Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2015



PYTANIE NR 33.
Właściwą część programu sterującego dla ruchu freza z punktu 1 do punktu 3 przedstawia zapis
Ilustracja przedstawia wykres związany z ruchem freza, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny zapis używa trybu absolutnego G90, więc każda wartość X/Y oznacza współrzędne punktu docelowego w układzie odniesienia, a nie przyrost. Dzięki temu można jednoznacznie zaprogramować przejście do (80,75), potem do (30,25) i na końcu zmienić tylko oś Y do 0, pozostawiając X bez zmian.

Pełne wyjaśnienie:

W programowaniu ruchu narzędzia na frezarce CNC kluczowe jest rozróżnienie, czy współrzędne są podawane w trybie absolutnym czy przyrostowym. To właśnie rozstrzygają kody modalne G90 i G91.

Odpowiedź "G1 G90 X80 Y75 F500
G1 X30 Y25
G1 Y0" jest poprawna, ponieważ:

  • G1 oznacza ruch roboczy/interpolację liniową do zadanej pozycji.
  • G90 ustawia programowanie absolutne: wartości X i Y w kolejnych blokach są odczytywane jako współrzędne punktu docelowego względem zera układu (np. zera detalu).
  • W pierwszym bloku przejazd następuje do punktu (80,75) z posuwem F500.
  • W drugim bloku przejazd jest do punktu (30,25) – nadal absolutnie, bo G90 jest modalne i pozostaje aktywne, jeśli nie zostanie zmienione.
  • W trzecim bloku podanie samego Y0 oznacza zmianę tylko osi Y do 0, przy zachowaniu ostatniej wartości X (czyli X pozostaje takie jak poprzednio).

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne w typowej interpretacji G-code?

  • "G1 G91 X80 Y75 F500..." włącza tryb przyrostowy, więc wartości X/Y oznaczają przesunięcia względem aktualnej pozycji, a nie współrzędne punktów. To zwykle nie odpowiada opisowi ruchu między konkretnymi punktami na rysunku.
  • "G1 G90 ... G1 X-50 Y-50 ..." w trybie absolutnym kieruje narzędzie do współrzędnych ujemnych. To może być poprawne tylko przy odpowiednio położonym zerze, ale w zadaniach typu "z punktu 1 do punktu 3" najczęściej jest to niezgodne z trajektorią z rysunku.
  • Wariant mieszany z G91 i G90 może zmienić znaczenie współrzędnych w trakcie programu. Bez wyraźnej potrzeby (i bez konsekwentnego opisu punktów) taki zapis często prowadzi do innej ścieżki, niż oczekiwana.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się G91, zawsze "przelicz w głowie" kolejne bloki jako przesunięcia. Jeśli zadanie mówi o dojściu do konkretnych punktów współrzędnych, najczęściej szukasz logiki G90.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza kod G90 w programie frezarki CNC?
G90 ustawia tryb absolutny współrzędnych. Oznacza to, że wartości X/Y/Z w blokach ruchu wskazują docelowe położenie względem ustalonego zera układu (np. zera detalu), a nie przesunięcie od aktualnej pozycji. Tryb jest modalny, więc działa do chwili zmiany (np. na G91).
Co oznacza kod G91 i kiedy się go stosuje?
G91 to tryb przyrostowy: podane X/Y/Z są traktowane jako przyrost (przesunięcie) względem bieżącej pozycji narzędzia. Stosuje się go np. do powtarzalnych przesunięć, ruchów "o stały krok" albo gdy łatwiej opisać trajektorię jako sumę kolejnych wektorów.
Dlaczego w zadaniach o punktach na rysunku zwykle wybiera się G90?
Jeśli punkty są podane jako współrzędne na rysunku, najprościej programować w G90, bo każda linia mówi wprost, dokąd dojechać. W G91 trzeba sumować przesunięcia i łatwo o błąd znaku lub o pomylenie kolejności. Na egzaminie to częsty "haczyk" na modalność.
Jak działa komenda G1 w porównaniu do G0?
G1 wykonuje ruch roboczy (interpolację liniową) z zadanym posuwem F, czyli kontrolowaną prędkością skrawania/przejazdu. G0 to zwykle ruch szybki (pozycjonowanie) bez posuwu roboczego. W praktyce G0 służy do dojazdów jałowych, a G1 do przejść po torze obróbki.
Czy parametr F500 obowiązuje tylko w jednej linijce programu?
W wielu sterowaniach wartość posuwu F jest modalna, czyli pozostaje aktywna w kolejnych blokach, dopóki nie zostanie zmieniona. Dlatego często podaje się F przy pierwszym ruchu roboczym, a następne ruchy G1 dziedziczą posuw. Zawsze warto sprawdzić tę zasadę w dokumentacji danego sterowania.
Jak rozumieć linię G1 Y0 bez podania X?
Jeżeli nie podasz osi (np. X), sterowanie zwykle przyjmuje, że ta oś ma pozostać na ostatnio zadanej wartości. Linia G1 Y0 zmienia więc tylko Y do 0, a X zostaje taki, jak w poprzednim bloku. To wygodne przy ruchach "wzdłuż osi", ale wymaga świadomości poprzednich wartości.
Jakie są najczęstsze błędy uczniów przy G90 i G91?
Najczęściej: (1) traktowanie G90/G91 jako jednorazowego ustawienia tylko dla jednego bloku, (2) brak przeliczania przyrostów w G91 i "czytanie" ich jak absolutnych punktów, (3) ignorowanie faktu, że mieszanie trybów w programie zmienia sens kolejnych współrzędnych.
Czy wartości ujemne X lub Y w G90 zawsze oznaczają błąd?
Nie zawsze. W G90 ujemne X/Y oznaczają położenie po "ujemnej" stronie zera układu. To może być poprawne, jeśli zero detalu jest ustawione w innym miejscu niż naroże rysunku. W zadaniach egzaminacyjnych często jednak ujemne współrzędne są użyte jako dystraktor, bo kłócą się z typowym położeniem zera.
Jak sprawdzić poprawność toru ruchu bez uruchamiania obróbki?
W praktyce stosuje się symulację w sterowaniu/CAM, przejazd "na sucho" (bez skrawania) oraz tryb pojedynczego bloku. Dodatkowo warto sprawdzać, czy aktywny jest właściwy tryb G90/G91 i czy posuw F nie jest zbyt duży. To minimalizuje ryzyko kolizji.
Jak przygotować się do pytań egzaminacyjnych z czytania G-code?
Ćwicz na krótkich programach: dopisz brakujące osie, zaznacz aktywny tryb (G90/G91) i "przepisz" kolejne pozycje na kartkę jako punkty. Dobrą metodą jest robienie tabeli: blok → tryb → Xdocelowe/Ydocelowe. To ułatwia wykrycie, czy współrzędne są absolutne czy przyrostowe.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny zapis używa trybu absolutnego G90, więc każda wartość X/Y oznacza współrzędne punktu docelowego w układzie odniesienia, a nie przyrost."

Źródła:

  • LinuxCNC Documentation: G90/G91 (Distance Mode) – https://linuxcnc.org/docs/html/gcode/g-code.html (accessed 2026-02-28)
  • Haas Automation, "CNC Programming Workbook" (PDF), rozdziały o G01, G90, G91 – https://www.haascnc.com/service/codes-settings.type=workbooks.html (accessed 2026-02-28)
  • ISO 6983-1:2009, "Numerical control of machines — Program format and definitions of address words — Part 1" (odniesienie do formatu programu i słów adresowych); weryfikacja wymaga dostępu do normy

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyt ćwiczeń z podstaw programowania frezarek CNC (G-code) używany w kształceniu zawodowym
  • Dokumentacja sterowania CNC używanego w pracowni (sekcja o G90/G91 oraz ruchach G0/G1)
  • Ćwiczenia: przepisywanie trajektorii z rysunku na bloki G1 w G90 oraz w G91 i porównywanie efektu
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego