W wariancie kalkulacyjnym ustalania wyniku finansowego koszty są rozliczane etapami. Najpierw ewidencjonuje się je w układzie rodzajowym (najczęściej konta zespołu 4), czyli według rodzaju zużytych zasobów (np. materiały, energia, usługi obce). Ten etap nie kończy jeszcze drogi kosztów do wyniku.
Kolejnym krokiem jest przeksięgowanie tych kosztów do układu funkcjonalnego (zwykle konta zespołu 5), aby możliwa była analiza kosztów według funkcji przedsiębiorstwa (np. produkcja, sprzedaż, zarząd). Do tego służy konto techniczne "Rozliczenie kosztów" (konto 49), przez które "przechodzą" koszty z układu rodzajowego do funkcjonalnego.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "Dt konta Rozliczenie kosztów": przenosząc salda kosztów układu rodzajowego, obciąża się (Wn/Dt) konto 49, a równolegle zamyka konta kosztów po stronie Ma/Ct. To odzwierciedla zasadę, że konta kosztów w układzie rodzajowym mają typowo saldo debetowe, a ich zamknięcie następuje zapisem po stronie Ma.
Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo wskazują niewłaściwy kierunek lub niewłaściwe konto:
- "Ct konta Wynik finansowy" oraz "Dt konta Wynik finansowy" pomijają etap rozliczenia przez konto 49 i przeniesienia na koszty funkcjonalne. W wariancie kalkulacyjnym koszty nie trafiają bezpośrednio z układu rodzajowego na wynik.
- "Ct konta Rozliczenie kosztów" odwraca stronę konta 49. W typowym schemacie to konto 49 jest najpierw obciążane (Dt), a następnie uznawane (Ct) przy przeniesieniu na konta funkcjonalne, tak aby jego obroty się bilansowały.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "wariant kalkulacyjny", myśl o sekwencji zespół 4 → konto 49 → zespół 5 → wynik. To pomaga uniknąć mylenia z wariantem porównawczym.
