okres = przechowywać i zabezpieczyć, a nie niszczyć ani automatycznie przekazywać do archiwum państwowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kategoria B10 oznacza dokumentację niearchiwalną, którą należy przechowywać przez wymagany czas (tu: 10 lat), a następnie można ją przeznaczyć do brakowania zgodnie z procedurą. Do upływu tego okresu dokumenty trzeba zabezpieczyć i przechowywać w odpowiednich warunkach.
Brakowanie to zniszczenie dokumentacji po spełnieniu warunków, w tym przede wszystkim po upływie okresu przechowywania. Jeśli okres jeszcze trwa, zniszczenie byłoby przedwczesne i mogłoby pozbawić instytucję lub następcę prawnego dowodów potrzebnych do rozliczeń, kontroli lub spraw pracowniczych.
Nie automatycznie. Archiwum państwowe wiąże się przede wszystkim z przejmowaniem materiałów archiwalnych (kategoria A). Dokumentacja niearchiwalna kategorii B co do zasady wymaga dalszego przechowywania do końca retencji (np. u następcy prawnego albo w bezpiecznej przechowalni), a nie przekazania "w całości" do archiwum państwowego.
Najważniejsze jest zapewnienie ciągłości przechowywania: wyznaczenie odpowiedzialnego podmiotu, właściwe opakowanie i ewidencję akt, bezpieczne warunki lokalowe oraz kontrolę dostępu. W praktyce często stosuje się przekazanie do następcy prawnego lub zawarcie umowy z wyspecjalizowanym podmiotem przechowującym dokumentację.
Ekspertyza archiwalna to ocena dokumentacji pod kątem jej kwalifikacji i wartości (np. wątpliwości, czy coś powinno mieć kategorię A czy B). Ma sens, gdy istnieje spór lub niejasność kwalifikacyjna. Nie jest to podstawowe działanie "zamiast" zabezpieczenia dokumentów, które mają jeszcze obowiązujący okres przechowywania.
Najprościej: kategoria A oznacza materiały archiwalne przeznaczone do trwałego przechowywania, a kategoria B dokumentację niearchiwalną przechowywaną czasowo (np. B5, B10). W zadaniach z likwidacją jednostki często myli się te ścieżki postępowania, więc zawsze sprawdź kategorię.
Zasadniczo dopiero po upływie wymaganego okresu przechowywania oraz po przeprowadzeniu procedury brakowania właściwej dla danej jednostki (z zachowaniem wymogów organizacyjnych i ewidencyjnych). W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie, czy w treści pada informacja, że okres przechowywania już minął.
Najczęstsze błędy to: automatyczne wskazywanie archiwum państwowego niezależnie od kategorii, wybieranie brakowania "bo to czynność archiwisty", ignorowanie warunku o nieupłyniętym okresie retencji oraz mylenie ekspertyzy (ocena) z zabezpieczeniem (organizacja przechowywania). Pomaga czytanie pytania "od końca" – co jest celem działania.
Po likwidacji jednostki może brakować lokalu, personelu i infrastruktury do dalszego przechowywania. Umowa z podmiotem zewnętrznym (przechowalnią) pozwala formalnie zapewnić miejsce, nadzór, warunki bezpieczeństwa i dostępność dokumentów do czasu zakończenia retencji, co odpowiada celowi "zabezpieczenia przed zniszczeniem".
Ucz się na schematach decyzyjnych: A = trwałe przechowywanie, B = czasowe; "okres nie minął" = przechowywać; "okres minął" = rozważyć brakowanie. Rób fiszki z pojęć (brakowanie, ekspertyza, retencja) i rozwiązuj testy z kazusami o likwidacji i reorganizacji jednostek.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Dokumentacja kategorii B10 jest dokumentacją niearchiwalną, którą trzeba przechowywać do upływu okresu retencji."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw archiwistyki (kwalifikacja EKA.2) dotyczące kategorii archiwalnych i brakowania
  • Materiały dydaktyczne o organizacji archiwum zakładowego i przechowywaniu dokumentacji
  • Wewnętrzne instrukcje kancelaryjne i archiwalne (jako przykład procedur, bez utrwalania konkretnych numerów aktów prawnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego