W inwentaryzacji mogą powstać niedobory (stan rzeczywisty mniejszy niż ewidencyjny) oraz nadwyżki (stan rzeczywisty większy niż ewidencyjny). W praktyce rachunkowości, jeżeli spełnione są warunki określone w zasadach (polityce) rachunkowości jednostki, możliwa jest kompensata różnic inwentaryzacyjnych, czyli wzajemne potrącenie nadwyżek i niedoborów, zanim ustali się ostateczne saldo do rozliczenia.
Aby wyliczyć kompensatę na podstawie tabeli z wynikami spisu:
- dla każdej pozycji oblicza się wartość różnicy: różnica ilościowa × cena (ewidencyjna/ustalona w zadaniu),
- wyodrębnia się te nadwyżki i niedobory, które kwalifikują się do kompensaty (zgodnie z informacją w tabeli/zadaniu),
- wykonuje się potrącenie: kwota kompensaty to wartość, którą można "zestawić" (potrącić) między nadwyżkami i niedoborami,
- pozostała (nieskompensowana) część różnic stanowi saldo do dalszego rozliczenia.
W tym zadaniu, po przeliczeniu wartości różnic z tabeli i zastosowaniu kompensaty, otrzymuje się kwotę 150 zł. Odpowiedzi 60 zł, 300 zł i 360 zł są typowe dla błędów rachunkowych lub błędnej interpretacji: 60 zł często wynika z potrącenia tylko jednej pary pozycji, 300 zł z przyjęcia sumy wybranych różnic bez uwzględnienia kryterium kompensaty, a 360 zł z mechanicznego zsumowania wartości różnic bez potrącenia.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw policz wartości różnic dla wszystkich pozycji, potem dopiero sprawdź, które z nich można kompensować, i wykonaj potrącenie. Unikniesz w ten sposób "skakania" po tabeli i pominięcia części danych.
