KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 31.
Wałek zębaty przedstawiony na rysunku został osadzony w
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek wałka zębatego osadzonego w dwóch łożyskach stożkowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożyska stożkowe rozpoznaje się po stożkowych bieżniach i elementach tocznych oraz typowym układzie pary łożysk przenoszącej obciążenia promieniowe i osiowe. Odpowiedzi z łożyskami kulkowymi lub dwurzędowymi wskazują inne konstrukcje, których cechy na rysunku powinny wyglądać inaczej.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowa jest identyfikacja rodzaju łożyskowania na rysunku. Wałek zębaty w przekładniach często jest podparty łożyskami, które muszą przenosić nie tylko obciążenia promieniowe, ale również osiowe wynikające m.in. z geometrii uzębienia i ustawienia elementów węzła.

Odpowiedź "dwóch łożyskach stożkowych" jest właściwa, gdy na rysunku widać charakterystyczne cechy łożyska stożkowego: bieżnie o kształcie stożkowym oraz elementy toczne w postaci wałeczków stożkowych. Często spotyka się też rozwiązanie z parą łożysk stożkowych (dwa osobne łożyska), co umożliwia przenoszenie obciążeń osiowych w obu kierunkach w zależności od ich ustawienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "dwóch łożyskach kulkowych" – łożyska kulkowe mają kulki jako elementy toczne i zwykle inny zarys bieżni; na rysunku nie powinno być widocznych cech stożkowych typowych dla łożysk stożkowych.
  • "łożysku dwurzędowym stożkowym" – to inna konstrukcja: jedno łożysko, ale z dwoma rzędami elementów tocznych. Jeśli na rysunku są dwa oddzielne łożyska/oprawy, nie jest to łożysko dwurzędowe.
  • "łożysku dwurzędowym baryłkowym" – łożyska baryłkowe mają wałeczki baryłkowe i cechy przystosowania do niewspółosiowości; ich geometria różni się od stożkowych i nie odpowiada typowemu wyglądowi łożyska stożkowego.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi zawsze sprawdź dwie rzeczy: (1) kształt elementów tocznych (kulki, wałeczki, wałeczki stożkowe, baryłkowe), (2) czy na rysunku są dwa oddzielne łożyska czy jedno dwurzędowe. To zwykle eliminuje pomyłki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożysko stożkowe to łożysko toczne z wałeczkami stożkowymi. Dobrze przenosi jednocześnie obciążenia promieniowe i osiowe. W praktyce często montuje się je parami, aby węzeł łożyskowy przenosił siły osiowe w obu kierunkach.
Na rysunku technicznym szukaj cech stożkowych: bieżnie tworzą zarys "rozszerzający się", a elementy toczne nie są kulkami, tylko wałeczkami o kształcie stożka. Często widać też ustawienie dwóch łożysk w jednym węźle (para łożysk).
Dwa łożyska stożkowe pozwalają uzyskać sztywny węzeł łożyskowy i przenosić obciążenia osiowe zależnie od kierunku działania siły. W przekładniach wałki mogą być obciążone osiowo, więc para łożysk stożkowych jest typowym rozwiązaniem konstrukcyjnym.
Łożysko kulkowe ma kulki i zwykle lepiej znosi duże prędkości, ale jego zdolność do przenoszenia obciążeń osiowych zależy od typu. Łożysko stożkowe ma wałeczki stożkowe i jest projektowane do przenoszenia obciążeń promieniowych oraz osiowych, często wymaga ustawienia luzu/napięcia wstępnego.
"Dwurzędowe" oznacza, że w jednym łożysku znajdują się dwa rzędy elementów tocznych. To nie to samo co "dwa łożyska" obok siebie. Na rysunku dwurzędowe bywa trudniejsze do rozpoznania, ale zwykle nie widać przerwy typowej dla dwóch osobnych łożysk.
Łożyska baryłkowe stosuje się, gdy oprócz dużych obciążeń promieniowych (i częściowo osiowych) może wystąpić niewspółosiowość wału i oprawy. Dzięki konstrukcji lepiej tolerują ugięcia i błędy ustawienia. Nie są jednak "zamiennikiem" łożysk stożkowych w każdym węźle.
Nie w sposób rzetelny. To pytanie jest oparte na rozpoznaniu elementów z rysunku (przekrój, kształt bieżni, elementy toczne, liczba rzędów). Bez rysunku można jedynie zgadywać, dlatego na egzaminie trzeba analizować widoczne cechy konstrukcyjne.
Najczęściej myli się: kulkowe z wałeczkowymi (bo oba są "okrągłe" na zarysie), stożkowe z baryłkowymi (przez podobieństwo słów), oraz "dwa łożyska" z "jednym dwurzędowym". Pomaga porównanie: kształt elementów tocznych + czy widać jedną czy dwie sekcje łożyska.
Sprawdź, czy na rysunku widać dwie oddzielne oprawy/pierścienie i przerwę między nimi (typowe dla dwóch łożysk), czy raczej jeden zespół bez rozdzielenia, ale z dwiema "warstwami" elementów tocznych (dwurzędowe). Wątpliwości rozstrzyga przekrój węzła.
Ćwicz rozpoznawanie łożysk z przekrojów i schematów montażowych: kulkowe, walcowe, stożkowe, baryłkowe oraz wersje jednorzędowe i dwurzędowe. Dodatkowo powtórz podstawy obciążeń osiowych i promieniowych oraz typowe układy łożyskowania wałów w przekładniach.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Łożyska stożkowe rozpoznaje się po stożkowych bieżniach i elementach tocznych oraz typowym układzie pary łożysk przenoszącej obciążenia promieniowe i osiowe."

Źródła:

  • SKF, "Rolling bearings catalogue" (publikacja katalogowa), rozdział: Tapered roller bearings (łożyska stożkowe), PDF: https://www.skf.com/binaries/pub12/Images/0901d196802809de-Rolling-bearings-catalogue---10000_1-EN.pdf
  • Schaeffler (FAG/INA), "Rolling Bearings" (katalog techniczny), część: Tapered roller bearings / Spherical roller bearings, PDF: https://www.schaeffler.com/remotemedien/media/_shared_media/08_media_library/01_publications/schaeffler_2/tpi/downloads_7/tpi_214_en.pdf
  • NTN-SNR, "Rolling Bearings – General catalogue" (katalog ogólny), rozdziały o typach łożysk tocznych, PDF: https://www.ntn-snr.com/sites/default/files/2022-02/NTN-SNR_General-Catalogue_Bearings_EN.pdf

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (opis typów i przekroje)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o łożyskach tocznych)
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego maszynowego (łożyskowania wałów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego