KWALIFIKACJA HGT7 + HGT8 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 23.
W tabeli zamieszczono długość odcinków trasy Kraków - Kielce oraz Kielce - Łódź odczytanych z mapy sporządzonej w skali 1:5 000 000. Na podstawie tych danych oblicz ile kilometrów przejedzie autokar z Krakowa przez Kielce do Łodzi.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi długości odcinków trasy między miastami Kraków, Kielce i Łódź.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:5 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 50 km w terenie. Długości odcinków Kraków–Kielce i Kielce–Łódź z tabeli należy przeliczyć na kilometry według skali, a następnie zsumować. Otrzymana łączna długość przejazdu to 275 km. Wynik podaje się w km, bez zaokrąglania, jeśli nie wskazano inaczej.

Pełne wyjaśnienie:

W skali liczbowej 1:5 000 000 jedna jednostka długości na mapie odpowiada 5 000 000 takich samych jednostek w terenie. Najwygodniej przeliczać centymetry:

1 cm na mapie = 5 000 000 cm w terenie, czyli po zamianie jednostek 1 cm = 50 km (bo 100 000 cm = 1 km).

Rozwiązanie polega na wykonaniu dwóch kroków:

  • Krok 1: przeliczyć długość odcinka Kraków–Kielce z tabeli na kilometry, mnożąc wartość z mapy przez 50 km/cm.
  • Krok 2: tak samo przeliczyć odcinek Kielce–Łódź.

Następnie należy dodać obie odległości, ponieważ autokar jedzie kolejno przez dwa etapy tej samej trasy. Suma daje łączny dystans przejazdu, czyli 275 km.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Zwykle wynikają z typowych pomyłek: zbyt małe wartości pojawiają się, gdy ktoś przyjmie błędny przelicznik (np. 1 cm = 5 km) albo pomyli zamianę cm na km; zbyt duże wartości pojawiają się, gdy niepotrzebnie mnoży się dodatkowo przez 10 lub 100, albo omyłkowo dodaje się jeszcze inny odcinek niż podany w tabeli.

W zadaniach egzaminacyjnych zawsze kontroluj: (1) czy przeliczasz w tych samych jednostkach, (2) czy używasz właściwej skali, (3) czy sumujesz wszystkie etapy trasy wskazane w poleceniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:5 000 000 oznacza, że 1 jednostka na mapie to 5 000 000 takich samych jednostek w terenie. Dla centymetrów: 1 cm = 5 000 000 cm = 50 km (bo 100 000 cm to 1 km). To najczęstszy przelicznik używany w zadaniach.
Bo 5 000 000 cm w terenie trzeba zamienić na kilometry. Najpierw: 100 cm = 1 m, więc 5 000 000 cm = 50 000 m. Potem: 1000 m = 1 km, więc 50 000 m = 50 km. Stąd 1 cm na mapie odpowiada 50 km.
Najprościej zamienić milimetry na centymetry i dopiero użyć przelicznika skali. Ponieważ 10 mm = 1 cm, to np. 25 mm = 2,5 cm. Wtedy w skali 1:5 000 000 liczysz: 2,5 cm × 50 km/cm = 125 km.
Najpierw przelicz każdy odcinek osobno według tej samej skali (zawsze w tych samych jednostkach), a potem zsumuj wyniki w kilometrach. Alternatywnie można zsumować długości na mapie (np. w cm) i dopiero raz przeliczyć na km, ale trzeba uważać na jednostki.
Zaokrąglanie zależy od polecenia i sposobu podania odpowiedzi. Jeśli odpowiedzi są całkowite (np. 275 km), zwykle oczekuje się wyniku w km bez części dziesiętnych. Gdy wychodzi liczba z ułamkiem, najczęściej zaokrągla się do najbliższego km, o ile nie wskazano inaczej.
Najczęściej: pomylenie skali (zły przelicznik), błąd jednostek (cm, m, km), zgubienie zera w mnożeniu oraz dodanie odcinków niezgodnie z trasą (np. pominięcie etapu przez miasto pośrednie). Warto zawsze sprawdzić, czy wynik jest "realny" dla trasy autokaru.
Można wykonać kontrolę logiczną: w Polsce dystanse między dużymi miastami zwykle są rzędu kilkudziesięciu–kilkuset km. Jeśli dla dwóch miast w różnych regionach wychodzi np. 20 km albo 1200 km, to niemal na pewno jest błąd skali lub jednostek. Pomaga też porównanie z innym źródłem (atlas, nawigacja).
Skala mapy przydaje się przy planowaniu programu wycieczki: szacowaniu długości przejazdów, doborze miejsc postojów, ocenie wykonalności dziennej trasy oraz wstępnym szacowaniu kosztów transportu. Jest też pomocna przy przygotowaniu wariantów trasy.
Trzeba przyjąć średnią prędkość i doliczyć postoje. Czas = droga / prędkość, np. 275 km / 55 km/h ≈ 5 h. Potem dodaje się przerwy (np. 2×15 min) i ewentualne opóźnienia. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy podano prędkość i warunki jazdy.
Tak, to poprawna metoda, jeśli wszystkie odcinki są w tej samej jednostce (np. cm). Sumujesz długości na mapie, a potem mnożysz przez przelicznik skali (tu 50 km/cm). Ta metoda zmniejsza liczbę działań, ale łatwo o błąd, gdy miesza się mm i cm.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skala 1:5 000 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 50 km w terenie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Skala mapy" (opis skali liczbowej i interpretacji 1:n): https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy - dostęp: 2026-02-27
  • Wikipedia (PL), "Skala (geografia)" (informacje o skali i przeliczaniu odległości): https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(geografia) - dostęp: 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z geografii turystycznej (dział: mapa i skala)
  • Karty pracy/arkusze zadań: obliczenia w skali mapy
  • Materiały szkolne z matematyki: proporcje i jednostki długości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego