Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015



PYTANIE NR 35.
Wałek przedstawiony na rysunku został osadzony w łożyskach
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek wałka osadzonego w łożyskach kulkowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożyska kulkowe rozpoznaje się po kulkach jako elementach tocznych. Łożyska stożkowe mają wałeczki stożkowe, a baryłkowe – wałeczki o kształcie beczkowym. Warianty dwurzędowe mają dwa rzędy elementów tocznych, co zwykle widać na rysunku przekroju łożyska.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowa jest identyfikacja typu łożyska na podstawie rysunku. Najważniejszą cechą rozpoznawczą są elementy toczne, czyli to, co znajduje się pomiędzy bieżnią pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego.

  • "kulkowych." – jest poprawne, gdy na rysunku widać kulki (elementy o przekroju kołowym). Łożyska kulkowe są typowo stosowane do obciążeń promieniowych, a część odmian przenosi także obciążenia osiowe.
  • "stożkowych." – byłoby poprawne tylko wtedy, gdyby elementami tocznymi były wałeczki stożkowe (kształt zbieżny, "klinowaty" w przekroju). Ten typ łożyska dobrze przenosi obciążenia promieniowe i duże osiowe, ale nie ma kulek.
  • "dwurzędowych stożkowych." – oprócz stożkowych wałeczków musiałyby być widoczne dwa rzędy elementów tocznych. Jeśli rysunek pokazuje tylko jeden rząd lub kulki, ta odpowiedź odpada.
  • "dwurzędowych baryłkowych." – wymagałoby obecności wałeczków baryłkowych (o kształcie beczkowym) oraz dwóch rzędów. Łożyska baryłkowe często kojarzą się też z możliwością kompensacji niewspółosiowości, ale nadal nie mają kulek.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy element toczny jest kulą czy wałeczkiem, dopiero potem rozstrzygaj, czy jest to wersja jedno- czy dwurzędowa. To ogranicza typowe pomyłki wynikające z podobieństwa zarysów na małych rysunkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest łożysko kulkowe i po czym je rozpoznać na rysunku?
Łożysko kulkowe to łożysko toczne, w którym elementami tocznymi są kulki. Na rysunku (np. przekroju) rozpoznasz je po okrągłych elementach pomiędzy bieżniami pierścieni. Gdy widzisz wałeczki zamiast kulek, to nie jest łożysko kulkowe.
Jak odróżnić łożysko stożkowe od kulkowego na rysunku technicznym?
Najprościej patrzeć na kształt elementów tocznych. W stożkowym są wałeczki stożkowe (zarys "klinowaty"), a w kulkowym – kulki (zarys koła). Często widać też inny kąt bieżni w łożysku stożkowym.
Jakie są cechy łożysk baryłkowych i kiedy się je stosuje?
Łożyska baryłkowe mają wałeczki o kształcie baryłek i są używane m.in. tam, gdzie występują większe obciążenia promieniowe oraz możliwa niewspółosiowość. Na rysunku elementy toczne nie są kulami ani stożkami, tylko mają charakterystyczny "beczkowy" zarys.
Co oznacza, że łożysko jest dwurzędowe?
Dwurzędowe oznacza, że w łożysku pracują dwa rzędy elementów tocznych (np. dwóch "warstw" kulek lub wałeczków). Na przekroju zwykle widać dwa pasma elementów tocznych. Nie należy mylić tego z szerokością łożyska lub masywniejszym korpusem.
Dlaczego w takich zadaniach rysunek jest kluczowy do odpowiedzi?
Bo typ łożyska wynika z geometrii: kształtu elementów tocznych i bieżni oraz liczby rzędów. Sama informacja "wałek osadzony w łożyskach" jest zbyt ogólna. Rysunek pozwala odczytać cechy konstrukcyjne, które w praktyce decydują o klasyfikacji łożyska.
Jakie obciążenia przenoszą łożyska kulkowe w porównaniu do stożkowych?
Ogólnie łożyska kulkowe dobrze przenoszą obciążenia promieniowe, a część odmian również osiowe, ale zwykle mniejsze niż stożkowe. Łożyska stożkowe są projektowane tak, by przenosić duże obciążenia promieniowe i znaczne osiowe w jednym kierunku.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu łożysk na rysunku?
Najczęściej: (1) mylenie kulki z wałeczkiem na małym rysunku, (2) automatyczne wybieranie "dwurzędowe", bo brzmi bardziej "mocno", (3) pomijanie kształtu bieżni i patrzenie tylko na ogólny zarys. Pomaga nawyk: najpierw element toczny, potem liczba rzędów.
Czy łożysko dwurzędowe zawsze wygląda na "szersze"?
Nie zawsze. Dwurzędowość wynika z dwóch rzędów elementów tocznych, a nie wyłącznie z szerokości. Czasem łożysko dwurzędowe jest wyraźnie szersze, ale bywają konstrukcje, w których różnica szerokości nie jest oczywista. Dlatego na rysunku szukaj dwóch rzędów.
Jak przygotować się do rozpoznawania łożysk na egzaminie zawodowym?
Ćwicz na przekrojach i zdjęciach: osobno naucz się cech kulkowych, stożkowych i baryłkowych, a potem rozróżniaj jedno- i dwurzędowość. Dobrze działa robienie krótkiej "checklisty": element toczny → bieżnia → liczba rzędów → typ.
Kiedy w praktyce wybiera się łożyska stożkowe zamiast kulkowych?
Gdy w węźle łożyskowym występują większe obciążenia osiowe (np. od kół zębatych skośnych) i potrzebna jest większa nośność w tym kierunku. Łożyska kulkowe częściej wybiera się do typowych, mniej obciążonych układów, gdzie liczy się prostota i uniwersalność.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Łożyska kulkowe rozpoznaje się po kulkach jako elementach tocznych."

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (części: budowa i oznaczenia typów)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: rozdział o łożyskach tocznych
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego elementów maszyn
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego