KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 37.
W trakcie leczenia infekcji wirusowych u dzieci istnieje ryzyko wystąpienia zespołu Reye'a. W związku z tym, u dzieci nie należy stosować preparatów zawierających
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zespół Reye'a to rzadkie, ale ciężkie powikłanie (encefalopatia i uszkodzenie wątroby) opisywane u dzieci, zwłaszcza w przebiegu infekcji wirusowych, gdy stosowano salicylany. Dlatego w tej sytuacji nie zaleca się preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy; paracetamol i ibuprofen są typowymi alternatywami przeciwgorączkowymi.

Pełne wyjaśnienie:

Zespół Reye'a jest rzadkim, lecz bardzo poważnym zespołem klinicznym, w którym może dojść do ostrej encefalopatii oraz uszkodzenia wątroby. Klasycznie wiąże się go z określoną sytuacją ryzyka: dziecko lub nastolatek + infekcja wirusowa + ekspozycja na salicylany. Z tego powodu w leczeniu objawowym infekcji wirusowych u dzieci unika się preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy (należy też uważać na leki złożone, w których salicylany mogą być jednym ze składników).

Odpowiedź "kwas acetylosalicylowy" jest właściwa, bo jest to przedstawiciel salicylanów historycznie i klinicznie kojarzonych z ryzykiem zespołu Reye'a w tej grupie pacjentów.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo nie stanowią typowego czynnika ryzyka tego zespołu w standardowej praktyce:

  • "paracetamol" – jest powszechnie stosowany u dzieci jako lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy; kluczowym ryzykiem jest przedawkowanie i hepatotoksyczność, a nie zespół Reye'a.
  • "kwas askorbinowy" – to witamina C; może być stosowana jako suplement/dodatek, ale nie jest klasycznie wiązana z zespołem Reye'a.
  • "ibuprofen" – to niesteroidowy lek przeciwzapalny stosowany przeciwbólowo i przeciwgorączkowo u dzieci (z uwzględnieniem przeciwwskazań jak odwodnienie, choroba wrzodowa czy astma nadwrażliwa na NLPZ); nie jest typowo kojarzony z zespołem Reye'a.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się jednocześnie "infekcja wirusowa u dziecka" oraz "zespół Reye'a", najczęściej testowane jest skojarzenie z salicylanami/ASA, a nie ogólnie z lekami przeciwgorączkowymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zespół Reye'a to rzadkie, ale ciężkie powikłanie z uszkodzeniem wątroby i mózgu (encefalopatia). Może pojawić się u dzieci, szczególnie w przebiegu infekcji wirusowych, gdy zastosowano salicylany. W praktyce oznacza to konieczność unikania kwasu acetylosalicylowego u dzieci w takich sytuacjach.
Ponieważ salicylany (w tym kwas acetylosalicylowy) były łączone z ryzykiem wystąpienia zespołu Reye'a u dzieci podczas infekcji wirusowych. Z tego powodu w leczeniu gorączki i bólu u dzieci preferuje się inne substancje, a preparaty z ASA wymagają szczególnej ostrożności i zwykle są niewskazane.
W typowych sytuacjach klinicznych jako alternatywy stosuje się paracetamol lub ibuprofen (dobór zależy od wieku, masy ciała, przeciwwskazań i stanu nawodnienia). W aptece ważne jest także sprawdzanie, czy preparat złożony "na przeziębienie" nie zawiera ukrytych salicylanów.
Nie jest on klasycznie kojarzony z zespołem Reye'a w taki sposób jak salicylany. Ibuprofen ma własne ryzyka (np. podrażnienie przewodu pokarmowego, wpływ na nerki w odwodnieniu, nadwrażliwość na NLPZ), dlatego zawsze trzeba ocenić przeciwwskazania. Jednak skojarzenie "Reye" dotyczy głównie ASA.
Paracetamol jest powszechnie stosowany u dzieci przeciwgorączkowo i przeciwbólowo, ale kluczowym problemem jest ryzyko przedawkowania (np. łączenie kilku preparatów z tą samą substancją). W aptece należy upewnić się co do dawki na kg masy ciała oraz sprawdzić, czy opiekun nie podaje jednocześnie kilku syropów/czopków z paracetamolem.
Oznacza to obecność związków z grupy salicylanów (np. kwasu acetylosalicylowego) o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym. U dzieci, zwłaszcza przy infekcjach wirusowych, salicylany są problematyczne z uwagi na skojarzenie z zespołem Reye'a. Warto czytać skład i pytać o wiek pacjenta.
Najpewniejsza metoda to sprawdzenie substancji czynnej na opakowaniu lub w ulotce/ChPL. Nazwa handlowa bywa myląca, a część preparatów złożonych może zawierać pochodne salicylanów. W rozmowie z pacjentem warto dopytać, czy lek jest "na ból i gorączkę" oraz czy jest przeznaczony dla dziecka.
Najczęściej przy zagadnieniach: leczenie gorączki u dzieci, bezpieczeństwo leków OTC w pediatrii oraz przeciwwskazania kwasu acetylosalicylowego. W testach egzaminacyjnych zwykle pojawia się zestaw: "infekcja wirusowa" + "dziecko" + "zespół Reye'a", co ma naprowadzić na unikanie salicylanów.
Częsty błąd to wybór "ibuprofenu" lub "paracetamolu", bo są to popularne leki przeciwgorączkowe, a uczeń kojarzy jedynie ogólne ryzyko działań niepożądanych. Inny błąd to mylenie nazw: "askorbinowy" vs "acetylosalicylowy". Pomaga zapamiętanie: Reye ↔ salicylany.
Nie jest on typowo łączony z zespołem Reye'a. Kwas askorbinowy (witamina C) może występować w suplementach i preparatach wspomagających dietę, ale pytania egzaminacyjne o zespół Reye'a zwykle dotyczą leków z grupy salicylanów, czyli m.in. kwasu acetylosalicylowego.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zespół Reye'a to rzadkie, ale ciężkie powikłanie (encefalopatia i uszkodzenie wątroby) opisywane u dzieci, zwłaszcza w przebiegu infekcji wirusowych, gdy stosowano salicylany."

Materiały:

  • Charakterystyki Produktów Leczniczych (ChPL) preparatów z kwasem acetylosalicylowym – sekcje: przeciwwskazania, ostrzeżenia
  • Podręczniki z farmakologii klinicznej (działy: leki przeciwbólowe/przeciwgorączkowe, działania niepożądane)
  • Materiały edukacyjne o bezpieczeństwie leczenia gorączki u dzieci (paracetamol/ibuprofen)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego