KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 7.
W trakcie pracy silnika indukcyjnego przedstawionego na rysunku zauważono bardzo wolno kręcące się skrzydła wentylatora oraz stwierdzono mocne nagrzewanie się obudowy silnika. Która z wymienionych usterek powoduje opisane objawy?
Ilustracja przedstawia silnik indukcyjny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika elektryka w kwalifikacji EE26.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wypadnięty wpust powoduje brak pewnego przeniesienia momentu z wału na piastę wentylatora. Wentylator może wtedy obracać się bardzo wolno (ślizgać się), co ogranicza chłodzenie. Skutkiem jest szybki wzrost temperatury obudowy silnika mimo jego pracy.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na dwa kluczowe objawy jednocześnie: bardzo wolny obrót skrzydeł wentylatora oraz mocne nagrzewanie się obudowy silnika. W silniku indukcyjnym wentylator jest elementem chłodzenia wymuszonym – ma obracać się z prędkością zbliżoną do prędkości wału. Jeśli wentylator kręci się wyraźnie wolniej od wału, oznacza to problem z przeniesieniem napędu na wentylator.

Odpowiedź "Wypadnięty wpust blokujący wentylator na wale." pasuje do tego mechanizmu: wpust zapewnia połączenie kształtowe piasty wentylatora z wałem, czyli eliminuje poślizg i umożliwia pewne przeniesienie momentu. Gdy wpust wypadnie lub nie spełnia swojej roli, wentylator może obracać się wolno (poślizg na wale), przez co spada przepływ powietrza i chłodzenie jest niewystarczające. Wtedy rosną straty cieplne nieodprowadzane na bieżąco, a obudowa silnika intensywnie się nagrzewa.

Pozostałe odpowiedzi są mniej zgodne z kompletem objawów:

  • "Poluzowana śruba dociskowa wentylatora." może powodować przesunięcie, wibracje lub okresowy poślizg, ale nie jest tak jednoznaczna jak utrata wpustu. Zwykle daje też dodatkowe objawy mechaniczne (bicie, hałas), a wentylator nie musi kręcić się "bardzo wolno" stale.
  • "Zużyte łożyska silnika powodujące luz." najczęściej skutkują hałasem, wzrostem drgań, nierówną pracą i podwyższoną temperaturą w okolicy łożysk. Nie tłumaczą jednak typowo sytuacji, w której same łopatki wentylatora obracają się bardzo wolno przy pracującym silniku.
  • "Wyłamanie się kilku łopatek na skrzydle wentylatora." obniża wydajność chłodzenia i może powodować niewyważenie oraz drgania, ale nie jest typową przyczyną bardzo wolnego obrotu wentylatora. Wentylator nadal jest mechanicznie związany z wałem, więc jego prędkość zwykle pozostaje zbliżona do prędkości wału.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się jednocześnie spadek prędkości elementu osadzonego na wale oraz przegrzewanie, najpierw rozważ usterki połączenia wał–piasta (wpust, klin, pasowanie, uszkodzenie gniazda), a dopiero potem typowe usterki łożysk czy niewyważenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wpust to element połączenia wału z piastą (np. wentylatora), który przenosi moment obrotowy i zapobiega poślizgowi. Dzięki niemu wentylator obraca się razem z wałem, zapewniając wymagane chłodzenie silnika podczas pracy.
Wentylator wymusza przepływ powietrza przez żebra i kanały chłodzące. Gdy obraca się zbyt wolno, strumień powietrza maleje, a ciepło ze strat w uzwojeniach i rdzeniu nie jest odprowadzane. Temperatura obudowy szybko rośnie mimo normalnej pracy elektrycznej.
Typowe objawy to: zauważalnie mniejsza prędkość wentylatora niż wału, słabszy "ciąg" powietrza, szybkie przegrzewanie się silnika, czasem zapach nagrzanego tworzywa lub tarcia. Często przyczyną jest problem z połączeniem wał–piasta (np. wpust).
Może, bo poluzowanie może doprowadzić do poślizgu lub złego ustawienia wentylatora i spadku chłodzenia. Jednak zwykle towarzyszą temu dodatkowe objawy mechaniczne (drgania, ocieranie, hałas). Trwały, bardzo wolny obrót częściej wskazuje na utratę pewnego połączenia (np. wpustu).
Zużyte łożyska zwiększają tarcie i mogą podnieść temperaturę w okolicy łożysk oraz zwiększyć drgania, ale wentylator jest zwykle sztywno związany z wałem. Jeśli silnik pracuje, wentylator nadal powinien obracać się prawie z prędkością wału, a nie "bardzo wolno".
Spada wydajność chłodzenia i często pojawiają się drgania z powodu niewyważenia. Silnik może się nagrzewać, ale sam wentylator nadal obraca się z prędkością wału (o ile połączenie mechaniczne jest sprawne). Uszkodzone łopatki rzadko powodują wrażenie bardzo wolnego obrotu.
W praktyce sprawdza się: drożność kanałów chłodzenia i osłon, stan łopatek i mocowania wentylatora, obecność oraz stan wpustu/klinowania, dokręcenie elementów mocujących, a także stan łożysk (hałas, luz, temperatura). Zawsze porównuj objawy z warunkami obciążenia.
Tak. Przegrzanie może wynikać z problemów mechanicznych (uszkodzone łożyska, tarcie, zablokowany lub niesprawny wentylator), przeciążenia napędzanej maszyny albo niedrożnego chłodzenia. Dlatego w diagnostyce łączy się obserwacje elektryczne i mechaniczne.
Przy problemie chłodzenia często widać nieprawidłową pracę wentylatora (mała prędkość, brak przepływu powietrza, zabrudzenie osłon). Przy przeciążeniu rośnie pobór prądu i temperatura, ale wentylator zwykle obraca się prawidłowo. Najlepiej ocenić oba obszary równolegle.
Najczęstsze są: wybór odpowiedzi "łożyska" z przyzwyczajenia (bo często się psują), pominięcie kluczowego objawu dotyczącego prędkości wentylatora oraz traktowanie ubytku łopatek jako przyczyny spadku prędkości, choć zwykle dotyczy on wydajności i wyważenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Wypadnięty wpust powoduje brak pewnego przeniesienia momentu z wału na piastę wentylatora."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z maszyn elektrycznych (silniki indukcyjne – budowa i eksploatacja)
  • Instrukcje obsługi/DTR typowych silników klatkowych stosowanych w przemyśle
  • Materiały producentów dotyczące diagnostyki przegrzewania i układów chłodzenia silników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego