KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 3.
Właściwości absorbcyjne maści uwarunkowane są obecnością w podłożu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lanolina jest składnikiem podłoży maściowych o właściwościach absorpcyjnych, ponieważ może przyjmować i wiązać pewną ilość wody (ułatwia tworzenie układów emulsyjnych typu W/O).
Wazelina oraz parafiny (stała i ciekła) to surowce silnie lipofilowe, które zasadniczo nie absorbują wody.

Pełne wyjaśnienie:

Właściwości absorpcyjne podłoża maściowego oznaczają zdolność wchłaniania (przyjmowania) wody i/lub roztworów wodnych oraz utrzymania ich w strukturze podłoża. Takie podłoża są przydatne, gdy w recepturze trzeba wprowadzić niewielką ilość fazy wodnej lub gdy chcemy, aby maść mogła "zabrać" wodę z otoczenia.

Lanolina należy do surowców, które nadają podłożu cechy absorpcyjne. Wynika to z jej budowy i zdolności do wiązania wody oraz wspomagania tworzenia układów emulsyjnych (najczęściej typu woda w oleju, W/O). Dlatego obecność lanoliny w podłożu jest typowo kojarzona z "podłożami absorpcyjnymi".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wazelina jest podłożem węglowodorowym, silnie lipofilowym i zasadniczo hydrofobowym. Dobrze natłuszcza i stanowi barierę okluzyjną, ale nie wykazuje typowej zdolności przyjmowania wody.
  • Parafina stała jest również surowcem węglowodorowym. Służy raczej do modyfikacji konsystencji (utwardzania) podłoża niż do nadawania mu chłonności wody.
  • Parafina ciekła (olej parafinowy) pełni funkcję zmiękczającą/upoślizgową w podłożach lipofilowych, ale także pozostaje hydrofobowa i nie nadaje podłożu właściwości absorpcyjnych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się lanolina oraz klasyczne węglowodory (wazelina/parafiny), to pytania o absorpcję wody najczęściej prowadzą do wyboru lanoliny, a pytania o okluzję i natłuszczenie częściej do wazeliny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zdolność podłoża do przyjmowania wody lub roztworów wodnych i utrzymywania ich w strukturze maści bez rozwarstwienia. W praktyce oznacza to łatwiejsze wprowadzanie niewielkiej ilości wody do podłoża oraz inne odczucie na skórze niż w przypadku czystych podłoży lipofilowych.
Lanolina jest surowcem, który może wiązać wodę i ułatwia powstawanie układów emulsyjnych (często W/O). Dzięki temu podłoże z lanoliną może "przyjąć" pewną ilość fazy wodnej, co jest kluczowe, gdy receptura wymaga wprowadzenia składników rozpuszczonych w wodzie.
Typowo nie. Wazelina to podłoże silnie lipofilowe i hydrofobowe, cenione za działanie okluzyjne i natłuszczające. Jeżeli pytanie dotyczy wprost właściwości absorpcyjnych (przyjmowania wody), to sama wazelina zwykle nie spełnia tej roli.
Lanolina może wspierać wiązanie wody i nadawać podłożu cechy absorpcyjne, natomiast parafiny (stała i ciekła) są węglowodorami o charakterze lipofilowym. Parafiny służą głównie do regulacji konsystencji i właściwości poślizgowych, a nie do "wchłaniania" wody.
Gdy trzeba wprowadzić do maści niewielką ilość wody lub roztworu wodnego (np. roztwór substancji pomocniczej) albo gdy wymagana jest określona konsystencja przy udziale fazy wodnej. Wtedy podłoże o cechach absorpcyjnych ułatwia wykonanie stabilnego produktu.
Szukaj słów kluczowych: "absorpcja", "wchłanianie wody", "przyjmowanie wody", "możliwość dodania roztworu wodnego". Jeśli w odpowiedziach pojawia się lanolina obok wazeliny i parafin, to zwykle testowana jest właśnie różnica między podłożem absorpcyjnym a czysto lipofilowym.
Nie jest to jej typowa rola. Parafina ciekła jest surowcem lipofilowym, stosowanym głównie do zmiękczania i poprawy smarowności podłoża. Nie nadaje podłożu właściwości przyjmowania wody, więc nie jest kojarzona z podłożami absorpcyjnymi.
Najczęściej wybierają "najbardziej znany" składnik (np. wazelinę) zamiast analizować cechę z pytania (absorpcja wody). Drugi błąd to traktowanie wszystkich tłuszczów jako podobnych, bez rozróżnienia surowców stricte lipofilowych od tych, które pozwalają na związanie wody.
Oznacza powinowactwo do tłuszczów i słabą mieszalność z wodą. Podłoża lipofilowe (np. wazelina, parafiny) zwykle tworzą warstwę okluzyjną i natłuszczają, ale nie "przyjmują" wody. To przeciwieństwo cechy absorpcyjnej rozumianej jako zdolność wiązania wody.
Najlepiej zrobić tabelę: nazwa podłoża → typ (lipofilowe/absorpc./hydrofilowe) → kluczowa cecha (okluzja, możliwość dodania wody, zmywalność) → przykładowe zastosowanie. Potem ćwicz pytania testowe, zwracając uwagę na słowa wskazujące, czy chodzi o wodę, tłuszcze czy stabilność emulsji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Lanolina jest składnikiem podłoży maściowych o właściwościach absorpcyjnych, ponieważ może przyjmować i wiązać pewną ilość wody (ułatwia tworzenie układów emulsyjnych typu W/O)."

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z technologii postaci leku (dział: maści i podłoża maściowe)
  • Materiały do receptury aptecznej dotyczące doboru podłoża do charakteru substancji leczniczej
  • Zestawienia porównawcze właściwości podłoży: lipofilowe vs absorpcyjne vs hydrofilowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego