KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 26.
Wartość momentu utwierdzenia (Mu) belki (patrz rysunek), wynosi
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny związany z mechaniką, prawdopodobnie używany w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment utwierdzenia wyznacza się z warunku równowagi, sumując momenty od wszystkich obciążeń z rysunku względem przekroju w utwierdzeniu. Wartość Mu jest reakcją podporową typu moment i ma jednostkę N·m. Dla danych z przedstawionego schematu suma momentów obciążeń daje wynik 100 N·m.

Pełne wyjaśnienie:

W utwierdzeniu (podporze stałej) pojawiają się reakcje, które "blokują" przemieszczenie i obrót końca belki. W modelu płaskim są to zwykle: reakcja pozioma, reakcja pionowa oraz moment utwierdzenia Mu. Ten moment jest odpowiedzią podpory na tendencję obciążeń do obrotu belki.

Aby wyznaczyć Mu, stosuje się warunki równowagi statycznej. Najwygodniej skorzystać z równania sumy momentów względem punktu utwierdzenia: suma momentów od obciążeń oraz moment reakcji podpory muszą się równoważyć. W praktyce oznacza to, że Mu ma wartość równą (co do modułu) wypadkowej sumie momentów wszystkich sił i par sił działających na belkę, odczytanych z rysunku (z zachowaniem odpowiedniej konwencji znaku).

Typowe kroki:

  • Odczytaj z rysunku wszystkie obciążenia (siły skupione, obciążenia rozłożone oraz ewentualne przyłożone momenty) i ich odległości od utwierdzenia.
  • Jeśli występuje obciążenie rozłożone, zastąp je siłą wypadkową przyłożoną w środku ciężkości rozkładu (np. w połowie dla rozkładu równomiernego).
  • Policz momenty: M = F · r, gdzie r to ramię siły (odległość prostopadła od punktu utwierdzenia do linii działania siły).
  • Zsumuj momenty z uwzględnieniem zwrotu (znaku) i zrównaj z Mu.

Odpowiedź "100 N m" jest poprawna, ponieważ odpowiada wartości momentu reakcji w utwierdzeniu wynikającej z równoważenia momentów od obciążeń pokazanych na rysunku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? "50 N m" często wynika z pominięcia części obciążeń lub przyjęcia zbyt małego ramienia. "25 N m""200 N m"

Wskazówka egzaminacyjna: zanim policzysz, zaznacz na schemacie ramię każdej siły oraz ustal, które zwroty momentów uznajesz za dodatnie. To znacząco zmniejsza ryzyko błędu znaku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment utwierdzenia to reakcja podporowa w utwierdzeniu, która przeciwdziała obrotowi końca belki. W obliczeniach statycznych pojawia się jako niewiadoma para sił (moment), a jego jednostką jest N·m. Wyznacza się go z warunku równowagi momentów dla całej belki.
Należy zsumować momenty wszystkich obciążeń względem punktu utwierdzenia: sił skupionych, wypadkowych obciążeń rozłożonych oraz ewentualnych przyłożonych momentów. Potem przyjąć konwencję znaków i zapisać równanie: suma momentów + Mu = 0 (lub równoważnie Mu = − suma momentów obciążeń).
Utwierdzenie blokuje obrót końca belki. Gdy obciążenia "chcą" obrócić belkę, podpora musi wytworzyć przeciwny moment, aby spełnić równowagę. W podporach przegubowych moment reakcji nie występuje, bo przegub dopuszcza obrót, dlatego to rozróżnienie jest kluczowe na egzaminie.
Ramię siły to najkrótsza odległość prostopadła od punktu, względem którego liczysz moment, do linii działania siły. W typowych zadaniach belkowych, gdy siła jest pionowa, ramię jest poziomą odległością jej przyłożenia od utwierdzenia. Błędne wzięcie "długości belki" zamiast ramienia jest częstą pomyłką.
Obciążenie rozłożone zastępuje się siłą wypadkową równą polu pod wykresem obciążenia. Dla obciążenia równomiernego wypadkowa wynosi q·L i działa w środku odcinka obciążenia. Potem liczysz moment tej wypadkowej względem utwierdzenia tak samo jak dla siły skupionej.
Nie. Zależy to od przyjętej konwencji znaku (np. zgodnie z ruchem wskazówek zegara jako dodatni lub ujemny). Na testach jednokrotnego wyboru zwykle podaje się wartość liczbową modułu momentu, ale w zadaniach obliczeniowych trzeba konsekwentnie trzymać się znaków, inaczej wynik wyjdzie z przeciwnym zwrotem.
Najczęściej: pomijanie jednego z obciążeń z rysunku, błędne odczytanie odległości, nieprawidłowe wyznaczenie miejsca działania wypadkowej obciążenia rozłożonego oraz błąd znaku momentu. Pomaga schematyczne zapisanie wszystkich składowych momentów w tabelce: obciążenie, ramię, moment, znak.
Bo łatwo pomylić N·m z innymi wielkościami (np. N/m dla obciążenia liniowego) albo nie zauważyć przeliczeń jednostek długości (mm na m). Warto zawsze sprawdzić, czy w obliczeniach masz siłę w niutonach i ramię w metrach, wtedy moment wyjdzie w N·m bez dodatkowych sztuczek.
Gdy działają siły, których linie działania są prostopadłe do ramienia, a ramię jest jednoznacznie odległością od utwierdzenia (typowo siły pionowe i odległości poziome). W bardziej złożonych układach trzeba uwzględniać składowe sił oraz odległość prostopadłą do linii działania, nie tylko "odcinek na belce".
Ćwicz krótkie zadania z wyznaczaniem reakcji podporowych i momentów: belka wspornikowa, siła skupiona, obciążenie równomierne i moment przyłożony. Naucz się szybko zamieniać obciążenie rozłożone na wypadkową i zapisuj równania równowagi. Kluczowa jest też umiejętność czytania rysunku technicznego z obciążeniami.
info

Około 37% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Moment utwierdzenia wyznacza się z warunku równowagi, sumując momenty od wszystkich obciążeń z rysunku względem przekroju w utwierdzeniu."

Źródła:

  • Ferdynand Beer, E. Russell Johnston, "Vector Mechanics for Engineers: Statics", rozdział o momentach oraz warunkach równowagi w 2D — wiedza podręcznikowa

Materiały:

  • Podręcznik do statyki i wytrzymałości materiałów (rozdziały: moment siły, belki, reakcje podporowe)
  • Zbiór zadań z obliczania reakcji podporowych i momentów w belkach
  • Notatki/ściąga: konwencja znaków momentów i sił w zadaniach płaskich

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego