Ewidencja kosztów może być prowadzona w różnych przekrojach, zależnie od potrzeb sprawozdawczych i zarządczych jednostki.
Układ rodzajowy to ujęcie kosztów według ich rodzaju (np. zużycie materiałów, usługi obce, wynagrodzenia). W praktyce wiąże się to z kontami zespołu 4. Taki układ odpowiada na pytanie: "jakiego rodzaju koszt poniesiono?"
Układ funkcjonalny (kalkulacyjny) ujmuje koszty według funkcji lub obszarów działalności (np. koszty działalności podstawowej, wydziałowe, sprzedaży, zarządu). Najczęściej odzwierciedlają go konta zespołu 5. Taki układ odpowiada na pytanie: "gdzie i w jakim celu powstał koszt?"
Jeżeli dekret księgowy pokazuje, że koszty trafiają jednocześnie na konta odpowiadające układowi rodzajowemu i na konta odpowiadające układowi funkcjonalnemu (często spotyka się też techniczne rozliczenie/przeksięgowanie między zespołami, np. przez konto rozliczeniowe kosztów), oznacza to prowadzenie ewidencji w obu układach równolegle. Wtedy poprawne jest stwierdzenie, że dekret dotyczy ewidencji kosztów "w układzie rodzajowym i funkcjonalnym".
Odpowiedź "tylko w układzie funkcjonalnym" byłaby prawdziwa, gdyby koszty ujmowano wyłącznie na kontach funkcji (bez równoległego ujęcia rodzajów). Analogicznie "tylko w układzie rodzajowym" pasowałaby do sytuacji, gdy jednostka księguje koszty wyłącznie według rodzaju i nie rozbija ich na funkcje. Z kolei wariant "według typów działalności i miejsc ich powstawania" może brzmieć podobnie do układu funkcjonalnego, ale nie jest standardowym, jednoznacznym opisem zestawienia "rodzajowy + funkcjonalny" i nie odpowiada typowej konstrukcji dekretu łączącego oba układy.
Wskazówka egzaminacyjna: szukaj w dekrecie jednoczesnych kont "rodzajowych" i "funkcjonalnych" (lub rozliczenia między nimi). To najszybszy sposób identyfikacji wariantu ewidencji kosztów.
