KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2019 (test 2)

PYTANIE NR 7.
Według którego wzoru można wyznaczyć kąt zwrotu stycznych φ łuku pionowego na podstawie oznaczeń na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z geodezją, który pokazuje kąt zwrotu stycznych w łuku pionowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kąt zwrotu stycznych φ wynika z porównania kierunków obu stycznych pokazanych na rysunku. Jeśli α i β oznaczają ich kierunki/nachylenia w tej samej konwencji zwrotu, to zwrot między stycznymi jest różnicą tych kątów, czyli φ = β − α (a nie suma ani pojedynczy kąt).

Pełne wyjaśnienie:

W geometrii łuku pionowego kąt zwrotu stycznych φ opisuje, o ile "zmienia się kierunek" (nachylenie) pomiędzy dwiema stycznymi, które łączy łuk pionowy. Na rysunkach profilu podłużnego styczne są zwykle przedstawiane jako odcinki prostych o określonych kierunkach/nachyleniach, a ich kierunki mogą być opisane kątami (tutaj: α i β) mierzonymi w przyjętej konwencji.

Jeżeli α i β oznaczają kierunki (kąty) obu stycznych w tej samej osi odniesienia i z tym samym zwrotem, to kąt zwrotu pomiędzy nimi jest po prostu różnicą tych kątów: φ = β − α. Taki zapis odpowiada sytuacji, w której przejście od pierwszej stycznej do drugiej wymaga "dokręcenia" o wartość równą temu, jak bardzo drugi kierunek przewyższa pierwszy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowej interpretacji rysunku:

  • "φ = α − β" to ten sam związek, ale z odwróconą kolejnością odejmowania. Daje wynik o przeciwnym znaku (lub innej wartości bezwzględnej przy braku jednoznacznej konwencji). Taki zapis byłby poprawny tylko przy innej definicji zwrotu φ.
  • "φ = α" pomija informację o drugiej stycznej. Kąt zwrotu dotyczy relacji między dwoma kierunkami, więc zależność od jednego kąta jest zbyt uboga.
  • "φ = α + β" sugeruje sumowanie kierunków, co zwykle nie opisuje kąta między prostymi. Suma mogłaby pojawić się w szczególnych konwencjach (np. gdy kąty są mierzone od przeciwnych zwrotów), ale wtedy rysunek musiałby to jednoznacznie pokazywać.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy α i β są mierzone od tej samej osi i w tym samym zwrocie. Gdy tak jest, kąt między dwoma kierunkami najczęściej zapisuje się jako ich różnicę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt zwrotu stycznych φ to miara zmiany kierunku (nachylenia) pomiędzy dwiema stycznymi połączonymi łukiem pionowym w profilu podłużnym. Opisuje "ile" trzeba zmienić kierunek, aby przejść z jednej stycznej na drugą w przyjętej konwencji zwrotu.
Trzeba odczytać oznaczenia przy stycznych: α i β zwykle opisują kierunki/nachylenia dwóch prostych (stycznych) w tym samym układzie odniesienia. Kluczowe jest też sprawdzenie strzałek lub opisu zwrotu pomiaru kąta, bo one decydują o znaku i kolejności w działaniu.
Kąt między dwoma kierunkami w tym samym układzie odniesienia najczęściej jest różnicą ich miar: porównujesz, o ile drugi kierunek jest większy/mniejszy od pierwszego. Suma pojawia się dopiero, gdy kąty są liczone od przeciwnych zwrotów lub różnych osi, co musi być jasno pokazane na rysunku.
Tak. Znak informuje o zwrocie zmiany kierunku (np. "w górę" lub "w dół" w zależności od konwencji). Na egzaminie zwykle testuje się zgodność z oznaczeniami na rysunku, więc trzeba stosować dokładnie tę samą konwencję zwrotu, jaką przyjęto w zadaniu.
Najczęściej myli się kolejność odejmowania (pisze się α − β zamiast β − α) oraz bez sprawdzenia zwrotu zakłada się, że należy dodać kąty. Częsty błąd to też potraktowanie α jako samego φ, czyli pominięcie faktu, że φ zależy od dwóch stycznych.
Porównaj, która styczna na rysunku ma większy kierunek/nachylenie w tej samej skali i zwrocie. Jeśli przejście z pierwszej do drugiej oznacza "zwiększenie" kierunku, różnica powinna dać wartość dodatnią. Gdy różnica wychodzi ujemna, sprawdź, czy nie odwróciłeś zwrotu lub kolejności.
Zwykle nie w 100%. Wzór zależy od tego, jak dokładnie zdefiniowano α, β i zwrot φ (np. od jakiej osi liczone są kąty). Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych rysunek lub opis konwencji jest kluczowy, aby było tylko jedno poprawne rozwiązanie.
Z łukiem pionowym łączą się m.in. niweleta, spadki (pochylenia) odcinków prostych, punkty charakterystyczne (np. punkt przecięcia stycznych) oraz parametry łuku (promień/krzywizna w ujęciu projektowym). Kąt zwrotu stycznych wiąże się bezpośrednio ze zmianą spadku.
Ćwicz czytanie profilu podłużnego i oznaczeń: kąty, zwroty, punkty charakterystyczne. Rozwiązuj krótkie zadania na zależności typu "różnica kierunków" oraz sprawdzaj jednostki i konwencje znaków. Dobrze działa też rysowanie własnych szkiców z α, β i φ.
Podobną umiejętność sprawdzają zadania o kątach między prostymi, odczycie kierunków z rysunku, interpretacji spadków niwelety oraz wyznaczaniu relacji między elementami geometrii trasy. Wspólny rdzeń to poprawna interpretacja oznaczeń i zwrotów na szkicu/projekcie.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Kąt zwrotu stycznych φ wynika z porównania kierunków obu stycznych pokazanych na rysunku."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące geometrii trasy (profil podłużny, niweleta, łuki pionowe)
  • Zestawy zadań z interpretacji rysunków i oznaczeń kątowych w profilu podłużnym
  • Powtórzenie podstaw trygonometrii: różnica/suma kątów oraz interpretacja zwrotu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego