KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 11.
Wartość logarytmu stosunku natężenia wiązki padającej do natężenia wiązki przechodzącej przez badany ośrodek nazywana jest
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny związany z pojęciem logarytmu stosunku natężenia wiązki padającej do natężenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Absorbancja to wielkość definiowana jako logarytm (zwykle dziesiętny) stosunku natężenia wiązki padającej do natężenia wiązki po przejściu przez próbkę: A = log(I0/I).
Transmitancja to I/I0 (bez logarytmu), a absorpcja jest zjawiskiem, nie nazwą tej wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W spektrofotometrii (np. UV-Vis) porównuje się natężenie promieniowania padającego na próbkę (I0) z natężeniem promieniowania, które przeszło przez badany ośrodek (I). Z takiego porównania można zdefiniować dwie podstawowe wielkości: transmitancję i absorbancję.

Poprawna odpowiedź: "absorbancją." Absorbancja jest zdefiniowana jako logarytm stosunku natężeń: A = log(I0/I) (w praktyce laboratoryjnej najczęściej logarytm dziesiętny). Dzięki użyciu logarytmu absorbancja rośnie liniowo wraz ze stężeniem w wielu zastosowaniach opisanych prawem Lamberta‑Beera, co ułatwia wykonywanie krzywych wzorcowych i obliczanie stężeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "konduktancją." Konduktancja dotyczy przewodnictwa elektrycznego (odwrotność rezystancji) i jest mierzona w elektrochemii/elektronice, a nie opisuje tłumienia wiązki promieniowania w fotometrii.
  • "transmitancją." Transmitancja to stosunek natężenia po przejściu do natężenia padającego: T = I/I0. W definicji transmitancji nie występuje logarytm, dlatego nie pasuje do treści pytania.
  • "absorpcją." Absorpcja (pochłanianie) to zjawisko fizyczne/chemiczne zachodzące w ośrodku, natomiast pytanie dotyczy wartości logarytmu stosunku natężeń, czyli zdefiniowanej wielkości mierzalnej (absorbancji).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "logarytm stosunku I0 do I", niemal zawsze chodzi o absorbancję. Jeśli pojawia się sam "stosunek I do I0", bez logarytmu, chodzi o transmitancję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Absorbancja to miara osłabienia wiązki promieniowania przez próbkę, definiowana jako logarytm stosunku natężenia padającego do natężenia po przejściu przez ośrodek: A = log(I0/I). Jest wygodna, bo często rośnie liniowo wraz ze stężeniem.
Transmitancja to T = I/I0 (bez logarytmu), a absorbancja zawiera logarytm: A = log(I0/I). Gdy w treści jest słowo "logarytm", zwykle chodzi o absorbancję, nie o transmitancję.
Logarytm "prostuje" zależność tłumienia promieniowania: zamiast wykładniczego spadku natężenia z grubością warstwy i stężeniem otrzymuje się wielkość, która w wielu pomiarach jest liniowo powiązana ze stężeniem (prawo Lamberta‑Beera).
I0 to natężenie wiązki padającej na próbkę (przed kuwetą), a I to natężenie wiązki po przejściu przez badany ośrodek (za kuwetą). Ich porównanie pozwala wyznaczyć transmitancję i absorbancję.
Nie. Absorpcja to zjawisko pochłaniania promieniowania przez materię, a absorbancja to liczbowy parametr obliczany z pomiaru (logarytmiczna miara osłabienia). Na testach to częsta pułapka językowa.
Absorbancję wykorzystuje się m.in. do oznaczania stężeń w UV‑Vis, np. przy analizie zawartości jonów metali w kompleksach barwnych, oznaczaniu substancji czynnych leków czy kontroli barwy i czystości roztworów w kontroli jakości.
Najczęstsze pomyłki to ignorowanie słowa "logarytm" w definicji, automatyczne kojarzenie "przechodzenia wiązki" z transmitancją oraz mylenie pojęć "absorpcja/absorbancja". Pomaga zapamiętać: logarytm → absorbancja.
Nie. Konduktancja dotyczy przewodzenia prądu elektrycznego (odwrotność oporu) i jest mierzona w układach elektrycznych/elektrochemicznych. Natężenie wiązki w spektrofotometrii dotyczy promieniowania elektromagnetycznego, nie prądu.
Jeśli znasz transmitancję T = I/I0, to absorbancję liczysz jako A = -log(T) (przy logarytmie dziesiętnym). To wynika bezpośrednio z przekształcenia A = log(I0/I) = log(1/T).
Utrwal definicje A i T, znaczenie I0 oraz I, oraz podstawową ideę prawa Lamberta‑Beera. Ćwicz rozpoznawanie, czy w treści występuje logarytm. Warto też znać elementy toru pomiarowego: źródło, monochromator, kuweta, detektor.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Absorbancja to wielkość definiowana jako logarytm (zwykle dziesiętny) stosunku natężenia wiązki padającej do natężenia wiązki po przejściu przez próbkę: A = log(I0/I)."

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: "absorbance (A)", https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00028 (dostęp: 2026-03-01)
  • IUPAC Gold Book: "transmittance (τ)", https://goldbook.iupac.org/terms/view/T06455 (dostęp: 2026-03-01)
  • NIST Chemistry WebBook / sekcja dotycząca prawa Beera-Lamberta (kontekst zależności A i T), https://webbook.nist.gov/chemistry/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z analizy instrumentalnej (dział: UV-Vis, fotometria, prawo Lamberta-Beera)
  • Słowniki/encyklopedie terminów chemicznych (definicje absorbancji i transmitancji)
  • Instrukcje producentów spektrofotometrów (sekcja: definicje A i T oraz sposób raportowania wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego