Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2013



PYTANIE NR 18.
W zapobieganiu odleżynom podstawową zasadą jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odleżyny powstają głównie wskutek długotrwałego ucisku i niedokrwienia tkanek.
Dlatego podstawą profilaktyki jest regularne odciążanie miejsc narażonych, najczęściej poprzez systematyczną zmianę ułożenia ciała. Czynności higieniczne, kremy czy prześcieradła mogą pomagać, ale nie zastępują odciążania.

Pełne wyjaśnienie:

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "zmiana pozycji ciała co 2 godziny"?

Kluczowym mechanizmem powstawania odleżyn jest długotrwały ucisk na tkanki (często w okolicy kości), który prowadzi do ograniczenia przepływu krwi, niedotlenienia i uszkodzenia skóry oraz tkanek głębszych. Najbardziej podstawowym działaniem zapobiegającym temu procesowi jest regularne odciążanie obszarów narażonych, czyli zmiana ułożenia ciała i takie pozycjonowanie, aby ucisk nie działał stale w tym samym miejscu. W praktyce opiekuńczej często stosuje się harmonogram zmiany pozycji (np. co 2 godziny), bo pomaga utrzymać systematyczność i zmniejszać czas nieprzerwanego ucisku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "mycie ciała co 4 godziny" – higiena jest ważna dla komfortu i ograniczenia podrażnień, ale sama nie usuwa przyczyny odleżyn, czyli ucisku. Zbyt częste mycie może też nasilać przesuszenie lub podrażnienie skóry, jeśli jest wykonywane niewłaściwie.
  • "stosowanie kremów nawilżających" – nawilżanie i ochrona skóry mogą wspierać profilaktykę, zwłaszcza gdy skóra jest sucha, ale krem nie odciąża tkanek. Bez pozycjonowania nadal dochodzi do niedokrwienia.
  • "stosowanie prześcieradeł jednorazowych" – to element organizacji higieny i ochrony bielizny pościelowej, jednak nie jest działaniem ukierunkowanym na zmniejszenie ucisku, tarcia i sił ścinających, czyli najważniejszych czynników w powstawaniu odleżyn.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "podstawowej zasady" profilaktyki odleżyn, szukaj odpowiedzi odnoszącej się do odciążania i zmiany ułożenia. Pozostałe działania (pielęgnacja skóry, środki chłonne, preparaty ochronne) są zwykle uzupełnieniem, a nie fundamentem profilaktyki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są odleżyny i dlaczego powstają u osób leżących?
Odleżyny to uszkodzenia skóry i tkanek pod nią, które powstają najczęściej przez długotrwały ucisk, a także tarcie i siły ścinające. U osób leżących ucisk utrzymuje się w tych samych punktach (np. kość krzyżowa, pięty), co pogarsza ukrwienie i prowadzi do uszkodzeń.
Jak często trzeba zmieniać pozycję chorego, żeby zapobiegać odleżynom?
W praktyce często stosuje się regularne pozycjonowanie według harmonogramu (np. co 2 godziny), bo ułatwia systematyczność. Najważniejsza jest jednak zasada: nie dopuszczać do długotrwałego ucisku i dostosować częstotliwość do stanu skóry, komfortu oraz ryzyka odleżyn.
Dlaczego sama higiena nie wystarcza w profilaktyce odleżyn?
Higiena pomaga utrzymać skórę w dobrej kondycji i ogranicza podrażnienia, ale nie usuwa głównej przyczyny odleżyn, czyli długiego ucisku i niedokrwienia tkanek. Jeśli osoba leży w jednej pozycji, nawet czysta skóra może ulec uszkodzeniu. Potrzebne jest odciążanie i zmiana ułożenia.
Czy kremy nawilżające chronią przed odleżynami?
Kremy mogą wspierać pielęgnację skóry (np. przy suchości) i zmniejszać ryzyko podrażnień, ale nie są podstawą profilaktyki odleżyn. Odleżyny wynikają przede wszystkim z ucisku, więc najważniejsze jest regularne odciążanie. Preparaty stosuje się jako uzupełnienie, nie zamiast pozycjonowania.
Jakie miejsca na ciele są najbardziej narażone na odleżyny?
Najczęściej zagrożone są okolice wyniosłości kostnych, gdzie ucisk jest największy: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra, łopatki, łokcie, tył głowy. W opiece domowej warto oglądać te miejsca przy każdej zmianie pozycji, zwracając uwagę na zaczerwienienie i ból.
Jak rozpoznać pierwszy sygnał odleżyny podczas opieki?
Wczesnym sygnałem bywa utrzymujące się zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk lub bolesność skóry w miejscu ucisku. Ważne jest sprawdzenie, czy zaczerwienienie blednie po uciśnięciu oraz czy znika po odciążeniu. Jeśli zmiana utrzymuje się, trzeba ograniczyć ucisk i zgłosić problem personelowi medycznemu.
Czy prześcieradła jednorazowe pomagają zapobiegać odleżynom?
Prześcieradła jednorazowe pomagają utrzymać czystość i suchość pościeli, co może pośrednio wspierać pielęgnację skóry. Nie są jednak działaniem podstawowym, bo nie zmniejszają samego ucisku. W profilaktyce kluczowe jest pozycjonowanie, odciążanie oraz ograniczanie tarcia i sił ścinających.
Jak bezpiecznie zmieniać pozycję osoby leżącej w domu?
Najważniejsze jest odciążenie bez "ciągnięcia po prześcieradle", bo to zwiększa tarcie i ryzyko uszkodzeń. Pomagają podkłady ślizgowe, prześcieradła ułatwiające obrót i praca w dwie osoby. Po zmianie ułożenia należy sprawdzić komfort, ułożenie kończyn i stan skóry w miejscach narażonych.
Jaką rolę ma dieta i nawodnienie w zapobieganiu odleżynom?
Dobre odżywienie i nawodnienie wspierają kondycję skóry oraz gojenie mikrourazów. Niedobór białka, energii i płynów może zwiększać podatność na uszkodzenia. W opiece warto zwracać uwagę na regularne posiłki, ilość wypijanych płynów oraz sygnały niedożywienia, konsultując wątpliwości z personelem medycznym.
Jakie błędy najczęściej prowadzą do odleżyn mimo opieki?
Częste błędy to zbyt rzadkie odciążanie, pozostawianie wilgotnej skóry (np. po nietrzymaniu moczu), "przeciąganie" chorego po pościeli oraz brak obserwacji wrażliwych miejsc. Problemem bywa też mylenie działań pomocniczych (krem, podkład) z podstawą profilaktyki, którą jest zmiana ułożenia.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Czynności higieniczne, kremy czy prześcieradła mogą pomagać, ale nie zastępują odciążania."

Źródła:

  • NPIAP/EPUAP/PPPIA: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 3rd edition, 2019 (recommendations on repositioning and offloading)
  • NICE guideline CG179: Pressure ulcers: prevention and management, sections on repositioning and risk assessment, 2014 (last updated information as provided by NICE) - https://www.nice.org.uk/guidance/cg179 (dostęp 2026-02-27)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Pressure sores (bedsores) – prevention advice including repositioning - https://medlineplus.gov/pressuresores.html (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Wytyczne profilaktyki i leczenia odleżyn (organizacje międzynarodowe i krajowe)
  • Podręczniki pielęgniarstwa/ opieki długoterminowej dotyczące profilaktyki odleżyn
  • Materiały edukacyjne o skali Braden i ocenie ryzyka odleżyn
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego